Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] (dalej: "organ egzekucyjny") prowadzi wobec W. N. (dalej: "zobowiązany", "skarżący") postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] tytułów wykonawczych z dnia 16 grudnia 2019 r. obejmujących nieuregulowane w terminie płatności składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres: maj - wrzesień 2019 r. w łącznej kwocie należności głównej 4.724,50 zł.
W oparciu o ww. tytuły wykonawcze organ egzekucyjny w dniu 17 grudnia 2019 r. dokonał zajęć prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącym bankiem.
Odpisy ww. zajęć wraz z odpisami tytułów wykonawczych z dnia 16 grudnia 2019 r. doręczono zobowiązanemu w dniu 7 stycznia 2020 r.
Pismem z dnia 20 stycznia 2020 r. zobowiązany, na podstawie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 z późn. zm.) - dalej: "u.p.e.a.", wniósł skargę na czynności egzekucyjne w postaci zajęć wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A., żądając uchylenia czynności egzekucyjnej.
Uzasadniając skargę wskazano m.in. na uciążliwy i represyjny charakter zajęcia oraz błędy formalne zawiadomienia o zajęciu polegające na wskazaniu: zawyżonej kwoty kosztów egzekucyjnych, co oznacza nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 31/14, a także nieprawidłowej stopy odsetek za zwłokę.
Postanowieniem z dnia 12 marca 2020 organ egzekucyjny oddalił skargę zobowiązanego na zajęcie prawa majątkowego - zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wypłacanego przez dłużnika zajętej wierzytelności - Bank [...] S.A.
W wyniku wniesionego na powyższe rozstrzygnięcie zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "Dyrektor", "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia 27 lipca 2020 r. utrzymał je w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że skarga na czynności egzekucyjne służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Kontroli w tym trybie podlegają wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi - zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. - są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego.
Dyrektor zaznaczył, że w postępowaniu skargowym dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Podkreślono, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
Analizując dokonane w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 16 grudnia 2019 r. czynności egzekucyjne o charakterze wykonawczym w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego w Banku [...] S.A., Dyrektor nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa. Wskazano, że organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważnia u.p.e.a. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a) tej ustawy, tj. egzekucja z rachunku bankowego (art. 80). W ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w u.p.e.a.: organ egzekucyjny przesłał do dłużnika zajętej wierzytelności - Bank [...] S.A. - zawiadomienia z dnia 17 grudnia 2019 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, które doręczone zostało w tym samym dniu; organ egzekucyjny zawiadomił zobowiązanego o zajęciu ww. wierzytelności, doręczając w dniu 7 stycznia 2020 r. wydruki przedmiotowych zawiadomień o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych. Podjęte przez organ egzekucyjny czynności odpowiadają zatem dyspozycji art. 80 u.p.e.a.
Organ odwoławczy nie dopatrzył się również uchybień formalnych. Zdaniem Dyrektora, zawiadomienia z dnia 17 grudnia 2019 r. zawierają wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 i 2a u.p.e.a., w tym m.in. numer tytułu wykonawczego, który jest podstawą wystawienia tego zawiadomienia, a także kwotę należności głównej oraz okres, za który należność została określona, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę naliczonych odsetek. Zgodnie z art. 67 § 2 pkt 6 u.p.e.a. przedmiotowe zawiadomienia zawierają również kwotę należnych kosztów egzekucyjnych.
Organ odwoławczy podniósł, że - wbrew twierdzeniom strony - w zawiadomieniach o zajęciu nr [...] i nr [...] jednoznacznie wskazana została prawidłowa stopa odsetek za zwłokę, tj. 8%, a nie 28%. Ponadto organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił podstawę prawną wysokości stopy odsetek, jaką jest art. 56 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z późn. zm.) - dalej: "Ordynacja podatkowa".
