Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstokuz 15 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 908/20

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. dokonał wobec D. C. działającego pod firmą PH "C." (dalej jako "skarżący") rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiące styczeń – grudzień 2011 r. w sposób odmienny, jak zadeklarowano w deklaracjach VAT-7. Ponadto stwierdził, że skarżący zobowiązany jest stosownie do treści art. 108 ust.1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.) do zapłaty podatku wykazanego w fakturach VAT, wystawionych w miesiącach styczeń- grudzień 2011 r. na rzecz Spółek W., B. i S. (na których widnieją usługi transportowe) oraz T. i PPH E. (na których widnieje dostawa stali). Wskutek odwołania przez skarżącego od tej decyzji, Dyrektor Izby Skarbowej w B. wydał decyzję z dnia [...] października 2015 r., Nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Skarżący wywiódł skargę od tej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 1381/15 oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt I FSK 1944/16 oddalił skargę kasacyjną.

Decyzja z dnia [...] października 2015 r., Nr [...] jest zatem ostateczna. Celem wznowienia postępowania podatkowego zakończonego tą decyzją skarżący złożył w dniu [...] stycznia 2020 r. wniosek do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. (dalej jako "DIAS" lub "organ").

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] organ wznowił postępowanie zakończone ww. decyzją ostateczną. W wyniku przeprowadzonego postępowania DIAS decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. odmówił uchylenia przedmiotowej decyzji ostatecznej. Po wniesionym przez skarżącego odwołaniu, organ w dniu [...] października 2020 r. decyzją nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w żaden sposób nie narusza przywołanej tezy z orzeczenia TSUE. W ocenie DIAS strona miała możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie i wypowiedzenia się w tej kwestii. Organ dodał, że prawo do zapoznania z materiałem dowodowym i oceny materiału dowodowego nie może być jednak interpretowane w ten sposób, że wyłącza działanie przepisów chroniących tajemnicę skarbową czy dane osobowe. DIAS przywołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazując, że utrwalił się w nim pogląd, iż wpływ orzeczenia TSUE na decyzję podatkową - w rozumieniu wskazanym w art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm. – dalej jako "o.p.") - zachodzi wówczas, gdy orzeczenie to oddziałuje na nią w sposób na tyle istotny, że wymusza odmienne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej od przyjętego w decyzji ostatecznej.

Organ zauważył, że wyrok TSUE w sprawie C-189/18 (Glencore) zapadł w stanie faktycznym, w którym przepisy prawa węgierskiego wprost przewidywały związanie organów ustaleniami faktycznymi oraz kwalifikacją prawną dokonaną w postępowaniu prowadzonym przez organy administracyjne względem dostawcy podatnika oraz okoliczności i zakres przedstawienia podatnikowi danych i dowodów wynikających z kontroli powiązanych przeprowadzonych u innego podatnika. Organ podkreślił, że przepisy o.p. nie przewidują, wzorem prawa węgierskiego, związania organów decyzjami wydanymi wobec kontrahentów podatnika.

W ocenie organu, w toku postępowania wznowieniowego skarżąca oczekiwała przeprowadzenia czynności prowadzących do kolejnego (trzeciego) merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej już decyzją ostateczną, co zdaniem DIAS stoi w sprzeczności z zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Według organu, z uwagi na zakres postępowania nadzwyczajnego niezasadne są wnioski skarżącego dotyczące zarówno uzupełnienia materiału dowodowego jak również zarzuty naruszenia praw strony w postępowaniu podatkowym. Organ wskazał, że w toku postępowania skarżący miał pełną możliwość zapoznania się z dowodami, w tym z dowodami pochodzącymi z postępowań dotyczących innych podmiotów w zakresie związanym z przedmiotem postępowania (to jest z dowodami, na podstawie których organ zamierza wydać decyzję). Zdaniem organu wyłączenie określonych dokumentów i anonimizacja określonych danych w żadnym razie nie pozbawiły strony prawa do skutecznego kwestionowania w trakcie toczącego się postępowania ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organy podatkowe.

