Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej wierzyciel lub DCOF), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. dalej K.p.a.) oraz art. 18, art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 - dalej u.p.e.a.) i art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1801 ze zm. - dalej ustawa abonamentowa lub u.o.a.) - po rozpoznaniu zażalenia A. W. (dalej zobowiązana lub strona skarżąca) na postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] nr [...], w którym uznano zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony:
- - uchylił w części postanowienie z dnia [...] w zakresie uznania za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku ujętego w pozycjach E 57-65 tytułu wykonawczego nr [...] z 7 [...] za okres od września 2018 r. do maja 2019 r. i uznał za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku ujętego w pozycjach E 57-65 ww. tytułu wykonawczego za okres od września 2018 r. do maja 2019 r.,
- - utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] w pozostałym zakresie tj. uznania za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku ujętego w pozycjach E 1-56 tytułu wykonawczego o numerze [...] z dnia [...] za okres od stycznia 2014 r. do sierpnia 2018 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez zobowiązaną, zamieszkałą przy ul. [...] w S., wierzyciel przekazał pismem z dnia 7 października 2019 r. do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. tytuł wykonawczy o nr [...], obejmujący zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2014 r. do maja 2019 r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...]zł i kosztami upomnienia.
Pismem z dnia 2 marca 2020 r. zobowiązana wniosła zarzuty do organu egzekucyjnego w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które mieściły się w katalogu zawartym w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Podniosła zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na to, że od 2006 r. przebywa w Niemczech i nie posiada w Polsce odbiornika rtv.
Mając to na względzie w dniu [...] organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanej do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu przez wierzyciela. Jednocześnie organ egzekucyjny poinformował, iż w dniu [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego. Zajęcie to wraz z odpisem tytuł wykonawczego strona odebrała w dniu [...].
Stanowisko wierzyciela odnośnie wniesionego zarzutu zostało zawarte w ww. postanowieniu [...] z dnia [...]. Działając jako organ I instancji wierzyciel uznał zarzuty strony za nieuzasadnione. Zobowiązana wniosła zażalenie na to postanowienie, podtrzymując w nim twierdzenie, że od 2006 r. mieszka na terenie Niemiec oraz wskazała, że nie zawierała umowy abonamentowej. Skarżąca w zażaleniu po raz pierwszy wskazała, że nigdy nie otrzymała od Poczty Polskiej żadnego upomnienia, wezwania. Ponadto poinformowała, że w gospodarstwie domowym mieszka jej mama – I. G., która jest zwolniona od opłat abonamentowych. Skarżąca poprosiła o umorzenie niesłusznie naliczonych należności i wykreślenie jej z ewidencji Poczty Polskiej. W załączeniu jako dowód w sprawie strona przekazała kserokopię zwolnienia od opłat abonamentowych I. G. z dnia [...] z tytułu ukończenia 60 lat i ustalonego prawa do emerytury (w wysokości do 50% przeciętnego wynagrodzenia GUS).
Pismem z dnia 24 czerwca 2020 r. Poczta Polska wezwała zobowiązaną na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. do złożenia oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z I. G.. Skarżąca została pouczona, że oświadczenie powinno zostać podpisane przez obie zainteresowane strony i zawierać informację o okresie pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym pod adresem: ul. [...] w S.. Wezwanie to zostało doręczone w dniu [...]. W odpowiedzi zobowiązana przesłała pismo oraz oświadczenie z dnia [...] o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z matką od 2004 r.
Rozpoznając sprawę po wniesieniu zażalenia organ II instancji na wstępie przywołał treść art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. (w brzmieniu do dnia 30 lipca 2020 r.) zawierającego katalog podstaw wniesienia zarzutu na postępowanie egzekucyjne. Dalej wskazał, że stosownie do art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej, na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego (uprzednio publicznego), którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 u.o.a. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 187, poz. 1342) Poczta Polska w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z 2007 r. zobligowana była z urzędu nadać posiadaczom imiennych książeczek, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamiał użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).
Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącą argumentu, że w okresie, na który został wystawiony tytuł wykonawczy zamieszkiwała na terenie Niemiec, wierzyciel wyjaśnił, że zobowiązana wykonując ustawowy obowiązek dokonała zgłoszenia rejestracji odbiornika radiofonicznego oraz odbiornika telewizyjnego na adres: [...], O. [...] (na nazwisko G.). Od dnia 2 kwietnia 2004 r. jej adresem zameldowania była ul. [...] w S.. Następnie został jej nadany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta - [...], który zastąpił książeczkę opłat abonamentowych [...]. W momencie zmiany danych osobowych i adresowych strona miała obowiązek poinformowania Poczty Polskiej o tym fakcie.
Również fakt zaprzestania używania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych od 2006 r. skarżąca powinna niezwłocznie zgłosić w placówce pocztowej lub z wykorzystaniem strony operatora www.poczta-polska.pl. Znajduje to oparcie zarówno w § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190) jak i w § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676).
Jak podkreślił wierzyciel, w aktach sprawy brak jest natomiast dowodu, że zobowiązana dokonała wyrejestrowania odbiorników, kiedy to w 2006 r. wyprowadziła się do Niemiec, sama zobowiązana również takiego dowodu nie przedstawiła. W ocenie wierzyciela pozwoliło to przyjąć, że sporny obowiązek nie przestał istnieć. Zobowiązana chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a), powinna przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiorników rtv, czego nie uczyniła. Jak akcentuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wykazanie faktu dokonania wyrejestrowania odbiorników rtv leży po stronie osoby - abonenta - chcącego wykazać brak obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych.
Również na abonencie ciąży powinność zawiadomienia Poczty Polskiej o zmianie danych adresowych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 listopada 2019 r. sygn. akt III SA/Wr 223/19, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 693/19).
Z uwagi na fakt zarejestrowania odbiorników przez stronę, uprawnione było również nadanie jej przez wierzyciela indywidualnego numeru identyfikacyjnego, tj. i powiadomienie o jego nadaniu. Przesyłka z zawiadomieniem o nadaniu ww. numeru została wysłana do zobowiązanej z dniem jej wystawienia co było zasadą u wierzyciela i co spełniało warunki wskazane w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. oraz na co wierzyciel załączył dowód w postaci duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, z którego wynika na jaki adres zostało powiadomienie wysłane a także data jego sporządzenia, która jest zarazem datą jego wysyłki do strony. Wierzyciel dodał, że przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności Poczty Polskiej będącej operatorem wyznaczonym (wcześniej publicznym), który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny.
Prawodawca nie wprowadza obowiązku, żeby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika rtv numeru identyfikacyjnego konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny. Ponadto - jak zwrócił uwagę wierzyciel - nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie może być utożsamiane z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych.
W aktach sprawy znajduje się poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu zobowiązanej, będącej użytkownikiem odbiorników rtv, zarejestrowanych przez nią, indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia [...], które to zawiadomienie stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika rtv w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r.
Końcowo organ II instancji zaznaczył, że Poczta Polska S.A. - na podstawie złożonego przez zobowiązaną oświadczenia z dnia [...] o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa z matką I. G. od 2004 r., która posiada zarejestrowane odbiorniki od 23 sierpnia 2018 r. pod adresem ul. [...] w S. - wyrejestrowała z tym dniem odbiorniki zarejestrowane przez skarżącą na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...]. To oznacza, że za okres od września 2018 r. do maja 2019 r. nastąpiło wygaśnięcie zobowiązania ujętego w tytule wykonawczym z dnia [...].
Odnosząc się do kolejnego zarzutu, tj. braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., wniesionego na etapie zażalenia, wierzyciel uznał go za spóźniony. Z ostrożności jedynie podniósł, że z uwagi na brak regulowania opłat abonamentowych, w myśl art. 7 ust. 1 pkt 1a u.o.a. operator wyznaczony ustalił aktualne dane adresowe strony i w dniu 3 czerwca 2019 r. skierował do niej na adres: ul. [...],[...]S., upomnienie nr [...], wzywające do wykonania obowiązku zapłaty zaległej opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2014 r. do maja 2019 r., które to doręczenie nastąpiło w trybie art. 44 K.p.a.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca nie zgodziła się z wydanym postanowieniem co do okresu od 1 stycznia 2014 r. do sierpnia 2018 r. W uzasadnieniu skargi wskazała, że w tym okresie zamieszkiwała w Niemczech. Mieszkanie w O. sprzedała w 2010 r. Nie została jej przy tym skutecznie doręczona żadna wcześniejsza korespondencja (np. upomnienie) na jej adres za granicą. Podniosła nadto, że roszczenie wierzyciela za okres od 2014 r. uległo przedawnieniu. Swoje stanowisko podtrzymała w piśmie z 23 listopada 2020 r.
