Uzasadnienie
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Ł. zaskarżoną decyzją Nr [...] wydaną na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98 poz. 634), art. 5 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz § 10 w związku z § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 286, poz. 2870 ze zm., dalej jako "rozporządzenie w sprawie płatności dla gospodarstw niskotowarowych"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w S. Nr [...] z [...] czerwca 2009 r. o wstrzymaniu Panu S. N. (dalej jako Skarżący), płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.
Podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że Pan S. N., któremu decyzją Nr [...] wydaną przez Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznano płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w dniu 29 kwietnia 2009 r. przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego na rzecz córki J. N. - umową darowizny (akt notarialny rep. A nr [...]). Powyższa umowa została zawarty w trybie przepisów ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25, ze zm.), wobec zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej.
Organ odwoławczy wskazał, że w świetle § 10 rozporządzenia w sprawie płatności dla gospodarstw niskotowarowych, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, z zastrzeżeniem §11. W niniejszej sprawie okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego upłynie w dniu 1 lutego 2011 r., bowiem decyzją z [...] lutego 2006 r. nr [...] została przyznano Skarżącemu płatność dla gospodarstwa niskotowarowego.
Organ wskazał, że co prawda Skarżący w terminie zrealizował przedsięwzięcia zadeklarowane we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (oświadczenie z [...] lipca 2008 r. wraz dokumentami potwierdzającymi realizację wybranych przedsięwzięć), jednakże w sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa w § 10 cytowanego wyżej rozporządzenia, które zobowiązywały organ do wstrzymania płatność dla gospodarstwa niskotowarowego.
Odnosząc się do zawartych w odwołaniu wyjaśnień Skarżącego w kwestii jego długotrwałej choroby, organ odwoławczy stwierdził, iż w ramach wsparcia rozwoju obszarów wiejskich może wystąpić zdarzenie o charakterze siły wyższej, której przesłanki zawarte zostały art. 39 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR). Jednakże, w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w ust. 2 cytowanego rozporządzenia (brak pisemnego zawiadamia złożonego w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności).
Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. podniósł, że Skarżący orzeczenie o długotrwałej niezdolności do pracy w rolnictwie z dnia [...] listopada 2008 r. oraz decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2008 r. znak [...] o przyznaniu bezterminowo od dnia [...] listopada 2008 r. renty rolniczej złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. dopiero w dniu [...].05.2009 r. zatem nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 39 ust 2 Rozporządzenia Komisji.
Na decyzję z [...] lipca 2009 r. Nr [...] wydaną przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wyjaśnił, że przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, który będzie kontynuować restrukturyzację gospodarstwa rolnego w ostatnim roku realizacji planu nastąpiło w skutek długotrwałej niezdolności do pracy Skarżącego. Ponadto Skarżący podkreślił, że nie mógł przejść na rentę strukturalną, ponieważ w czasie, gdy zachorował przenosił własność gospodarstwa rolnego na córkę ([...] kwietnia 2009 r.) wniosków o rentę strukturalną nie przyjmowano z uwagi na brak środków.
Autor skargi podniósł, że jego przypadek jest zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie płatności dla gospodarstw niskotowarowych (§ 9), które pozwalają na wypłatę płatności także wówczas, gdy realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstw niskotowarowych była niemożliwa ze względu na zaistnienie okoliczności wymienionych w § 9 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia w tym długotrwałej niezdolności do pracy producenta rolnego.
W złożonym na rozprawie piśmie procesowym stanowiącym uzupełnienie skargi wyznaczony z urzędu pełnomocnik zarzucił decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR rażące naruszenie zasad wspólnej polityki rozwoju obszarów wiejskich i celów polityki określonej w art.33 TWE (Dz. Urz. UE C. 1992, Nr 224, s.1), poprzez ograniczenie wydajności, rozwoju produkcji rolnej i odpowiedniego poziomu życia rolnika; pogwałcenie celów rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) Dz. U. UE.L 1999, Nr 160, s.80), a tym samym rażące naruszenie art. 13 Rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999, poprzez bezpodstawne pozbawienie Skarżącego rekompensaty dla obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania z przyczyn naturalnych:
w celu zapewnienia korzystania z użytków rolnych i przyczynienia się przez to do utrzymania aktywnej gminy wiejskiej, w celu utrzymania terenów wiejskich; art. 36 Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), poprzez pozbawienie Skarżącego wsparcia, o którym mowa w tym przepisie mimo zrealizowania w całości podjętego zobowiązania w zakresie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w zakreślonym terminie art. 39 ust. 1 pkt. b) Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004, poprzez bezpodstawne pozbawienie Skarżącego rekompensaty dla obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania z przyczyn naturalnych i nie uwzględnienie przez organ administracji faktu długoterminowej niezdolność rolnika do wykonywania zawodu - mimo wypełnienia w całości i w terminie zobowiązania w zakresie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz niewłaściwe zastosowanie art. 39 ust. 2 Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004, poprzez bezpodstawne pozbawienie Skarżącego rekompensaty dla obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania z przyczyn naturalnych, mimo zaistnienia tych okoliczności po zrealizowaniu w całości podjętego zobowiązania w zakresie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w zakreślonym terminie.
