Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 12 października 2021 r. A. B. (dalej jako: "Skarżący", "strona") zwrócił się do organu o umorzenie nieprzedawnionych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP oraz kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych w oparciu o przepis art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy u systemie ubezpieczeń społecznych załączając postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tczewie z dnia 10 września 2020 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo Skarżący wniósł o umorzenie wszystkich trwających postępowań egzekucyjnych z uwagi na przedawnione należności z tytułu składek oraz o odpisanie przedawnionych należności z tytułu składek, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych.
Decyzją z dnia 17 stycznia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział w Rzeszowie odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 361 974,19 zł. Jednocześnie organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej wysokości 90 076,08 zł.
Następnie decyzją z dnia 26 kwietnia 2022 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy ww. decyzję, nie doszukując się naruszenia przepisów prawa materialnego ani procedury administracyjnej.
W wyniku wniesienia przez stronę skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wyrokiem z dnia 13 września 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 773/22 WSA w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 26 kwietnia 2022 r. Sąd zobowiązał organ do uzupełnienia akt sprawy o dowody wskazujące okoliczności w zakresie odnoszącym się do zgłaszanego zarzutu przedawnienia dochodzenia należności, dokumentów dotyczących stanu rodzinnego i majątkowego Skarżącego, prawidłowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz do wydania nowego rozstrzygnięcia po dokonaniu kompleksowej analizy całości akt.
Organ dokonując ponownej analizy sprawy nie znalazł podstaw do odmiennej oceny stanu faktycznego oraz prawnego, ponownie więc utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 17 stycznia 2022 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek wydając decyzję z dnia 19 września 2023 r.
Na powyższą decyzję pismem z dnia 3 października 2023 r. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
W odpowiedzi na skargę z dnia 30 października 2023 r. organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Natomiast decyzją z dnia 3 listopada 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") zmienił z urzędu decyzję z dnia 19 września 2023 r.
Pismem z dnia 9 lutego 2024 r. pełnomocnik ZUS oddział w Gdańsku wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt tut. Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1011/23, w tym z wyroku zapadłego w dniu 7 lutego 2024 r. oraz z akt ZUS przekazanych do tej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 7 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 1011/23 oddalił skargę Skarżącego na decyzję ZUS z dnia 3 listopada 2023 r., mocą której organ częściowo zmienił decyzję z dnia 19 września 2023 r. stanowiącą przedmiot niniejszego postępowania.
Pełnomocnik organu II instancji wniósł o umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe.
Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym (art. 161 § 2 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 161 § 2 p.p.s.a., postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że zwrot "stało się bezprzedmiotowe" użyty w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oznacza, że "chodzi o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi. Innymi słowy, postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. W powołanym przepisie chodzi o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie" (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 2798/15; wszystkie powołane orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn", o której mowa w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., mamy więc do czynienia, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja istnieje w szczególności wówczas, gdy zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego w nadzwyczajnym wewnątrzadministracyjnym postępowaniu kontrolnym (np. w wyniku stwierdzenia jej nieważności) lub w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja została zaskarżona, z uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 p.p.s.a. i uchylenia jej, wygaśnięcia decyzji obarczonej terminem ustawowym lub ustalonym w decyzji (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk., M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 495).
W niniejszej sprawie organ decyzją z dnia 3 listopada 2023 r. zmienił z urzędu decyzję z dnia 19 września 2023 r. na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
W związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 1011/23 oddalającym skargę Skarżącego na decyzję ZUS z dnia 3 listopada 2023 r., mocą której organ częściowo zmienił decyzję z dnia 19 września 2023 r. stanowiącą przedmiot niniejszego postępowania, dalsze prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe.
Zgodnie z art. 201 § 1 p.p.s.a., zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3.
Natomiast stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie.
W myśl § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1687) wynagrodzenie doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi w pierwszej instancji w pozostałych sprawach - 480 zł.
W świetle art. 239 § 1 lit. e) p.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych: strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Skarżący był więc zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono po myśli art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.