W odpowiedzi na skargę organ wierzycielski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Poinformował nadto, że pismem z dnia 6 października 2020 r. wierzyciel zawiadomił Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S., iż w tytule wykonawczym z dnia [...] względem pozycji E 1-12 za miesiące 1/2014 do 12/2014 poprzez przedawnienie nastąpiło wygaśnięcie zobowiązania. Ponadto zostało wskazane, że względem pozycji E 57-65 ww. tytułu za miesiące 09/2018 do 05/2019 nastąpiło również wygaśnięcie zobowiązania (oświadczenie o pozostawaniu we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, która jest zwolniona z opłaty abonamentowej).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny zgodności z prawem postanowienia DCOF wydanego w II instancji w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w sprawie egzekucji opłaty abonamentowej za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 sierpnia 2018 r. W piśmie stanowiącym zarzuty zobowiązana wskazała na nieistnienie zobowiązania z tytułu nieuiszczenia opłat abonamentowych, a to z uwagi na fakt, że od 2006 r. zamieszkuje w Niemczech i nie posiada w Polsce odbiorników rtv. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji strona zarzuciła dodatkowo, że nie zostało jej skutecznie doręczone upomnienie na adres zamieszkania w Niemczech.
Z kolei w skardze do tut. Sądu podniosła również przedawnienie obowiązku za okres od 2014 r., zarzutu tego jednakże w żaden sposób nie umotywowała. Wierzyciel w swoim ostatecznym postanowieniu uznał zarzut nieistnienia obowiązku z okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 sierpnia 2018 r. za niezasadny. Przychylił się natomiast do zarzutu w części dotyczącej okresu od września 2018 r. do maja 2019 r. - ze względu na złożone przez skarżącą oświadczenie o pozostawaniu we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, która zarejestrowała odbiorniki rtv w miesiącu sierpniu 2018 r. i jest zwolniona z opłaty abonamentowej.
Przystępując do rozstrzygnięcia sporu wskazać przyjdzie, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. - zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r.).
I tak, zgodnie z art. 33 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
- 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
- 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
- 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
- 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
- 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
- 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
- 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
- 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
- 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.
Przedstawione w art. 33 § 1 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty prawidłowo zgłoszone, a więc zgłoszone w terminie i znajdujące oparcie w jednej z wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a. przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez wierzyciela i następnie organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. (por. wyroki NSA: z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 3 grudnia 2013 r., z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13).
W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że zobowiązany nie może w dowolnym czasie (tj. po upływie ustawowego terminu 7 dni do wniesienia zarzutów) wnosić nowych zarzutów lub uzupełniać je o nowe podstawy prawne lub faktyczne, bowiem to wierzyciel i organy egzekucyjne obu instancji muszą znać te zarzuty i je rozpoznać (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 216/10, wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1897/11, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 603/11). Zobowiązany nie może także zgłosić nowych podstaw zarzutów w toku postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela oraz ewentualnego postępowania zażaleniowego, nawet jeżeli "nowe" podstawy zarzutu nie mogły być zgłoszone w terminie, w tym czasie bowiem jeszcze nie istniały. Zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2485/04, a także P. Pietrasz, Komentarz do art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX wersja elektroniczna, stan prawny na dzień 1 lipca 2015 r.).
Dodatkowe podstawy zarzutów podniesione w zażaleniu nie mogą odnieść skutku i nie mogą zostać rozpatrzone w trybie przewidzianym w art. 33 u.p.e.a. (tak np. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt I SA/Po 387/17).
Podkreślenia wymaga, że uznanie za dopuszczalne zmiany podstawy prawnej zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego po terminie do jego złożenia nie tylko powodowałoby obejście przepisów dotyczących terminu na dokonanie czynności procesowej, ale także przerzucałoby konieczność rozpoznawania tego zarzutu po raz pierwszy albo przez organ odwoławczy albo przez sąd administracyjny (wyrok NSA z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2267/10).
