Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2020 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) dalej k.p.a., w zw.
z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.) dalej u.s.u.s., utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2020 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu 24 grudnia 2019 r. P.W. (dalej "strona", "skarżący") złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z odsetkami. W treści wniosku powołał się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Wskazał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i jest w trakcie leczenia psychiatrycznego. Ponadto zdiagnozowano u niego nowotwór płuca lewego. Strona podniosła, że opiekuję się 85-letnią matką, chorą na nowotwór jajnika.
W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej skarżący wskazał, że jest zatrudniony na umowę o pracę i otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w wysokość 1.630 zł netto. Stałe wydatki związane z utrzymaniem wynoszą miesięcznie 550 zł (czynsz, opłaty eksploatacyjne, koszty związane z leczeniem, alimenty). Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która otrzymuje miesięczny dochód w wysokości 1.780 zł netto. Strona oświadczyła również, że jest współwłaścicielem domu w miejscowości R. (w 1/6 części), a także spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego o pow. 43 m2 położonego w G. (w 1/6 części). Dodatkowo posiada samochód Ford Escort rok produkcji 1984 oraz Opel Meriwa rok produkcji 2004. Skarżący podał również przysługującą mu wierzytelność w wysokości 40.000 zł.
Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ZUS", "organ rentowy") decyzją z dnia [...] 2020 r. nr [...] odmówił skarżącemu umorzenia zaległości z tytułu składek. Organ wskazał, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniająca uznanie należności za całkowicie nieściągalne. Strona nie wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych a także, że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiłby możliwości uzyskiwania dochodów umożliwiających opłacenie należności. Ponadto skarżący nie wskazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń.
W dniu 11 marca 2020 r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący podniósł, że jego sytuacja materialna i zdrowotna uległa pogorszeniu i obecnie jest w trakcie intensywnego leczenia onkologicznego. Zdaniem strony zadłużenie powstało w skutek choroby o podłożu psychicznym, która uniemożliwiła wykonywanie pracy zarobkowej i opłacenie należnych składek. Skarżący poinformował, że otrzymuje zasiłek z ZUS i od listopada 2019 r. do lutego 2020 r. otrzymał łącznie kwotę 4.152,38 zł. Ze względu na skomplikowaną sytuację rodzinną i zdrowotną prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe.
Ponadto wskazał, że od listopada 2019 r. do lutego 2020 r. poniósł łącznie wydatki w kwocie 9.922,00 zł (leczenie, badania, dojazdy, prąd, gaz, abonament telefoniczny, alimenty, ugoda z ZUS, wyżywienie). Aby pokryć niezbędne wydatki musiał zapożyczać się u znajomych i rozważa udanie się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.
Decyzją z dnia [...] 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu rentowego z dnia [...] 2020 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, Zakład przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując na dokumenty złożone zarówno przez skarżącego, jak i zgromadzone z urzędu.
Dokonując ustaleń i oceny z punktu widzenia przesłanek prowadzących do przedawnienia ZUS wskazał, że objęte wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za wskazane okresy, nie uległy przedawnieniu i są wymagalne, gdyż na zawieszenie biegu terminu przedawnienia wpłynęło podjęcie czynności egzekucyjnych. Należności zostały zabezpieczone wpisem hipoteki przymusowej w wysokości 79.199,53 zł do księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. na podstawie decyzji ZUS z dnia [...] 2016 r. Organ podał również, że na zawieszenie biegu terminu przedawnienia wpływ miała zawarta umowa o rozłożenie zaległości na raty.
Organ przenalizował podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia, biorąc pod uwagę zmiany w uregulowaniach dotyczących terminu przedawnienia należności wprowadzonych ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241 poz. 2074 ze zm.) oraz ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232 poz. 1378).
ZUS wskazał następnie, że rozpatrzył wniosek skarżącego w oparciu o wszystkie przepisy mogące mieć zastosowanie w sprawie, tj. art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s., zaś analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem należności na podstawie przesłanek wskazanych w tych przepisach.
Zakład podniósł, że w stosunku do skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s., nie zachodzą w stosunku do zadłużenia skarżącego.
Z przyczyn oczywistych nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy (śmierć dłużnika). Wskazano, że zobowiązanie skarżącego przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co oznacza, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a ww. ustawy również w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.