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego zawyżonej kwoty kosztów egzekucyjnych (podanej w zawiadomieniach o zajęciu), Dyrektor zauważył, że skarga wniesiona w trybie art. 54 u.p.e.a. może obejmować tylko te kwestie, wobec których nie przewidziano innej, odrębnej procedury. W związku z tym w ramach skargi na czynności egzekucyjne nie może być badana kwestia prawidłowości ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych. Koszty egzekucyjne (ich wysokość, sposób i prawidłowość naliczenia) są przedmiotem odrębnego postępowania, które wszczyna się na wniosek zobowiązanego zgłaszany w terminie 6 miesięcy od wyegzekwowania obowiązku lub umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 64c § 6a i 7 u.p.e.a.).
Odwołując się do orzecznictwie sądów administracyjnych organ odwoławczy zwrócił uwagę, że nie ma podstaw do przyjęcia, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego.
W odniesieniu do podnoszonej przez skarżącego kwestii uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Dyrektor wskazał, że z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia 13 stycznia 2020 r. zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 16 grudnia 2019 r., w tym zarzut z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Zatem kwestionowanie uciążliwości i represyjnego charakteru zastosowanego środka egzekucyjnego podlega badaniu w odrębnym postępowaniu administracyjnym (tj. postępowaniu w sprawie zarzutów).
W skardze na postanowienie organu odwoławczego W. N. zarzucił mu naruszenie:
- 1. art. 6 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.) - dalej: "k.p.a.", w zw.
z art. 18 u.p.e.a., poprzez niezgodne z rzeczywistością ustalenie stanu faktycznego sprawy mające wpływ na wydane postanowienie, a w szczególności pominięcie faktu doręczenia wraz z wydanymi zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], [...], wydanych na druku TW-1, którego moc prawna ustała dnia 5 września 2016 r., co stanowi naruszenie art. 26 § 1 i 2 u.p.e.a.;
2. art. 6 i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez całkowite w pominięcie w wydanym postanowieniu faktu niespełnienia przez organ egzekucyjny w wydanych zawiadomieniach o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego nr [...] i nr [...] wymogu określonego w art. 67 § 2 pkt 9 u.p.e.a., tj. brak pieczęci organu egzekucyjnego oraz podpisu osoby wystawiającej zawiadomienia, który to wymóg jest niezbędny do spełnienia przy zawiadomieniach doręczanych za pośrednictwem wskazanego ustawą operatora pocztowego;
3. art. 77 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez zignorowanie wskazanego w zażaleniach z 20 stycznia 2020 r. oraz 19 kwietnia 2020 r. błędu formalnego w wydanych przez organ egzekucyjny zawiadomieniach z dnia 17 grudnia 2019 r. nr [...] i nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego;
4. art. 81a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez pominięcie wskazanych przez skarżącego faktycznych okoliczności sprawy i jednostronne przyjęcie stanowiska organu egzekucyjnego jako prawidłowego w rozumieniu przepisów prawa w rozpatrywanej sprawie, co należy uznać jako przejaw wrogości wobec skarżącego, jako strony prowadzonego postępowania;
5. art. 9 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 7a § 1 k.p.a., poprzez celowe uchylanie się i odmowę udzielenia odpowiedzi na zadane pytania i poruszane kwestie, a tym samym naruszenie prawa skarżącego do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w zakresie wiedzy na temat procesu rozpoczęcia i składników działań, jakie podejmuje organ egzekucyjny ramach wszczęcia tego postępowania.
Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o: uchylenie w całości zarówno zaskarżonego, jak i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 12 marca 2020 r.; umorzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego poprzez doręczenie zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 17 grudnia 2019 r. wraz z dołączonymi do nich tytułami wykonawczymi w związku z naruszeniami przepisów prawa wskazanymi powyżej; wydanie nakazu niezwłoczne uchylenie zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] wskazanego w wydanych w dniu 17 grudnia 2019 r. zawiadomieniach o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego; ustalenie, wskazanie i - jeżeli obowiązujące przepisy prawa tak stanowią - ukaranie osób winnych naruszenia prawa przy wydawaniu obu postanowień.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że co do zasady postępowanie egzekucyjne oraz podejmowane w związku z tym czynności egzekucyjne odbywają się na podstawie wystawionych przez wierzyciela tytułów wykonawczych. To wierzyciel (w tym wypadku będący jednocześnie organem egzekucyjnym) odpowiada za ich poprawność w zakresie merytorycznym, formalnym, jak i prawnym. Zdaniem skarżącego, treść art. 26 § 1 i 2 u.p.e.a. w połączeniu z rozporządzeniem Ministra Finansów w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej, nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że doszło w tym przypadku do naruszenia zasad państwa praworządnego. Nie można bowiem inaczej zinterpretować działań organu odwoławczego, jak również sentencji wydanego przez niego postanowienia.