DIAS ocenił, że wyrok TSUE o sygn. C-189/18 nie ma takiego wpływu na treść decyzji ostatecznej [...], o jakim mowa w art. 240 § 1 pkt 11 o.p., który implikowałby konieczność uchylenia tej decyzji ostatecznej.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika wywiódł skargę do tutejszego sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie od organów podatkowych na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Autor skargi zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. 1. art. 245 § 1 pkt 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 11 o.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania z uwagi na bezpodstawne przyjęcie, że tezy zawarte w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 października 2019 r. (sprawa C-189/18) nie mogą mieć zastosowania w sprawie, gdyż odnoszą się jedynie do prawa węgierskiego podczas gdy wyrok ten dotyczy ogólnego stosowania prawa do obrony w postępowaniach prowadzonych w całej Unii Europejskiej i również dotyczy prawa Skarżącego w prowadzonym przez organ podatkowy postępowaniu;
2. 2. art. 243 § 2 o.p. w związku z art. 245 § 2 o.p. w związku z art. 121 o.p. w związku z art. 122 o.p., art. 191 o.p. poprzez:
3. a) nieuwzględnienie stanowiska TSUE, mającego wpływ na rozstrzygniecie podjęte przez organ podatkowy, podczas gdy na organach podatkowych spoczywa obowiązek zastosowania się do dokonanej przez TSUE wykładni przepisów prawa unijnego;
4. b) działanie w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych poprzez skupienie się przez organ na podstawach uzasadniających odmowę uchylenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2015 r, nr [...], bez wyczerpującego rozważenia argumentacji Podatnika i zasadności przeprowadzenia zgłaszanych przez Stronę dowodów, uzasadniających okoliczności dające podstawę do uchylenia decyzji po przeprowadzeniu pełnego postępowania w sprawie wznowienia postępowania podatkowego;
5. 3. art. 123 § 1 o.p. w związku z art. 120 o.p. oraz art. 192 o.p. poprzez uniemożliwienie Skarżącemu dostępu do wyłączonych z akt postępowania dokumentów stanowiących podstawę do sformułowania ustaleń zawartych w decyzji podatkowej, pomimo iż w świetle orzecznictwa TSUE Skarżący winien mieć zapewniony dostęp do całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (wyrok w sprawie C-189/18 z dnia 16 października 2019 r.), a w konsekwencji niezapewnienie Stronie czynnego udziału w sprawie i należytej obrony;
6. 4. art. 178 § 1 o.p. i art. 179 § 1 i 2 o.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie za organem podatkowym I instancji za słuszną odmowę ujawnienia treści dokumentów, o których to ujawnienie i włączenie do akt sprawy wnioskował Podatnik, co skutkowało uniemożliwieniem Stronie zapoznanie się z istotnymi w sprawie dowodami, a także wypowiedzenie się w zakresie zebranego materiału dowodowego i złożenia stosownych wniosków dowodowych, mimo że wyłączone dokumenty uzyskane od organów i materiały z prowadzonych przez te organy postępowań i czynności mają bezpośredni wpływ na rozliczenia podatku VAT przez Podatnika za styczeń-grudzień 2011 r.;
7. 5. art. 243 § 2 o.p. w związku z art. 245 § 2 o.p. w związku z art. 123 § 1 o.p. w związku z art. 180 § 1 o.p., art. 181 o.p., art. 187 § 1 i 2 o.p., art. 188 o.p. poprzez niezapewnienie Skarżącemu możliwości skorzystania z prawa do czynnego udziału w postępowaniu i zgłaszania wniosków dowodowych, przejawiającego się w szczególności w uznaniu przez organ II instancji, iż na etapie postępowania wznowieniowego Strona nie może składać wniosków dowodowych mających na celu wyjaśnienie sprawy, pomimo iż wnioskowane przez Skarżącego dowody pozwoliłyby na ustalenie prawidłowego stanu faktycznego oraz spełnienia wszystkich przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania i właściwe zakończenie sprawy tj. uchylenie ostatecznej decyzji w podatku VAT za 2011 r.;
8. 6. art. 245 § 2 o.p. w związku z art. 210 § 1 pkt 6 w związku z art. 210 § 4 o.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji pobieżne i schematyczne uzasadnienie faktyczne i prawne skarżonej decyzji, w szczególności:
9. a) sporządzenie uzasadnienia wydanej decyzji w sposób lakoniczny, polegający w większej części na przytoczeniu stanowiska Podatnika oraz opisaniu okoliczności odmowy ujawnienia Stronie wyłączonych ze sprawy dokumentów, a tym samym nie pozwalający na prawidłową kontrolę podjętego rozstrzygnięcia i poznanie przesłanek, którymi kierował się organ podatkowy odmawiając uchylenia decyzji ostatecznej;
10. b) wskazanie, że organ podatkowy miał prawo odmówić przeprowadzenia wnioskowanych przez Skarżącego dowodów przedstawionych w trakcie postępowania wznowieniowego, mimo iż w postępowaniu wznowieniowym to właśnie nowe, nieznane wcześniej dowody mają kluczowe znaczenie.

Ponadto w skardze wniesiono o skierowanie na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana 2012 - Dz. Urz. U.E. z dnia 26 października 2012 r. Nr C 326/47) do Trybunału Sprawiedliwości następujących pytań prejudycjalnych dotyczących wykładni przepisów prawa unijnego:

1. 1. Czy w świetle art. 47 zd. 1 i art. 48 ust. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych UE możliwe jest, z uwagi na ochronę interesu publicznego, pozbawienie podatnika prawa zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy, pomimo iż na treści tych dokumentów oparta została wydana wobec podatnika decyzja podatkowa?
2. 2. Czy w świetle art. 41 ust. 2 lit. a) i art. 48 ust. 112 Karty Praw Podstawowych UE możliwe jest jednoczesne, tj. w tym samym dniu wydanie przez organ podatkowy postanowienia o odmowie przeprowadzenia wnioskowanych przez podatnika w toku postępowania dowodów oraz decyzji kończącej postępowanie?
3. 3. Czy uzasadniona w sposób lakoniczny i bardzo ogólny, odnoszący się zbiorczo do wszystkich zgłaszanych przez podatnika w toku postępowania podatkowego wniosków dowodowych odmowa ich przeprowadzenia Jest wystarczająca w świetle art. 296 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana) z dnia 26 października 2012 r. oraz art. 41 ust. 1 i 2 lit. c) Karty Praw Podstawowych UE?

Skarżący wniósł także o zawieszenie postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia objętego pytaniami prejudycjalnymi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje

Skarga okazała się bezzasadna.

W niniejszej sprawie należało rozważyć czy postępowanie wznowieniowe zostało przeprowadzone przez organ w sposób prawidłowy. Spór koncentruje się przy tym na uznaniu, czy wyrok TSUE w sprawie C-189/18 ma taki wpływ na kwestionowaną w postępowaniu nadzwyczajnym decyzję ostateczną, o jakim mowa w przepisie art. 240 § 1 pkt 11 o.p., zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść wydanej decyzji.