Organ podkreślił również, że skarżący od 1 kwietnia 2013 r. nie prowadzi działalności gospodarczej i obecnie otrzymuje świadczenie rehabilitacyjne, które za czerwiec 2020 r. wynosiło 1.676,00 zł netto. Skarżący figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów jako właściciel dwóch samochodów osobowych. Ponadto jest współwłaścicielem w 1/6 części lokalu mieszkalnego o pow. 45,8 m2 położonym w G. Część należności z tytułu składek objętych jest postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Zakład, które zostało zawieszone ze względu na zawartą 9 kwietnia 2019 r. umowę nr [...] o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek.
Z powyższych powodów Zakład przyjął, że wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
Zdaniem organu, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. ZUS ocenił następnie sytuację skarżącego przez pryzmat przepisów § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. 2003 r, poz. 1365, ze zm.) dalej "rozporządzenie", nie znajdując przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku strony.
Dalej organ wskazał, że umorzenie należności jest zarezerwowane dla sytuacji nadzwyczajnych (wyjątkowych, krytycznych), gdy ze względu na stan zdrowia, wiek i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązanie się z zobowiązań, a także nie ma perspektywy poprawy i zmiany tej sytuacji.
W ocenie Zakładu, przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia nie zachodzi w przedmiotowej sprawie, gdyż z zebranego w trakcie postępowania materiału dowodowego nie wynika, aby zaistniała przesłanka umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić skarżącego możliwości dalszego prowadzenia działalności.
Zakład wykluczył również możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia zadłużenia pozbawiałaby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). W tym zakresie organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne w administracji prowadzone jest zgodnie z zasadą poszanowania minimum egzystencji, która stanowi wyraz ochrony dłużnika w procesie dochodzenia zaległości. Zasada ta dopuszcza prowadzenie egzekucji z majątku zobowiązanego tylko w zakresie, w którym nie zostanie zagrożone minimum utrzymania, a kwoty wolne od zajęć są ustalone przepisami prawa.
Według danych Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych (dane za marzec 2020r.) minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 1.217,59 zł. Wyliczony dochód strony z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego skarżącego przekracza zatem minimum socjalne. Ponoszone co miesiąc wydatki związane z utrzymaniem i leczeniem, nie stanowią ponadprzeciętnych kosztów, które uniemożliwiają zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Skoro skarżący nie korzysta z żadnych form pomocy skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku, to znaczy że może zaspokajać swoje potrzeby bytowe bez konieczności sięgania po pomoc z instytucji socjalnych. Mimo, iż strona podnosiła, że musi zapożyczać się u znajomych, aby sfinansować swoje wydatki, nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających powyższe twierdzenia.
Organ wskazał następnie, że w § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia stwierdzono, iż jedną z okoliczności przemawiających za umorzeniem pomimo braku całkowitej nieściągalności jest przewlekła choroba osoby zobowiązanej lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiające zobowiązaną możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Podkreślono, że za przewlekłą chorobę należy uznać jedynie chorobę o długotrwałym charakterze i nie każdą, a tylko taką, która uniemożliwia uzyskiwanie dochodu pozwalającego na opłacenie należności. Oceniając tę przesłankę ZUS wskazał, że strona ze względu na orzeczony stopień niepełnosprawności wymaga zatrudnienia w warunkach pracy chronionej oraz konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby ze względu na znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji. Orzeczenie zostało wydane do 28 lutego 2021 r. W ocenie organu przesłanka istnienia przewlekłej choroby została udowodniona, jednak strona otrzymuje świadczenie rehabilitacyjne, a więc stan zdrowia rokuje na wyleczenie i powrót do pracy. Ponadto stronie przysługuje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego.
W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organu rentowego. Wskazała, że brak jest podstaw do odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Od 2016 r. strona jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, a od marca 2020 r. w stopniu znacznym. Ponadto choruje na raka płuc, niedowład ręki i oczekuje na zabieg cieśni nadgarstka.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W dniu 19 stycznia 2021 r., już po wydaniu wyroku w niniejszej sprawie, przedłożono sędziemu sprawozdawcy e-mail – pismo procesowe pełnomocnika skarżącego wraz z załącznikami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Skarga P.W. nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do oceny zgodności z prawem decyzji odmawiającą skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z odsetkami.