Ponadto pełnomocnik Skarżącego podniósł rażące naruszenie zasady procesowej - informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, wyrażonej w art. 9 kpa - poprzez nie poinformowanie Skarżącego o okolicznościach prawnych i faktycznych mających wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków w związku z realizacją podjętego zobowiązania w zakresie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w zakreślonym terminie oraz postępowania administracyjnego.
Odpowiadając na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia § 9 ust.2 i 3 rozporządzenia Dyrektor wskazał, że wspomniane przepisy nie maja zastosowania w sprawie, bowiem regulują sytuację, gdy beneficjent nie wykonał zadeklarowanych przedsięwzięć w wyniku wystąpienia jednej z okoliczności w nich wymienionej, która w żadnej mierze nie dotyczy przeniesienia własności gospodarstwa rolnego na podstawie innych przepisów niż przepisy: rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm.).
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji o wstrzymaniu Skarżącemu, płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, organy administracyjne obu instancji nie naruszył przepisów prawa materialnego, ani też proceduralnego, w stopniu, który uzasadniałby ich uchylenie.
Szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych określa przywoływane wyżej rozporządzenie w sprawie płatności dla gospodarstw niskotowarowych. W myśl ww. regulacji przedmiotowa płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który: 1) jest osobą fizyczną;
- 2) prowadził, przez okres co najmniej 3 lat przed złożeniem wniosku, działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej;
- 3) w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą, w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego lub jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności oraz będącym gospodarstwem niskotowarowym w rozumieniu decyzji 85/377/EWG z 7 czerwca 1985 r. ustanawiającej wspólnotowa typologię gospodarstw rolnych (Dz. U. WE L 220 ze zm.);
- 4) zobowiąże się do realizacji przedsięwzięć mających na celu restrukturyzację gospodarstwa niskotowarowego dotyczących prowadzenia działalności rolniczej lub pozarolniczej działalności gospodarczej, zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, a także do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego (§ 4).
Wspomniane rozporządzenie w sprawie płatności dla gospodarstw niskotowarowych określa także konsekwencje niedotrzymania zobowiązania polegającego na nieprzenoszeniu własność gospodarstwa niskotowarowego w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności, którymi są wstrzymanie i zwrot płatność dla gospodarstw niskotowarowych (§ 10). Wstrzymanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego następuje na podstawie decyzji administracyjnej kierownika biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego (§ 13). Jednakże, gdy przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego nastąpi w związku z przyznaniem renty strukturalnej na rzecz następcy producenta rolnego, który w terminie 35 dni od daty przeniesienia własności tego gospodarstwa złoży stosowne oświadczenie, płatność dla gospodarstw niskotowarowych nie podlega zwrotowi a pozostała do wypłaty pomoc finansowa przysługuje temu następcy (§ 11).
Z powyższego wynika, więc, że jednym z koniecznych warunków, które musi spełnić producent rolny ubiegający się o przyznanie przedmiotowej płatności, jak również ten, któremu taką płatność przyznano jest nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.
Składając w dniu [...] marca 2005 r. wniosek o pomoc finansową na wspieranie gospodarstw niskotowarowych Skarżący miał świadomość ww. warunków, które musi spełnić, gdyż oprócz restrukturyzacji swego gospodarstwa zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, poprzez wykonanie zadeklarowanych przedsięwzięć (zakup zwierząt gospodarskich, zakup maszyn rolniczych) zobowiązał się także do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego z wyjątkiem przeniesienia własności tego gospodarstwa na rzecz następcy w zamian za rentę strukturalną (s.5/5 wniosku). Przyznanie przedmiotowej płatności począwszy od [...] lutego 2006 r. spowodowało, że dopiero w lutym 2011 r. Skarżący mógłby przenieść własność gospodarstwa rolnego, bez konsekwencji wstrzymania płatności.
Z aktach sprawy wynika, że własność gospodarstwa niskotowarowego Skarżący przeniósł [...] kwietnia 2009 r. w trybie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (umowa darowizny, akt notarialny rep. A [...]), a nie na rzecz następcy za rentę strukturalną, czynności tej dokonał przed upływem 5 letniego okresu, w którym własność gospodarstwa rolnego nie powinna być przenoszona bez konsekwencji wynikających z § 10 rozporządzenia w sprawie płatności dla gospodarstw niskotowarowych.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 9 ust.2 i 3 rozporządzenia w sprawie płatności dla gospodarstw niskotowarowych, należy zgodzić się z argumentacją organu odwoławczego, że wspomniane przepisy nie maja zastosowania w sprawie, bowiem regulują sytuację, gdy beneficjent pomocy, do końca 3 roku planu, nie wykonał zadeklarowanych przedsięwzięć w wyniku wystąpienia jednej z okoliczności wymienionej w § 9 ust.2 rozporządzenia. W przedmiotowej sprawie natomiast Skarżący wywiązał się z przedsięwzięć podjętych zgodnie z Planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (wide oświadczenie z [...] lipca 2008 r., k-18 akt) natomiast nie dopełnił warunku nieprzenoszenia własności gospodarstwa rolnego w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.