Skarżący podniósł, że jako strona prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie może przyjąć, iż Dyrektor - jako organ nadzorujący działania organu egzekucyjnego - zachował bezstronność przy rozpatrywaniu jego skargi na działania tego organu, a nade wszystko nie akceptuje faktu, że zignorował oczywisty fakt naruszenia obowiązujących przepisów prawa, który to powinien w istocie spowodować całkowite umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Takiego działania organu odwoławczego nie można interpretować inaczej niż jako wrogość wobec jednej ze stron postępowania, które to nie tylko niszczy jego autorytet jako organu nadrzędnego (jeżeli można o tym w ogóle mówić), ale nade wszystko podważa zasadę dwuinstancyjności prowadzonych postępowań. Powstaje bowiem pytanie, w jakim celu strona postępowania miałaby składać odwołania od wydanych postanowień, decyzji etc. do organów wyższego stopnia, skoro pełnią one funkcję - jak w tym przypadku - bardziej adwokatów organu niższego stopnia, a co za tym idzie ich bezstronność jest więcej niż wątpliwa, o ile w ogóle istnieje.
Dyrektor w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisów art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 u.p.e.a., zgodnie z którego brzmieniem mającym zastosowanie w sprawie, zobowiązanemu przysługiwała skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego lub egzekutora. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 69/08, LEX nr 486251). W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Bd 789/16, LEX nr 2227159; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13, LEX nr 1783606).
Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty (zob. wyroki NSA:
z dnia 25 sierpnia 2020 r. sygn. akt II FSK 1324/18, LEX nr 3054795; z dnia 24 kwietnia 2019 r. sygn. akt II FSK 1370/17, LEX nr 2695758; i komentarze: Ustawa o postepowaniu egzekucyjnym w administracji pod red. D. Kijowskiego, wyd. II, LEX 2015; P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, wyd. VIII, WKP 2018).
Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek.
Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W kontekście tych uwag organ odwoławczy prawidłowo dokonał oceny zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego przez pryzmat przepisów określających wymagania formalnoprawne danej czynności egzekucyjnej.
Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.
Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (art. 80 § 2 ww. ustawy).
Stosownie do art. 80 § 3 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
W myśl art. 67 § 1 u.p.e.a., z zastrzeżeniem art. 68 § 1, podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Określając wzór, minister uwzględni uwarunkowania wynikające z elektronicznego przetwarzania danych zawartych w tym zawiadomieniu lub protokołach.
Zgodnie z § 2 ww. artykułu, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:
- 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;
- 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;
- 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;
- 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia;
- 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;
- 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych;
- 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;
- 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;
- 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
Na podstawie art. 67 § 1a u.p.e.a. zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku nie stosuje się wzoru, o którym mowa w § 1.
Ponadto, stosownie do treści art. 67 § 2a u.p.e.a., jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego. Zawiadomienie o zajęciu zawiera numer PESEL lub NIP zobowiązanego, o ile są znane organowi egzekucyjnemu. Zawiadomienie o zajęciu opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym.
Minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji określi, w drodze rozporządzenia, sposób sporządzania i dokonywania doręczeń dokumentów przesyłanych w ramach stosowanego środka egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, mając na względzie bezpieczeństwo posługiwania się dokumentami w postaci elektronicznej oraz sprawność i skuteczność egzekucji (art. 67 § 2c u.p.e.a.).
W niniejszej sprawie zawiadomieniami z dnia 17 grudnia 2019 r. dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego w Banku [...] S.A.
W ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w u.p.e.a.