Rozstrzygając ten spór podkreślić należy w pierwszej kolejności, że wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej. Dlatego też postępowanie wznowieniowe toczy się w ściśle określonych ramach prawnych, a jego przedmiotem nie może być ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, lecz jedynie zbadanie, czy wystąpiły wyjątkowe okoliczności, precyzyjnie wyliczone w art. 240 § 1 o.p. Wznowienie postępowania, w ramach którego dopuszczalna jest weryfikacja decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym, nie może więc zastępować kontroli sprawowanej w postępowaniu zwykłym w ramach postępowania odwoławczego. Wyłącznym celem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zakończone ostateczną decyzją dotknięte było jedną z kwalifikowanych wad przewidzianych w art. 240 § 1 o.p., a następnie, w zależności od poczynionych ustaleń, wydanie jednego z możliwych rozstrzygnięć, przewidzianych w art. 245 § 1 o.p.

Powyższe rozgraniczenie zakresów obu rodzajów postępowań, a mianowicie postępowania zwykłego, w ramach którego wydana została ostateczna decyzja DIAS w przedmiocie podatku od towarów i usług od postępowania nadzwyczajnego, zakończonego zaskarżoną do sądu decyzją o odmowie uchylenia – w wyniku wznowienia postępowania – objętej wnioskiem strony decyzji ostatecznej, ma istotne znaczenie dla prawidłowej oceny zasadności zarzutów skargi. Instytucja wznowienia postępowania podatkowego nie może być bowiem wykorzystywana do ponownej pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, ponieważ nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego, a odrębne, nadzwyczajne postępowanie. Toczy się ono tylko w zakresie oceny, czy zachodzą przesłanki określone w art. 240 § 1 o.p. i w takim też zakresie rozstrzygnięcie organu podatkowego podlega kontroli sądowej.

Uwzględniając powyższe uwagi Sąd stwierdza, że organ prawidłowo ocenił, że w rozpatrywanym przypadku nie zaistniała przesłanka wznowieniowa z art. 240 § 1 pkt 11 o.p., wobec czego uprawniony był w oparciu o przepis art. 245 § 1 pkt 2 o.p. do wydania decyzji odmawiającej uchylenia decyzji dotychczasowej.

Przypomnieć trzeba, że przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 11 o.p. umożliwia wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść wydanej decyzji. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że nie każde orzeczenie TSUE stanowi podstawę wznowienia, musi mieć ono bowiem wpływ na treść wydanej decyzji. Ponadto, w przypadku tej podstawy wznowienia postępowania nie może zachodzić żaden automatyzm w jej stosowaniu, polegający jedynie na ustaleniu, czy norma prawna, stanowiąca podstawę prawną ostatecznej decyzji administracyjnej, była przedmiotem orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. akt I FSK 152/12, i z dnia 3 czerwca 2015 r. sygn. akt I FSK 520/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). O spełnieniu przesłanki zawartej w tym przepisie można mówić, jeżeli orzeczenie TSUE ma wpływ na treść wydanej decyzji, tzn. pomiędzy decyzją ostateczną a wyrokiem Trybunału istnieje związek tego rodzaju, że w świetle orzeczenia TSUE winna zapaść decyzja o treści innej niż decyzja rzeczywiście wydana (vide: S. Presnarowicz [w:] Ordynacja podatkowa.

Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, Gdańsk 2020, art. 240 i przywołane tam orzecznictwo). W wyroku z dnia 25 lipca 2017 r. sygn. akt I FSK 513/17, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w przepisie tym chodzi o taką sytuację, w której decyzja ostateczna została wydana z zastosowaniem przepisów prawa krajowego, będących implementacją do porządku krajowego norm unijnych lub bezpośrednio norm prawa unijnego, przy ich wykładni, której wadliwość wykazał TSUE w orzeczeniu wydanym już po dniu, w którym decyzja stała się ostateczna. Wadliwość ta ma być przy tym tego rodzaju, że uwzględnienie wykładni przedstawionej przez TSUE wymusiłoby wydanie odmiennego rozstrzygnięcia (zob. też wyrok NSA z dnia 8 listopada 2019 r. sygn. akt I FSK 943/17, dostępny w CBOSA).

Odnosząc się zatem do podstawowej w niniejszej sprawie kwestii wpływu wyroku TSUE z dnia 16 października 2019 r. w sprawie C-189/18 na treść decyzji ostatecznej DIAS, należy zwrócić uwagę na kontekst prawny, w jakim wydawane było wspomniane orzeczenie Trybunału, o czym zresztą w zaskarżonej do sądu decyzji wspomniał organ odwoławczy.

Z analizowanych przez Trybunał przepisów węgierskiej ordynacji podatkowej wynika, że w ramach kontroli stron stosunku prawnego (umowy, transakcji), którego dotyczy obowiązek podatkowy, organ podatkowy nie może zakwalifikować tego samego stosunku prawnego objętego kontrolą, który był już przedmiotem kwalifikacji, w różny sposób w odniesieniu do każdego podatnika i stosuje z urzędu ustalenia poczynione w odniesieniu do jednej ze stron stosunku prawnego w toku kontroli wszystkich pozostałych stron rzeczonego stosunku. Jeżeli organ podatkowy uzasadnia wyniki dochodzenia rezultatami kontroli powiązanej przeprowadzonej u innego podatnika lub za pomocą danych i dowodów uzyskanych przy tej okazji, podatnikowi przedstawia się w sposób szczegółowy dotyczącą go część protokołu i decyzji, a także dane i dowody zebrane w toku kontroli powiązanej.

Trybunał w ww. sprawie oceniał gwarancje procesowe podatnika, w tym jego prawo do obrony na gruncie prawa węgierskiego, w którym organy podatkowe związane są ustaleniami faktycznymi i kwalifikacjami prawnymi, zawartymi w ostatecznych decyzjach. Z tego powodu węgierski organ podatkowy uznał, że nie ma ponownego obowiązku przedstawienia dowodów oszustwa w postępowaniu toczonym przeciwko skarżącemu podatnikowi. Organ ten zapoznał podatnika w sposób pośredni tylko z częścią dowodów zgromadzonych w sprawie jego kontrahenta oraz przedstawił je podatnikowi w formie streszczenia. Taką praktykę organów podatkowych TSUE ocenił jako naruszającą m.in. zasadę poszanowania prawa do obrony i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.