Tym samym za niezasadny uznano również zarzut naruszenia art. 39 ust. 1 pkt. b) Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004, poprzez nie uwzględnienie przez organ administracji faktu długoterminowej niezdolność rolnika do wykonywania zawodu - mimo wypełnienia w całości i w terminie zobowiązania w zakresie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz niewłaściwe zastosowanie art. 39 ust. 2 Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004.
Należy podkreślić, że nawet w przypadku gdyby w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności Skarżący przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego na podstawie przepisów: rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm.) przyznana Skarżącemu pomoc finansowa podlegałaby wstrzymaniu (§10 rozporządzenia), natomiast uprawnionym do płatności byłby następca prawny producenta rolnego, jeżeli spełnił warunki określone w § 11 rozporządzenia. W takim przypadku, jednakże na mocy § 11 ust. 3 rozporządzenia w sprawie płatności dla gospodarstw niskotowarowych, płatność wypłacona producentowi rolnemu, który przeniósł władność gospodarstwa nie podlegałaby zwrotowi.
Za niezasadne uznano również zarzuty podniesione w piśmie procesowym pełnomocnika, stanowiącym uzupełnienie skargi, w tym rażącego naruszenie art. 13 Rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999, poprzez bezpodstawne pozbawienie Skarżącego rekompensaty dla obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania z przyczyn naturalnych. Wspomniany przepis nie ma, bowiem bezpośredniego zastosowania w sprawie, gdyż nie odnosi się do wspierania gospodarstw niskotowarowych, lecz innego zakresu pomocy polegającej na wspieraniu działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W ustawie z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), określono zadania w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich wśród nich wymieniono odrębnie wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (art.1 ust.1 pkt 2) i gospodarstw niskotowarowych (art.1 ust.1 pkt 5).
Niezasadne są również pozostałe zarzuty w tym naruszenia art. 36 Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004, poprzez pozbawienie Skarżącego wsparcia, o którym mowa w tym przepisie mimo zrealizowania w całości podjętego zobowiązania w zakresie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w zakreślonym terminie.
Wspomniany przepis art.36 Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 znajduje się w Sekcji 11 "Zasady wspólne dla większej liczby środków" i wskazuje, że w przypadku, gdy podczas okresu ważności zobowiązania podjętego jako warunek przyznania wsparcia beneficjent przekazuje całość lub część gospodarstwa innej osobie, ta ostatnia może przejąć zobowiązanie na pozostały okres.
Jeżeli zobowiązanie nie jest przekazywane, beneficjent zwraca przyznane mu wsparcie. Przepis ten, zgodnie z zasadą proporcjonalności, pozwala Państwom Członkowskim na odstąpienie od żądania zwrotu wsparcia, w przypadku, gdy przejecie zobowiązania przez następcę jest niewykonalne, a beneficjent wypełnił znaczną część zobowiązania i ostatecznie zaprzestał działalności rolnej lub, gdy przekazanie części gospodarstwa ma miejsce w okresie rozszerzenia zgodnie z art. 21 ust.3 i nie przekracza 50% powierzchni objętej zobowiązaniem przez rozszerzeniem. Odpowiednikiem powyższego przepisu w prawie krajowym są przepisy § 10 i §11 rozporządzenia w sprawie płatności dla gospodarstw niskotowarowych określający przesłanki przejęcia pomocy finansowej przez następcę prawnego producenta rolnego. Jednakże z przepisów wspomnianego rozporządzenia wynika, że ustawodawca krajowy, nie skorzystał z przyznanych mu uprawnień do odstąpienia od żądania zwrotu wsparcia w innych przypadkach niż przejecie zobowiązania przez następcę prawnego.
Za niezasadne uznano również zarzuty rażącego naruszeni przepisów procesowych w tym art. 9 kpa zobowiązującego organ do informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych. Skarżący składając wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych, oświadczył bowiem, że znane mu są zasady przyznawania płatności dla gospodarstw niskotowarowych oraz, że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych".
Tym samym rozstrzygnięcie o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego z uwagi na przeniesienie przez Skarżącego własności gospodarstwa niskotowarowego w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego wydane zostało zgodnie z dyspozycją § 10 i §13 cytowanego rozporządzenia w sprawie płatności dla gospodarstw niskotowarowych. W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a orzekł o oddaleniu skargi jako bezzasadnej.