W skardze skarżący podkreślił, iż z uwagi na trudną sytuację majątkową i osobistą, a także zły stan zdrowia, opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż zobowiązania skarżącego nie uległy przedawnieniu. Stosownie do art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w obecnym brzmieniu, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Do 31 grudnia 2011 r. przepis ten stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Należy wskazać, że 5-letni termin przedawnienia należności składkowych wprowadzono z dniem 1 stycznia 2012 r. ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. poz. 1378). Jednakże w art. 27 ustawy nowelizującej ustawodawca postanowił, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r. (a więc jak również w tej sprawie), stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (ust. 1), zaś jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2).
W tym zakresie organ rentowy prawidłowo wskazał, iż należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. W rozpatrywanej sprawie zauważyć należy, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, wskutek podjętych czynności egzekucyjnych. Wobec powyższego, zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia został zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Należy także podzielić pogląd wyrażony przez organ, iż nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia z uwagi na zawartą umowę o rozłożenie zaległości na raty i zabezpieczenie należności wpisem hipoteki przymusowej.
Przystępując do rozstrzygnięcia sprawy w zakresie umorzenia należności z tytułu składek, wskazać należy że podstawą prawną kwestionowanej decyzji stanowi art. 28 u.s.u.s. Zgodnie z jego ust. 1-3, umorzenie należności z tytułu składek w całości lub w części może nastąpić (z zastrzeżeniem ust. 3a) tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy:
- 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
- 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791);
- 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
- 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
- 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
- 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Wspomniany art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wskazuje z kolei, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia wspomnianych należności w takim przypadku określa przywołane wcześniej rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z jego § 3 ust. 1, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
- 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
- 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
- 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Umorzenie należności z tytułu składek następuje więc w ściśle określonej sytuacji. Organ orzekający w sprawie w pierwszej kolejności musi zatem stwierdzić, czy okoliczność taka w ogóle powstała, albowiem jej brak determinuje konieczność wydania rozstrzygnięcia odmownego. W przeciwnym razie organ jest natomiast zobligowany do oceny, czy w świetle zaistniałych zdarzeń umorzenie to byłoby zasadne, a przesądza o tym konstrukcja powołanych przepisów, z której jednoznacznie wynika, że nawet w razie spełnienia którejkolwiek z przesłanek umorzenia należności, należność tę organ umorzyć może, a nie: musi. Podkreślić zatem trzeba, że jakkolwiek spełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. lub rozporządzeniu jest niezbędne do umorzenia należności, to ich wystąpienie nie skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia takiego rozstrzygnięcia przez organ, lecz dopiero daje mu taką możliwość.
Także zatem w razie stwierdzenia wystąpienia wspomnianych przesłanek organ może podjąć rozstrzygnięcie odmowne. W takim przypadku powinien jednak uzasadnić swą decyzję w sposób niebudzący wątpliwości co do motywów, którymi się kierował przy jej wydawaniu, a więc szczegółowo przedstawić powody takiej kwalifikacji i argumenty, które legły u jej podstaw. Tylko bowiem wówczas, decyzja przezeń wydana nie będzie nosiła znamion dowolności.
Jednocześnie niezbędne staje się podkreślenie, że rolą sądu administracyjnego orzekającego w przedmiocie legalności takiej decyzji jest zweryfikowanie, czy przedstawione wymogi zostały spełnione. Sąd jest bowiem zobowiązany do oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada standardom określonym w obowiązujących przepisach, czy też je narusza w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
W przypadku decyzji odmawiającej umorzenia należności ze względu na niezasadność zgłoszonego w tym przedmiocie żądania zadaniem sądu nie jest więc ocena słuszności tej kwalifikacji, lecz to, czy w świetle okoliczności wynikających z akt sprawy jej podjęcie było dopuszczalne (zgodne z prawem). Sąd bada zatem, czy w danym przypadku organ istotnie mógł wydać rozstrzygnięcie odmowne, a nie to, czy w sytuacji zaistnienia takiej możliwości, poprawnie postąpił, podejmując taką, niepomyślną dla wnioskodawcy, kwalifikację.
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że organ sprostał opisanym wymogom. Trafnie bowiem spostrzegł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by zaistniała okoliczność warunkująca przyjęcie odmiennej kwalifikacji w tym przedmiocie, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zarówno pogląd ten, jak i argumentacja powołana na jego poparcie zasługują na aprobatę.