Trybunał orzekł w tym wyroku, że Dyrektywę Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zasadę poszanowania prawa do obrony oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że co do zasady nie sprzeciwiają się one uregulowaniu lub praktyce danego państwa członkowskiego, zgodnie z którymi w trakcie weryfikacji wykonanego przez podatnika prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej (VAT) organ podatkowy jest związany ustaleniami faktycznymi i kwalifikacjami prawnymi dokonanymi już przez siebie w ramach powiązanych postępowań administracyjnych wszczętych przeciwko dostawcom tego podatnika, na których zostały oparte decyzje, które stały się ostateczne, stwierdzające istnienie oszustwa związanego z VAT popełnionego przez dostawców, z zastrzeżeniem, po pierwsze, że nie zwalniają one organu podatkowego z obowiązku zapoznania podatnika z dowodami, w tym z dowodami pochodzącymi z owych powiązanych postępowań administracyjnych, na podstawie których zamierza on wydać decyzję, oraz że podatnik ten nie zostaje w ten sposób pozbawiony prawa do skutecznego zakwestionowania w trakcie toczącego się przeciwko niemu postępowania owych ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych, po drugie, że wspomniany podatnik może w trakcie tego postępowania uzyskać dostęp do wszystkich dowodów zebranych w trakcie owych powiązanych postępowań administracyjnych lub w jakimkolwiek innym postępowaniu, na których to dowodach wspomniany organ zamierza oprzeć swą decyzję lub które to dowody mogą zostać wykorzystane przy wykonywaniu prawa do obrony, chyba że cele leżące w interesie ogólnym uzasadniają ograniczenie tego dostępu, oraz po trzecie, że sąd rozpoznający skargę na tę decyzję może skontrolować zgodność z prawem uzyskania i wykorzystania owych dowodów oraz ustaleń, które mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia skargi, dokonanych w decyzjach administracyjnych wydanych względem wspomnianych dostawców.

Uwzględniając prawne uwarunkowania wynikające z regulacji prawa węgierskiego TSUE stwierdził w uzasadnieniu ww. wyroku, że wśród praw gwarantowanych przez prawo Unii znajduje się poszanowanie prawa do obrony, które zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stanowi podstawową zasadę prawa Unii, która powinna być stosowana wówczas, gdy organ administracyjny ma podjąć w stosunku do danej osoby decyzję wiążącą się z niekorzystnymi dla niej skutkami. Na podstawie tej zasady adresaci decyzji, która w sposób odczuwalny oddziałuje na ich interesy, powinni być w stanie skutecznie przedstawić swoje stanowisko odnośnie do dowodów, na których organ zamierza się oprzeć. Obowiązek ten ciąży na organach administracyjnych państw członkowskich, gdy podejmują one decyzję należącą do zakresu zastosowania prawa Unii, nawet wówczas, gdy właściwe prawo Unii nie przewiduje wyraźnie takiej formalności (pkt 39 wyroku).

Dalej Trybunał wskazał, że zasada poszanowania prawa do obrony nie ma bezwzględnego charakteru, lecz może podlegać ograniczeniom, pod warunkiem że ograniczenia te rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego zamierzonym przez dany przepis i nie stanowią z punktu widzenia realizowanego celu nieproporcjonalnej oraz niedopuszczalnej ingerencji w samą istotę zagwarantowanych w ten sposób praw (pkt 43 wyroku). W przypadku gdy organ podatkowy zamierza oprzeć swoją decyzję na dowodach uzyskanych, tak jak w postępowaniu głównym, w ramach powiązanych postępowań karnych i postępowań administracyjnych wszczętych przeciwko dostawcom podatnika, zasada poszanowania prawa do obrony wymaga, aby podatnik ten miał możliwość dostępu w trakcie toczącego się przeciwko niemu postępowania do wszystkich tych dowodów oraz dowodów, które mogą być wykorzystane w jego obronie, chyba że cele leżące w interesie ogólnym uzasadniają ograniczenie tego dostępu (pkt 57 wyroku).

Jednocześnie TSUE wyjaśnił, że zasada poszanowania prawa do obrony w postępowaniu administracyjnym, takim jak toczące się postępowanie główne, nie nakłada na organ podatkowy ogólnego obowiązku zapewnienia pełnego dostępu do akt będących w jego dyspozycji, lecz wymaga, aby podatnik miał możliwość uzyskania, na swój wniosek, informacji i dokumentów zawartych w aktach administracyjnych i uwzględnionych przez ten organ w celu wydania jego decyzji, chyba że cele leżące w interesie ogólnym uzasadniają ograniczenie dostępu do wspomnianych informacji i dokumentów.

W tym ostatnim przypadku do organu podatkowego należy zbadanie, czy możliwy jest dostęp częściowy (pkt 56 wyroku). Podobne stanowisko zajął TSUE w wyroku z 9 listopada 2017 r. sygn. C-298/16, pkt 32, 39, w którym stwierdził, że krajowe organy podatkowe nie mają ogólnego obowiązku zapewnienia pełnego dostępu do posiadanych przez nie akt ani okazania z urzędu dokumentów i informacji stanowiących podstawę planowanej decyzji, niemniej w krajowym postępowaniu administracyjnym dotyczącym kontroli i określenia podstawy opodatkowania VAT jednostka powinna mieć umożliwiony, na swój wniosek, dostęp do informacji i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej i uwzględnionych przez organ publiczny w celu wydania decyzji, chyba że względy interesu ogólnego uzasadniają ograniczenie dostępu do tych informacji i dokumentów.