Organ egzekucyjny przesłał do dłużnika zajętej wierzytelności - Banku [...] S.A. - zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego i zawiadomił skarżącego o zajęciu ww. wierzytelności, doręczając w dniu 7 stycznia 2020 r. wydruki przedmiotowych zawiadomień o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych. Podjęte czynności organu egzekucyjnemu odpowiadają dyspozycji przepisów art. 80 u.p.e.a.
W odniesieniu do zarzutu sporządzenia tytułów wykonawczych na nieaktualnym druku TW-1 należy wskazać, że skarżący w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o wskazane tytuły wykonawcze wniósł zarzuty z art. 33 § 1 pkt 6, 8 i 10 u.p.e.a. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 8 czerwca 2020 r. odmówił uwzględnienia m.in. zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W postanowieniu tym organ egzekucyjny stwierdził, że tytuły wykonawcze nr: [...], [...], [...] i [...] są zgodne z wzorami stanowiącymi załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 850), które obowiązywały do dnia 29 lipca 2020 r. Jak wyżej wskazano - kwestia ta nie podlega badaniu w trybie skargi na czynność egzekucyjną.
Dyrektor zasadnie stwierdził, że zawiadomienia z dnia 17 grudnia 2019 r. zawierają wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. z uwzględnieniem treści § 2a tego artykułu, w tym m.in. numer tytułu wykonawczego, który jest podstawą wystawienia tego zawiadomienia, a także kwotę należności głównej oraz okres, za który należność została określona, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę naliczonych odsetek. Zgodnie z art. 67 § 2 pkt 6 u.p.e.a. przedmiotowe zawiadomienia zawierają również kwotę należnych kosztów egzekucyjnych.
Bezzasadny jest zarzut skargi, że zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego nie spełniają wymogu określonego w art. 67 § 2 pkt 9 u.p.e.a., tj. nie zawierają pieczęci organu egzekucyjnego oraz podpisu osoby wystawiającej zawiadomienia, który to wymóg jest niezbędny do spełnienia przy zawiadomieniach doręczanych za pośrednictwem wskazanego ustawą operatora pocztowego. W myśl bowiem z art. 67 § 1a u.p.e.a. zawiadomienia o zajęciu mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej i w takim przypadku zgodnie z art. 67 § 2a pkt 1 u.p.e.a. w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego. Zważywszy, że zawiadomienia o zajęciu nr [...] i nr [...] przesłane zostały do Banku [...] S.A. w formie elektronicznej - na co wskazuje również zamieszczona w zawiadomieniach informacja o zastosowanym art. 26e § 1 u.p.e.a. - to wydruki tych zawiadomień, które zobowiązany otrzymał w dniu 7 stycznia 2020 r. nie mogły zawierać danych określonych w art. 67 § 2 pkt 9 u.p.e.a.
Wbrew twierdzeniom strony w ww. zawiadomieniach, w tabeli dotyczącej egzekwowanej należności, jednoznacznie podana została prawidłowa stopa odsetek za zwłokę, tj. 8%, a nie - jak twierdzi zobowiązany - 28%. Wysokość odsetek została również obliczona wg stawki 8%.
Organ egzekucyjny wyjaśnił podstawę prawną wysokości stopy odsetek, tj. art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej.
Na drugiej stronie zawiadomienia o zajęciu, podano stopę odsetek od sumy należności wynoszącą również 8%. Organ egzekucyjny trafnie zauważył, że zapis ten może nie być dla zobowiązanego dość czytelny, jednakże oznacza on: cyfra 2 (rodzaj odsetek zgodnie z tabelą), odstęp (jedna spacja), cyfra 8 jako stopa odsetek (zgodnie z tabelą).
Stopa odsetek w wysokości 28% nie istnieje w obowiązującym stanie prawnym.
