Uzasadnienie
H. Sp. z o. o. w B. pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. złożyła wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie ze skargi na decyzję Zarządu Województwa P. z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności jako nabywcy przedsiębiorstwa za zaległości B. sp. j. w B. z tytułu dofinansowania podlegającego zwrotowi, wypłaconego w związku z realizacją projektu pn. "Budowa pensjonatu we wsi M. nad Jeziorem S.". Podała, że w dniu [...] sierpnia 2019 r. odbyło się Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników skarżącej, podczas którego została odwołana ze stanowiska Prezes Zarządu P. K., która jednocześnie była jedynym jego członkiem i spółka pozostała bez organów uprawnionych do jej reprezentacji. Z uwagi na powyższe zasadne jest zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu powołania nowego zarządu, o czym zobowiązała się niezwłocznie powiadomić sąd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z dyspozycją zawartą w przepisie art. 124 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie.
Jednostka organizacyjna to zespół prawnie wyodrębnionych i zorganizowanych składników majątkowych i osób, wyposażonych w możliwość działania na określonym polu, w tym występowania w obrocie prawnym. Spółki kapitałowe bez wątpienia są jednostkami organizacyjnymi. Spółka kapitałowa to bowiem nic innego, jak wyodrębniony prawnie majątek oraz osoby (akcjonariusze, udziałowcy i członkowie organów), wyposażone w osobowość prawną i z określonymi celami działalności. Potwierdza to art. 33 kodeksu cywilnego, według którego osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną. Przepis ten wskazuje, że wszystkie osoby prawne (poza Skarbem Państwa) są jednostkami organizacyjnymi. Spółki kapitałowe to kategoria osób prawnych, a osoby prawne to kategoria jednostek organizacyjnych.
W rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona przez spółkę z o.o., która jest bez wątpienia jednostką organizacyjną.
Zgodnie zaś z art. 26 § 1 p.p.s.a., zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art.
25. Natomiast w myśl art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Z powyższych przepisów wynika, że osoba prawna może działać w procesie sądowoadministracyjnym wówczas, gdy jej organy są zdolne do podjęcia czynności procesowych. Brak obsadzenia tych organów (np. sytuacja, kiedy nikt w danej spółce nie pełni funkcji członka zarządu) oznacza, że osoba prawna nie ma możliwości działania w postępowaniu sądowym. Jest to zatem brak w składzie organu strony, uniemożliwiający jej działanie.
Wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym przesłanka zawieszenia postępowania sądowego zawarta w przepisie art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. istnieje wyłącznie w sytuacji, gdy braki w składzie organów nie mają pierwotnego charakteru, co oznacza, że muszą powstać w toku prowadzonego przez sąd postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2005 roku, w spr. OZ 1555/04 i z dnia 28 sierpnia 2008 roku, w spr. II OZ 829/08).
Jak wynika z pisma skarżącej, odwołanie ze stanowiska Prezes Zarządu, będącej jednocześnie jedynym jego członkiem, nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2019 r., zatem po wniesieniu skargi, tym samym przesłanka braku reprezentacji nie miała charakteru pierwotnego lecz nastąpiła w trakcie postępowania sądowego. Odwołanie Prezes Zarządu, będącej jedyną osobą uprawnioną do reprezentowania spółki powoduje, że spółka nie posiada organu powołanego do jej reprezentowania. Spółka także nie posiada żadnego organu nadzoru.
Działanie osoby prawnej przez jej organy w procesie jest powiązane ze z jej zdolnością procesową (art. 65 § 1 k.p.c.) w tym sensie, że brak takiego organu lub braki w jego składzie uniemożliwiają osobie prawnej korzystanie z posiadanej zdolności procesowej.
Zdolność procesowa osoby prawnej jest bowiem nierozerwalnie związana z jej zdolnością sądową. Oznacza to, że każdy podmiot niebędący osobą fizyczną i mający zdolność sądową posiada jednocześnie zdolność procesową. Dopóki więc osoba prawna istnieje w obrocie prawnym, dopóty posiada zdolność sądową i zdolność procesową. Zdolności tych nie pozbawia osoby prawnej brak organów uprawnionych do działania w jej imieniu lub braki w składzie tych organów, które mogą jedynie uniemożliwić działanie takiego podmiotu w procesie. Wynika to już tylko z art. 38 k.c., w myśl którego osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Zgodnie z wywodzoną z tego przepisu teorią organów, akceptowaną powszechnie w judykaturze i doktrynie, osoba prawna ma zdolność prawną i odpowiadającą jej na gruncie prawa procesowego zdolność sądową oraz pełną zdolność do czynności prawnych i będącą jej odzwierciedleniem procesowym zdolność procesową (art. 67 § 1 k.p.c.), a czynności prawne i procesowe dokonywane przez występujące w roli organu (organów) tego podmiotu osoby fizyczne są działaniami samej osoby prawnej (por postanowienie Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2010 r II PZ 15/10. LEX nr 619634).
Jeżeli osoba ta nie posiada organu powołanego do jej reprezentowania, to pomimo posiadania zdolności sądowej i procesowej nie może ujawnić swojej woli i podejmować czynności prawnych lub procesowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2006 r., l CSK 224/06, LEX nr 276251 i orzeczenia tam powołane).
To z kolei stanowi obligatoryjną przesłankę zawieszenia postępowania wyrażoną w art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. czyli występowanie braków w składzie osobowym organów osoby prawnej, które uniemożliwiają jej działanie.
W tych okolicznościach, w związku z powzięciem powyższej informacji o braku organów uprawnionych do reprezentowania skarżącej spółki zaistniała przyczyna obligatoryjnego zawieszenia postępowania z urzędu, albowiem brak zarządu spółki uniemożliwia jej prawidłowe działanie, a w szczególności reprezentowanie spółki w postępowaniu sądowym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 roku, w spr. II OSK 2525/11). Zrealizowanie się powyższej hipotezy obliguje sąd do zawieszenia postępowania.
W świetle przedstawionego i udokumentowanego stanu faktycznego zachodzi obligatoryjna przesłanka zawieszenia postępowania wyrażona w art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a.