Przepisy polskiej ustawy Ordynacja podatkowa nie przewidują, wzorem prawa węgierskiego, związania organów decyzjami wydanymi wobec kontrahentów podatnika. Decyzje te, jak i ewentualne dowody zgromadzone w toku postępowania prowadzonego względem kontrahenta nie są w żadnej mierze wiążące dla organu prowadzącego postępowanie względem podatnika. Dowody tego rodzaju mają moc dowodową równą innym środkom dowodowym oraz podlegają regułom swobodnej oceny. Zgodnie z art. 187 § 1 o.p. organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Należy zatem podkreślić, iż w tej regulacji ustawodawca wyraża bezpośrednio obowiązek działania organu podatkowego, a więc obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, tj. tego materiału, który powstał jako skutek podejmowania niezbędnych działań dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W ramach realizowania obowiązku zebrania materiału dowodowego organ podatkowy korzysta w pełni ze swego narzędzia, przy czym może tu chodzić zarówno o materiał ustalony w toku własnych czynności, jak i materiał przekazany przez podatnika bądź pozyskany od innych organów.

Wbrew przekonaniu skarżącego wyrażonemu w zarzucie skargi, organ nie stwierdził, by tezy odnośnego wyroku TSUE nie miały zastosowania w sprawie. Organ wyjaśnił natomiast, że działanie organów w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną było zgodne z przedmiotowym wyrokiem TSUE. Jednocześnie należy zauważyć, że DIAS, choć odnosi się do przepisów prawa węgierskiego, to jednak nie ogranicza się w swojej argumentacji jedynie do tej kwestii. W zawartej w uzasadnieniach decyzji obu instancji argumentacji organ szeroko odnosi się do tez przedmiotowego wyroku, wyjaśniając, że postępowanie zakończone decyzją ostateczną było z nim zgodne. Organ odniósł się do poszczególnych argumentów skarżącego przedstawionych we wniosku o wznowienie postępowania i rozważył je w sposób wyczerpujący w zakresie, w jakim był do tego uprawniony w ramach postępowania wznowieniowego.

Na gruncie rozpatrywanego przypadku organy podatkowe włączyły do akt sprawy materiały zgromadzone w innych postępowaniach, w zakresie w jakim to było niezbędne do dokonania ustaleń dotyczących bezpośrednio skarżącego i jej sytuacji prawnopodatkowej. W zaskarżonej decyzji DIAS wymienił postanowienia, w których wyłączono jawność dokumentów zawierających informacje dotyczące osób trzecich, nie będących stroną tego postępowania. Jak wskazał organ dowody wymienione w tych postanowieniach zawierają dokumenty, które nie dotyczą wprost strony i są jedynie pośrednio związane z przedmiotową sprawą. Jawność tych dokumentów wyłączono ze względu na interes publiczny, którym była ochrona danych podatników w zakresie dokonywanych przez nich transakcji. Są to materiały zgromadzone w toku prowadzonych czynności kontrolnych i zawierają informacje dotyczące kontrahentów oraz innych osób niż kontrahenci skarżącego, których ujawnienie mogłoby narazić na szkodę interes publiczny wyrażający się ochroną interesów obywateli albo jednostek organizacyjnych. Dodatkowo dokumenty te objęte są tajemnicą skarbową.

Organy podatkowe przeprowadziły wobec skarżącego, inaczej niż w sprawie poddanej ocenie TSUE w powołanym wyroku z 16 października 2019 r., odrębne i samodzielne postępowanie dowodowe. Dokumenty włączone z innych postępowań nie były jedynymi dowodami branymi pod uwagę przy rozstrzygnięciu sprawy i zostały ocenione łącznie z innymi dowodami w ramach swobodnej oceny dowodów. Wyłączenie jawności niektórych dokumentów nie pozbawiło skarżącego prawa do skutecznego zakwestionowania w trakcie toczącego się postępowania ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych. Skarżącemu zapewniono możliwość zapoznania się z dowodami zgromadzonymi w aktach.

Analizując uregulowania krajowe w kontekście wyroku TSUE w sprawie C-189/18, nie można dojść do wniosku, że organy podatkowe są obowiązane do zapewnienia podatnikowi – stronie postępowania – wglądu do pełnych akt z wszystkich postępowań toczących się wobec innych podatników, występujących na wcześniejszych, nawet odległych etapach obrotu, co do których strona nie tylko nie miała żadnej wiedzy, ale też żadnego nawet pośredniego kontaktu.

Niewątpliwe, strona ma stosownie do treści art. 178 § 1 o.p., prawo wglądu w akt sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń, które to prawo przysługuje również po zakończeniu postępowania. W przepisie art. 179 § 1 o.p. postanowiono jednak, że art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Użyte w art. 179 § 1 o.p. pojęcie "interesu publicznego" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Niemniej jednak, posiłkując się dotychczasowym dorobkiem judykatury można przyjąć, że przez "interes publiczny" należy rozumieć korzyść służącą ogółowi, dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (zob. np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 1277/15 i przywołane w nim orzeczenia).

W wyroku z dnia 5 lutego 2020 r. sygn. akt II FSK 648/18, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że interesem publicznym jest także dobro osób trzecich, których dotyczą wyłączone z akt sprawy dokumenty, w szczególności gdy zawierają istotne informacje o tych podmiotach gospodarczych lub osobach. W zakresie użytego w art. 179 § 1 o.p. pojęcia interes publiczny mieści się także potrzeba ochrony tajemnicy w zakresie informacji o kontrahentach podmiotu, z którym podatnik zawierał transakcje, w sytuacji gdy transakcje te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Podmioty prowadzące działalność gospodarczą, informacje o danych identyfikacyjnych ich kontrahentów i o obrotach z tymi kontrahentami traktują jako dane stanowiące tajemnicę handlową. Oczywistym jest, że pojęcie interesu publicznego wymaga, żeby kontrahent podatnika, u którego organy podatkowe przeprowadziły czynności sprawdzające lub kontrolę podatkową w celu uzyskania informacji na temat transakcji dokonanych z podatnikiem, wskutek tych czynności nie został narażony na ujawnienie informacji stanowiących jego tajemnicę handlową, które nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podatnika (wyrok dostępny w CBOSA).

