Uzasadnienie
Pełnomocnik skarżących, będący radcą prawnym, składając skargę kasacyjną od wyroku oddalającego skargę w niniejszej sprawie, przedstawił ich wnioski o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawcy oświadczyli, że są małżeństwem pozostającym w gospodarstwie domowym i utrzymują się z wynagrodzeń za pracę w łącznej wysokości 3050 zł. Wyliczyli też swoje zobowiązania i stałe wydatki, uwzględniając m.in. ratę zaległości podatkowej w wysokości 700 zł. Według wniosku skarżący są współwłaścicielami domu, zaś wnioskodawca – współwłaścicielem samochodu ciężarowego.
Do wniosku załączono kserokopie, niepoświadczone za zgodność w przewidziany prawem sposób, które potwierdzają te okoliczności, w szczególności zaświadczeń i dokumentacji wystawionych przez pracodawców, wyciągów bankowych oraz dokumentów obrazujących koszty utrzymania. Część z tej dokumentacji przybrała formę pisemnych oświadczeń – oświadczenie takie złożono np. odnośnie do rzeczywistych przyczyn podjęcia zawieszonej działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego w formie spółki cywilnej.
Postanowieniem z dnia 20 marca 2018 r. zwolniono w niniejszej sprawie skarżących od wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 200 zł. W takiej samej części przyznano im ostatnio zwolnienie od skargi kasacyjnej m.in. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1192/17 – zob. postanowienie z dnia 18 października 2018 r.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie można zarazem tracić z pola widzenia, że w postępowaniu w niniejszej sprawie już przyznano skarżącym prawo pomocy, zwalniając ich od wpisu od skargi w części przekraczającej 200 zł. W myśl art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże wszak od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. W rozpatrywanym przypadku chodzi przy tym o ocenę dotyczącą kwoty, jaką wnioskodawcy mogą ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego.
Treść rozpoznawanego wniosku, a także załączonej doń dokumentacji, wskazują, że nie ma podstaw, by odstąpić od wcześniejszej oceny powziętej w prawomocnym postanowieniu, czy do tego, by obecnie inaczej oceniać sytuację wnioskujących. Podkreślić należy więc, że wysokość ich wynagrodzeń nie zmieniła się istotnie i że nadal mogą oni bez uszczerbku utrzymania koniecznego wygospodarować kwotę, o której mowa w sentencji. Nie wzrosła wszak znacząco również suma wydatków, które poprzednio wzięto uwagę, w tym związanych ze spłatą kredytów i zaległości podatkowych.
Nadal aktualne pozostaje też twierdzenie, że skarżący nie wykorzystują wszystkich swoich możliwości zarobkowych i że okoliczność ta nie pozostaje bez znaczenia podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca w rzeczywistości zaprzestał wykonywania działalności w formie spółki cywilnej, przekazując nieodpłatnie wykorzystywane przez siebie środki trwałe spółce kapitałowej o takiej samej nazwie, w której po pierwsze on sam nieodpłatnie pełni funkcję prokurenta samoistnego i po drugie skarżąca jest zatrudniona za wynagrodzeniem, jakie ze względu na swoją wysokość nie podlega zajęciu. Wypada zaś uznać pisemne oświadczenie za wystarczające potwierdzenie tego, że podjęta na początku roku działalność gospodarcza skarżącego w formie spółki cywilnej nie jest w istocie wykonywana. Wystosowywanie wezwania celem udokumentowania tego oświadczenia prowadziłoby wyłącznie do nieuzasadnionego przedłużenia wpadkowego postępowania w przedmiocie prawa pomocy, a przez to do niedopuszczalnego opóźnienia w nadaniu biegu skardze kasacyjnej, skoro kilka dni temu skarżących częściowo zwolniono od wpisu od innej skargi kasacyjnej.
Z tych powodów przyjęto, że skarżący bez uszczerbku utrzymania koniecznego są w stanie uiścić tylko tę kwotę, o której mowa w sentencji. Jedyną opłatą sądową, jaka na tym etapie postępowania może tę kwotę przekroczyć, jest wpis od skargi kasacyjnej, i dlatego przyznane zwolnienie odniesiono wprost do tej jednej opłaty.
Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.