W ślad za organem należy wskazać, że w sprawie, z przyczyn oczywistych, nie wystąpiła okoliczność opisana w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s., a ponadto nie wykazano aby doszło do spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 2, pkt 4 i pkt 4b u.s.u.s. Jednocześnie niewątpliwym jest, że wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s.), a skarżący (pomimo zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej) dysponuje majątkiem, z którego można egzekwować należności (art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.). Z kolei co do pkt 5 i 6 tego przepisu stwierdzić należy, że wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne.
Odnosząc się z kolei do przesłanek określonych w rozporządzeniu, organ prawidłowo ocenił, że zgromadzona w sprawie dokumentacja nie upoważnia do wydania decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
W świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia, będących podstawą dla organu rentowego do wydania decyzji o umorzeniu składek, to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim, jako wnioskodawcy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 980/18; wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania. Ponadto to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości.
Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę i zakończył działalność gospodarczą, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, pobiera obecnie świadczenie rehabilitacyjne, jest posiadaczem dwóch samochodów osobowych, oraz jest współwłaścicielem w 1/6 nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym oraz lokalu mieszkalnego w tej samej części.
Sąd podziela stanowisko organu rentowego, że, biorąc pod uwagę posiadany przez skarżącego majątek (nieruchomości, pojazdy) oraz uzyskiwanie stałego dochodu w postaci świadczenia rehabilitacyjnego, nie jest on zagrożony ubóstwem. Oświadczenie o wysokości ponoszonych wydatków, nie potwierdza na tyle trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej umorzenie należności z tytułu składek. Skarżący nie wykazał, iż korzysta z pomocy społecznej czy osób trzecich.
W sprawie nie wystąpiła przesłanka umorzenia zaległości określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w postaci przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący, choć we wniosku o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek powołuje się na trudną sytuację życiową potęgowaną przez przewlekłą chorobę, to należy uwzględnić, że pobiera obecnie świadczenie rehabilitacyjne, a w przypadku dalszej niezdolności do pracy będzie mógł wnioskować o rentę z tego tytułu lub zasiłek pielęgnacyjny. Dostrzegając trudną sytuację zdrowotna skarżącego, nie może ujść uwadze, iż strona nie wykazała zwiększonych wydatków związanych z leczeniem.
Ponadto ZUS słusznie zauważył, że do osiągniecia wieku emerytalnego pozostało skarżącemu 9 lat aktywności zawodowej. Można zatem przypuszczać, że w tym okresie strona będzie mogła podjąć działania w celu uzyskania dochodu i spłaty zaległości.
Zgodnie bowiem z treścią rozporządzenia, to skarżący winien wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną, czy zdrowotną nie jest w stanie spłacić należności z tytułu składek. W myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia, do umorzenia należności z tytułu składek (odsetek) nie wystarczy samo powołanie się na trudną sytuację materialną, rodzinną oraz zdrowotną. Konieczne jest wystąpienie sytuacji braku możliwości uregulowania należności z tej przyczyny, że ich opłacenie pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla skarżącego i jego rodziny, a tej okoliczności skarżący nie wykazał.
Sąd podziela również stanowisko organu rentowego, że należności publicznoprawne korzystają ze szczególnej ochrony prawnej i powinny być zaspokajane w pierwszej kolejności. W orzecznictwie sądowym akcentuje się, iż w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 u.s.u.s. zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 maja 2018 r., I GSK 955/18, z dnia 26 maja 2020 r. sygn. akt I GSK 211/20). Decydując się na podjęcie aktywności zarobkowej, skarżący musiał liczyć się z obowiązkiem terminowej zapłaty należności publicznoprawnych, w tym z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy.
W świetle powyższych uwag uznać należało, że organ w sposób poprawny zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, a przeprowadzona analiza sytuacji skarżącego przez pryzmat przesłanek umorzenia należności z tytułu składek nie nosi znamion dowolności.
Badając legalność rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej, sąd miał na względzie to, jakim materiałem dowodowym, w tym przedłożonym przez skarżącego, dysponował organ w dacie wydawania decyzji.
Wskazać również należy, że wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ZUS można składać wielokrotnie i w każdym czasie, szczególnie w wypadku zajścia nowych zdarzeń, zmiany okoliczności lub zaistnienia możliwości przedłożenia istotnych w sprawie, a nie przedłożonych wcześniej organowi dokumentów.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał zarzuty skargi za bezzasadne i, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.