Czynny udział strony w postępowaniu podatkowym nie może umożliwiać dostępu do informacji o innym podatniku. W sytuacji gdy organ podatkowy prowadzi postępowanie dotyczące kilku stron, powinien im udostępniać materiały dotyczące wspólnej dla nich sytuacji procesowej w granicach określonych przedmiotem orzekania oraz bez ograniczeń materiały dotyczące strony występującej z żądaniem ich udostępnienia. Jeżeli natomiast zakres materiałów uzyskanych od różnych stron lub organów przekracza ramy wspólnego dla nich stanu faktycznego, to organ podatkowy ma obowiązek zachowania w tajemnicy danych, które nie są dla stron wspólne (zob. P. Pietrasz [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, Gdańsk 2020, art. 179 oraz np. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II FSK 2834/19 wraz z przywołanym tam orzecznictwem).

Wobec powyższego uznać należało za organem, że w sprawie zakończonej kwestionowaną decyzją ostateczną, organ podatkowy zasadnie wyłączył z akt sprawy niektóre dokumenty ze względu na interes publiczny, którym będzie ochrona danych osób, które nie były bezpośrednio związane z kwestionowanymi transakcjami. Ustalenia dokonane w ostatecznej decyzji DIAS oparte zaś zostały na materiale dowodowym jawnym dla strony postępowania. W szczególności jawne były materiały pochodzące z innych postępowań, dotyczących innych podmiotów, w zakresie związanym z przedmiotem postępowania prowadzonego wobec skarżącego. Inne dokumenty, których jawność wyłączono, to materiały, które nie dotyczą wprost strony i są związane ze sprawą skarżącego tylko pośrednio. Skoro dokumenty pochodzące z innych postępowań, w tym te wyłączone z jawności, nie stanowiły wyłącznej podstawy rozstrzygnięcia organów podatkowych, to uprawniona jest teza organu, że wyrok TSUE, na który powołano się we wniosku o wznowienie postępowania, nie ma takiego wpływu na treść decyzji ostatecznej z dnia 9 grudnia 2015 r., o jakim mowa w art. 240 § 1 pkt 11 o.p. Okoliczność, że podczas postępowania wznowionego strona nadal nie została zapoznana z całością zebranego materiału dowodowego, łącznie z tym wyłączonym z akt, nie może zaś prowadzić do uchylenia kwestionowanej decyzji ostatecznej.

Należy zauważyć, że organ odniósł się do argumentacji skarżącego i wnioskowanych dowodów oraz objaśnił okoliczności zebrania materiału dowodowego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w kontekście ww. wyroku TSUE. Sąd nie znalazł więc podstaw do stwierdzenia naruszenia zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Jednocześnie sąd nie podzielił zarzutu skarżącego co do rzekomej wadliwości uzasadnienia. Wbrew zarzutom skarżącego organ nie skupił się wyłącznie na uzasadnieniu odmowy ujawnienia dokumentów, lecz wyjaśnił swoje stanowisko w kwestii wznowienia postępowania. W ocenie sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozostawia wątpliwości co do podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia.

Organ odniósł się też do poszczególnych wnioskowanych dowodów i uzasadnił odmowę ich przeprowadzenia. Wnioski te odnosiły się przede wszystkim do dowodów uzyskanych od innych organów, zebranych w sprawach karnych i podatkowych. Skarżący wniósł między innymi o uzyskanie i włączenie akt postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową P. o sygn. akt [...], a następnie zapoznanie skarżącego z aktami tego postępowania karnego, jak również przeprowadzenie dalszych dowodów z akt tego postępowania. Skarżący przedstawił również szereg wniosków dowodowych odnoszących się do kontrahentów skarżącego, tj. W., B. i S., tj. m.in. ustalenie czy były względem tych podmiotów prowadzone postępowania karne i karno-skarbowe, włączenie akt postępowań podatkowych prowadzonych względem tych spółek czy też deklaracji podatkowych tych spółek, a następnie zapoznanie skarżącego z tymi dokumentami.

Skarżący wywiódł również wniosek o włączenie dokumentów uzyskanych od łotewskiej administracji skarbowej oraz zapoznanie skarżącego z tymi dokumentami, a także o przesłuchanie świadków K. A. i M. R., tj. przedstawicieli spółek W. i S.. Należy zgodzić się z wyjaśnieniami organu, że przeprowadzenie powyższych dowodów stałoby w sprzeczności z regułami postępowania wznowieniowego oraz prowadziłoby do naruszenia podstawowej dla postępowania podatkowego zasady trwałości decyzji. Należy wskazać, że wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, wyrażonej w art. 128 o.p. Ramy prawne postępowania wznowieniowego uniemożliwiają organowi ponowne rozpoznanie sprawy w pełnym zakresie. Organ nie jest w postępowaniu wznowieniowym uprawniony do przeprowadzania ponownej kontroli instancyjnej. Celem wznowienia postępowania jest zbadanie czy zaistniała jedna z przesłanek określonych w art. 240 § 1 o.p., w tym przypadku w pkt 11 tego przepisu.

