Uzasadnienie
Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 27 listopada 2008 r., M. W. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawczynię prowadzi ona gospodarstwo rolne, które nie przynosi jej dochodów, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, otrzymującą emeryturę w wysokości 1.350,78 zł brutto, stanowiącą jedyne źródło utrzymania obu kobiet. Majątek wnioskodawczyni stanowi mieszkanie o powierzchni 31,7 m2 oraz nieruchomość rolna o obszarze 7,51 ha, nie posiada ona żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni jako przyczynę nieuzyskiwania w latach 2005-2008 dochodów z prowadzonego gospodarstwa rolnego wskazała klęski żywiołowe (susze, przymrozki, nadmierne opady) oraz szkody wyrządzone przez zwierzynę łowną, w wyniku których zniszczone zostały uprawy. Do wniosku wnioskodawczyni dołączyła odcinek emerytury matki za listopad 2008 r. oraz odpisy dowodów potwierdzających poniesienie strat w gospodarstwie rolnym w latach 2006-2007.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 18 grudnia 2008 r. (doręczonym w dniu 22 grudnia 2008 r. – potwierdzenie odbioru) wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni: wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez nią i jej matkę rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, zaświadczenia z urzędu gminy o dochodzie osiąganym z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię lub jej matkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawczynię lub jej matkę miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących wysokość ich innych zobowiązań finansowych, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawczynię lub jej matkę kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych).
W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni w piśmie z dnia 29 grudnia 2008 r. oświadczyła, iż posiada rachunek bankowy (wskazując jego numer i bank) założony dla potrzeb płatności obszarowych, że saldo tego rachunku wynosi 1,85 zł oraz że z uwagi na brak operacji na koncie od kilku miesięcy bank nie przysyła jej wyciągów. Wnioskodawczyni oświadczyła też, iż nie osiąga dochodów z gospodarstwa rolnego oraz że zarówno ona jak i jej matka nie posiadają pojazdów mechanicznych, jak również zadłużenia w bankach. Do oświadczenia wnioskodawczyni dołączyła faktury za telefon, gaz, prąd, wodę oraz dokument obrazujący wysokość składki na KRUS za IV kwartał 2008 r.
Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że jest on niepełny, gdyż wnioskodawczyni nadesłała jedynie część wskazanych w wezwaniu dokumentów. Po pierwsze stwierdzić należy, iż wnioskodawczyni uchyliła się od przedłożenia dokumentów źródłowych, które są istotne dla oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. I tak pomimo wyraźnego wezwania do przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez nią i jej matkę rachunków bankowych (alternatywnie złożenia oświadczeń o ich nieposiadaniu), wnioskodawczyni nie przedłożyła wyciągów z prowadzonego dla niej rachunku, pomimo że, jak sama wskazała, takowy rachunek posiada, jak również wyciągów z rachunków prowadzonych dla jej matki albo oświadczenia, iż matka rachunków bankowych nie posiada.
Tym samym brak jest dokumentów potwierdzających wysokość wpływów księgowanych w okresie ostatnich trzech miesięcy na rachunkach bankowych wnioskodawczyni i jej matki, jak również obrazujących wysokość zgromadzonych na nich w tym okresie środków pieniężnych. Wnioskodawczyni nie uczyniła również zadość wezwaniu w zakresie przedłożenia zaświadczenia o dochodzie osiąganym z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Podkreślić również należy, iż żaden z przedłożonych przez wnioskodawczynię odpisów protokołów strat w gospodarstwie rolnym nie dotyczy roku 2008 (dotyczą lat wcześniejszych), dlatego nie mogą one być brane pod uwagę przy ocenie aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawczyni. W konsekwencji stwierdzić należy, iż wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnego dokumentu obrazującego dochodowość (niedochodowość) prowadzonego przez nią gospodarstwa rolnego.
W świetle powyższego stwierdzono, iż to sama wnioskodawczyni uniemożliwiła, poprzez selektywne przedkładanie dokumentów źródłowych, dokonanie pełnej oceny jej sytuacji finansowej, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych.
Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.