W kwestii zarzutu skargi dotyczącego celowego uchylana się i odmowy udzielenia odpowiedzi na zadane pytania i poruszane kwestie, a tym samym naruszenie prawa strony do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w zakresie wiedzy na temat procesu rozpoczęcia i składników działań, jakie podejmuje organ egzekucyjny ramach wszczęcia tego postępowania, Dyrektor trafnie wskazał, że pełnych i jednoznacznych wyjaśnień w zakresie stale podnoszonych przez zobowiązanego w różnych środkach zaskarżenia zarzutów dotyczących wysokości i sposobu naliczania kosztów egzekucyjnych udzielał nie tylko organ egzekucyjny, ale również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który stwierdził, że badanie tych okoliczności jest dopuszczalne wyłącznie w trybie art. 64c § 7 u.p.e.a., już po zakończeniu egzekucji i postępowania egzekucyjnego (zob. wyroki z dnia: 3 września 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 992/18, LEX nr 2736739; 20 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 585/18, LEX nr 2665575; 7 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 73/18, LEX nr 2551773; 25 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 1573/17, LEX nr 2547310).
Nadto należy dodać, że skarżący jest czynnie uczestniczącą stroną postępowania egzekucyjnego, która składa dostępne zobowiązanemu środki zaskarżenia w postaci m.in. zarzutów z art. 33 § 1 u.p.e.a. oraz skarg na czynności egzekucyjne z art. 54 u.p.e.a. Nadto jako strona postępowania ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek kopii lub odpisów, o czym stanowi art. 73 § 1 k.p.a. Oczywiste jest, że organ egzekucyjny nie ma obowiązku informowania strony o działaniach, które zamierza podjąć, celem wyegzekwowania wymagalnych należności.
W odniesieniu do podnoszonej przez skarżącego kwestii uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] S.A., to z akt sprawy wynika, że skarżący wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 16 grudnia 2019 r., w tym zarzut z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Zatem kwestionowanie uciążliwości i represyjnego charakteru zastosowanego środka egzekucyjnego podlega badaniu w odrębnym postępowaniu.
Podsumowując, w ocenie Sądu, w ramach zastosowanego środka czynności zostały dokonane zgodnie z przepisami u.p.e.a. Tym samym prawidłowo skarga zobowiązanego została uznana za niezasadną.
W skardze na czynność egzekucyjną zobowiązany podniósł także szereg zarzutów, które nie mogą być przedmiotem rozpoznania w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. Większość z nich mogłoby stanowić podstawę wniesienia zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a. Uwaga ta dotyczy twierdzenia o: niedoręczeniu upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.), przedawnieniu zobowiązania podatkowego (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Natomiast kwestia prawidłowości ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych rozpatrywana jest w odrębnym postępowaniu na wniosek zobowiązanego zgłaszany w terminie 6 miesięcy od wyegzekwowania obowiązku lub umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o regulację z art. 64c § 6a i 7 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Gl 872/19, LEX nr 2782005).
Jak wyżej wskazano, skarga wniesiona w trybie art. 54 u.p.e.a. może obejmować tylko te kwestie, wobec których nie przewidziano innej, odrębnej procedury, w związku z tym w ramach skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być badane kwestie związane z wysokością kosztów egzekucyjnych, czy zarzuty, które objęte są przepisem art. 33 u.p.e.a.
Nie zasługuje na uwzględnienie twierdzenie skarżącego, że nie zostały mu doręczone wspomniane wcześniej tytuły wykonawcze. Okoliczność ta nie może być rozpatrywana w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., gdyż nie odnosi się ona do kwestii formalnoprawnych związanych z realizacją (wykonywaniem) czynności egzekucyjnej. Jak wyjaśniono wcześniej, skarga na czynności egzekucyjne swym zakresem obejmuje wyłącznie kwestie odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, w świetle przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Nie jest więc dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawy zarzutów wskazanych w art. 33 § 1 u.p.e.a., również po upływie terminu do wniesienia zarzutów (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Go 180/17, LEX nr 2303794; wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1285/12, LEX nr 1404586).
Tym samym, nie bada się w ramach skargi na czynności egzekucyjne kwestii materialnoprawnych, tj. dotyczących: ustalenia wysokości zaległości, istnienia wierzytelności wymienionych w zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości, czy przedawnienia należności publicznoprawnych (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 438/18, LEX nr 2573499; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2299/12, LEX nr 1356983). Podkreśla się także w orzecznictwie sądów administracyjnych, że nie ma podstaw do przyjęcia, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 1994/18, LEX nr 2587966).
Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.[pic]