W związku z tym również postępowanie dowodowe w ramach wznowienia postępowania winno służyć jedynie urzeczywistnieniu tego celu. W związku z tym organ zasadnie odmówił przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącego. Skarżący bezzasadnie bowiem oczekiwał, że organ w postępowaniu wznowieniowym dokona pełnego, merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Nie zaistniała również konieczność ich przeprowadzenia z punktu widzenia celów postępowania wznowieniowego w tej sprawie, tj. ustalenia czy wyrok TSUE w sprawie C-189/18 miał taki wpływ na treść decyzji ostatecznej, który wymuszałby jej uchylenie. W związku z powyższym organ nie naruszył przepisów postępowania dowodowego.

DIAS poddał ocenie postępowanie organów podatkowych w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną pod względem jego zgodności z wyrokiem TSUE w sprawie C-189/18, również w zakresie dostępu do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Należy przy tym zauważyć, że skarżący wnosił o zapoznanie się z materiałem dowodowym, w tym dowodami, co do których ograniczono jawność. W odniesieniu do kwestii dostępu do dowodów z postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową P. o sygn. akt [...] organ wyjaśnił, że z tego postępowania organ podatkowy w sprawie zakończonej decyzją ostateczną uzyskał dowody w postaci protokołów przesłuchań świadków, a następnie włączył te dokumenty do akt sprawy prowadzonej względem skarżącego w wersji zanonimizowanej.

W związku z tym uzyskane z akt tego postępowania dowody były jawne dla skarżącego po usunięciu danych dotyczących innych osób niebędących stroną w postępowaniu. Postępowanie organu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dowodzi również, że organ podatkowy nie oparł się na ustaleniach stanu faktycznego z postępowania karnego, lecz dokonał własnych ustaleń faktycznych na podstawie dowodów włączonych do akt postępowania podatkowego względem skarżącego. DIAS słusznie ocenił, że działania organów podatkowych były zgodne z wykładnią przedstawioną w przedmiotowym wyroku TSUE, w szczególności ograniczenie jawności nie stało w sprzeczności z ww. orzeczeniem, gdyż zostało wprowadzone ze względu na interes publiczny, tj. dobro osób trzecich. W zakresie dowodów uzyskanych z postępowań podatkowych względem kontrahentów skarżącego, tj. W., B. i S., organ zauważył, że te dowody zostały włączone do akt postępowania względem skarżącego.

DIAS stwierdził, że strona miała możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym uzyskanym z innych postępowań podatkowych w zakresie, w jakim nie została wyłączona jawność tych dokumentów ze względu na interes publiczny. Interesem publicznym było zaś zapewnienie ochrony danych innych podatników, w tym prawa do prywatności i ochrony informacji dotyczących innych osób. Ponadto organ podkreślił, że dokumenty te zawierały informacje chronione tajemnicą skarbową. Zauważył przy tym, że stronie zapewniono dostęp do niektórych dokumentów w formie kserokopii po dokonaniu ich anonimizacji.

W związku z tym organ zasadnie stwierdził, że nie naruszono zasady poszanowania prawa do obrony, której wykładnię przedstawił TSUE w odnośnym wyroku. W szczególności ograniczenie jawności dokumentów ze względu na interes ogólny jest dopuszczane przez TSUE, również w wyroku w sprawie C-189/18. TSUE wskazał w sentencji ww. orzeczenia, że cele leżące w interesie ogólnym mogą uzasadniać ograniczenie dostępu podatnika do dowodów uzyskanych w innych postępowaniach, na których to dowodach organ zamierza oprzeć swoją decyzję. W odniesieniu do dokumentów uzyskanych od łotewskiej administracji skarbowej DIAS wskazał, że te dokumenty, tj. odpowiedź na wniosek wraz z załącznikami dot. transakcji kontrahenta S. z L. zostały włączone do akt sprawy na etapie postępowania odwoławczego i stanowiły materiał dowodowy w sprawie, wzięty pod uwagę przy wydaniu decyzji ostatecznej, a strona miała możliwość zapoznania się z tymi dokumentami, tym samym nie zostały naruszone prawa strony do poszanowania obrony.

Organ wskazał również, że protokoły z zeznań świadków K. A. i M. R. zostały włączone do akt postępowania względem skarżącego, zaś skarżący mógł się z nimi zapoznać w wersji, w której usunięte zostały dane dotyczące osób niebędących stroną postępowania. DIAS zauważył, że do akt sprawy zostały włączone decyzje wydane względem kontrahentów skarżącego po dokonaniu ich anonimizacji, wskazując jednocześnie, że organy nie opierały się na samych decyzjach, lecz korzystały z dowodów uzyskanych w tych postępowaniach i dokonały samodzielnej ich oceny. W polskim postępowaniu podatkowym obowiązuje zasada otwartego katalogu środków dowodowych wywiedziona z art. 180 § 1 oraz art. 181 o.p., zatem nie ma przeszkód, by organ opierał się na dowodach zebranych w innych postępowaniach, po ich włączeniu do akt sprawy.

Ponadto w wyroku w sprawie C-189/18 TSUE nie wskazuje, by korzystanie z dowodów uzyskanych wcześniej w innych postępowaniach było sprzeczne z prawem unijnym, przy czym winna to być samodzielna ocena przeprowadzona przez organ w danym postępowaniu. Należy zatem uznać ustalenia organu w tym zakresie za prawidłowe.

Organ zasadnie stwierdził, że w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną nie została naruszona zasada poszanowania prawa do obrony, której wykładnię zaprezentował TSUE w wyroku C-189/18. W pierwszej kolejności należy zgodzić się z DIAS, że postępowanie organów podatkowych było zgodne z zasadą czynnego udziału strony wyrażoną w polskim postępowaniu podatkowym przede wszystkim w art. 123 o.p. Jak wyjaśnił organ, skarżący w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną współpracował z organami podatkowymi, składał liczne wnioski dowodowe i zapoznawał się z aktami sprawy, a zatem brał czynny udział w postępowaniu.

Ponadto skarżący błędnie wywiódł na podstawie przedmiotowego wyroku TSUE, że dostęp do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie może być w żaden sposób ograniczony. TSUE wskazał w tezie 55 uzasadnieniu wyroku, że zasada poszanowania prawa do obrony nie jest prerogatywą absolutną, ale może być ograniczana. W ramach procedury kontroli podatkowej takie ograniczenia ustanowione w uregulowaniu krajowym mogą w szczególności mieć na celu ochronę wymogów poufności lub tajemnicy zawodowej a także życia prywatnego osób trzecich, dotyczących ich danych osobowych lub skuteczności działania represyjnego, dla których zagrożenie może stanowić dostęp do niektórych informacji i niektórych dokumentów. Prawo strony do dostępu do akt postępowania może być ograniczone z uwagi na interes publiczny. Oceniając ograniczenie jawności dokumentów, organ wskazał na jakiej podstawie ich jawność została ograniczona, jak również ocenił czy było to dopuszczalne w świetle wykładni przedmiotowego wyroku TSUE i reguł postępowania podatkowego.

Podstawy ograniczenia dostępu w odniesieniu do poszczególnych dowodów Sąd ocenia jako zasadne. Interesem publicznym chronionym prawnie jest również dobro osób trzecich, w tym dane dotyczące transakcji i innych danych stanowiących tajemnicę handlową poszczególnych podmiotów (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 2 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Bk 844/20, dostępny w CBOSA). Zasadnie organ wskazuje również na konieczność ochrony danych objętych tajemnicą skarbową na podstawie art. 293 § 1 i 2 o.p. W ocenie sądu organy podatkowe poprzez wyłączenie jawności określonych dokumentów nie naruszyły praw skarżącego do skutecznego kwestionowania ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych, gdyż w zakresie w jakim nie naruszało to interesu publicznego, zanonimizowane dokumenty zostały włączone do akt i istniała możliwość zapoznania się z nimi przez skarżącego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, w tym w szczególności przepisów postępowania wznowieniowego. W sprawie niniejszej nie zaistniała przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 11 o.p., zatem nie było podstaw do zastosowania art. 245 § 1 pkt 1 o.p. Postępowanie wznowieniowe zostało przeprowadzone przez organ w sposób prawidłowy. Sąd aprobuje ocenę DIAS, że wyrok TSUE z dnia 16 października 2019 r. w sprawie C-189/18 nie miał takiego wpływu na decyzję ostateczną, który uzasadniałby jej uchylenie, gdyż postępowanie, które doprowadziło do jej wydania nie było wadliwe w świetle wykładni przedstawionej w tym wyroku.

Należy również zauważyć, że w dotychczas rozstrzyganych sprawach, których przedmiotem była kontrola postępowania wznowieniowego wszczętego na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 o.p. z uwagi na wydanie ww. wyroku TSUE, w orzecznictwie wypowiadano się w podobny sposób, akcentując ograniczenia instytucji wznowienia postępowania jako postępowania nadzwyczajnego, w tym możliwości prowadzenia postępowania dowodowego w tym trybie (zob. m. in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 809/20; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 421/20, dostępne w CBOSA).

Odnosząc się do wniosku skargi, którego przedmiotem było skierowanie pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, należy wyjaśnić, że zwrócenie się sądu z pytaniem prawnym do TSUE jest obowiązkiem sądu jedynie w przypadku wątpliwości co do wykładni prawa Unii (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 4028/17, LEX nr 3047602). Sąd tego rodzaju wątpliwości nie powziął, w szczególności w zakresie proponowanym przez skarżącego we wniosku. Co do pierwszego z zaproponowanych pytań należy zauważyć, że pytanie to zostało oparte na nieuzasadnionych podstawach.

Po pierwsze, skarżący miał możliwość zapoznania się z przedmiotowymi dokumentami w wersji zanonimizowanej. Z dokumentów tych usunięte zostały dane dotyczące osób niebędących stroną postępowania. Należy także zauważyć, że pojęcie interesu publicznego w kontekście gwarancji strony do podjęcia skutecznej obrony było przedmiotem wykładni TSUE w wyroku w sprawie C-189/18. Nie powinno więc budzić wątpliwości, że ograniczenie jawności dokumentów jest uznawane przez TSUE za dopuszczalne, jeśli jest oparte na uzasadnionych podstawach, które to podstawy również zostały przez TSUE przykładowo wymienione. Odnośnie drugiego pytania należy ponownie podkreślić, że w postępowaniu wznowieniowym organ nie jest uprawniony do pełnej, merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji oraz wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Z tego względu niezasadne było oczekiwanie skarżącego, że organ przeprowadzi postępowanie dowodowe, naruszając w ten sposób zasadę trwałości decyzji.

Nadto niezależnie od tego, czy postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodów zostało wydane w tym samym dniu co decyzja kończąca postępowanie, czy wcześniej strona ma możliwość jego kwestionowania w odwołaniu od tej decyzji. W odniesieniu do ostatniego proponowanego przez skarżącego pytania Sąd nie podziela przekonania skarżącego, jakoby odmowa przeprowadzenia dowodów była lakoniczna i bardzo ogólna. Organ wyjaśnił w wystarczający sposób podstawy odmowy przeprowadzenia dowodów, wskazując na konieczność działania w ramach postępowania wznowieniowego, a kolejne wnioskowane dowody mogłyby być uwzględnione jedynie w przypadku pełnego rozpoznania sprawy, co nie było możliwe w tym postępowaniu. Z powyższych względów Sąd oddalił wniosek skarżącego postanowieniem z dnia 15 stycznia 2020 r.

Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).