Zauważyć przy tym trzeba, iż Sąd zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej P.p.s.a.) nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, ale zawsze związany jest granicami sprawy rozpoznawanej przez organ. W przypadku zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny wyznaczają wskazane przez stronę zobowiązaną zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Sąd nie może objąć kontrolą sprawy innej, niż ta która była przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10).
Wreszcie wskazać należy na bardzo istotną na gruncie badanej sprawy okoliczność, że to na osobie, do której skierowano tytuł wykonawczy, czyli na zobowiązanej, spoczywa obowiązek wskazania, na której z okoliczności z wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. opiera zarzut (tak np. NSA w wyrokach z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1441/10, z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt II FSK 407/10).
Mając na uwadze powyższe rozważania podnieść należy, że w niniejszej sprawie strona podniosła zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku z tego powodu, że od 2006 r. zamieszkuje na stałe w Niemczech. Skarżąca nie zakwestionowała samego faktu rejestracji odbiorników rtv na swoje nazwisko, podnosiła jedynie, że od 2006 r. nie posiada odbiorników w Polsce i nie ciąży na niej obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej. Jednocześnie jednak wskazała, że przy ul [...] w S. zamieszkuje jej matka, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i która zarejestrowała posiadanie odbiorników rtv.
Wskazać trzeba, iż opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.). W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art.
48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.
Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa o opłatach abonamentowych. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.
Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniejszych regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.
Stosownie do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników rtv pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Po zarejestrowaniu odbiornika rtv uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 236/13.
Zatem jeśli organ wykazał dokonanie rejestracji odbiornika rtv, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach o sygn. akt: I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie I SA/Po 57/14 - dostępne CBOSA).
Powyższe stanowisko znajduje oparcie w pozostałych regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym wyroku z dnia 16 marca 2010 r.
Jednocześnie Sąd podkreśla, że u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści albo formy dowodu rejestracji odbiornika rtv. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest przecież używanie odbiornika rtv. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu rtv. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników zostały anulowane. Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2116/16. W swoich wywodach NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników rtv: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art.
2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika rtv należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15.
Na gruncie niniejszej sprawy poza sporem pomiędzy stronami pozostaje, że skarżąca dokonała rejestracji odbiorników rtv. W aktach sprawy brak jest natomiast dowodu, że dokonano wyrejestrowania odbiornika, sama zobowiązana również takiego dowodu nie przedstawiła. To - w ocenie Sądu - pozwala przyjąć, że sporny obowiązek nie przestał istnieć. Zobowiązana chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), powinna przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiorników rtv, czego nie uczyniła. Zauważyć przyjdzie, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej nie jest związany ani z konkretnym odbiornikiem rtv, ani z konkretnym lokalem, w którym odbiornik się znajduje, ale z osobą używającą odbiornika. Bezspornie obowiązkiem skarżącej było poinformowanie Poczty Polskiej o zmianach adresowych bądź wyrejestrowaniu odbiornika.
Sąd w pełni podziela pogląd prezentowany w najnowszym orzecznictwie NSA, że wykazanie faktu dokonania wyrejestrowania odbiornika rtv leży po stronie osoby - abonenta - chcącego wykazać brak obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych. Ta okoliczność służy obronie jego praw, a nadto - w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której zaistnienie się neguje, tak jak to jest w przypadku organu negującego fakt wyrejestrowania odbiornika (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16). Warto w tym miejscu dodatkowo przywołać wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 801/18, w którym Sąd stwierdził, że niedokonanie skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiornika rtv i nieuregulowanie zaległości z tytułu nieopłaconego abonamentu uzasadnia podjęcie czynności egzekucyjnych zmierzających do przymusowego ich ściągnięcia.
Jednocześnie sąd kasacyjny podkreślił, że jeżeli fakt zarejestrowania odbiornika został w sprawie ustalony, to na zobowiązanym ciąży obowiązek przedstawienia okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych.
W momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nadany został skarżącej, jako użytkownikowi odbiorników indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Rozporządzeniem tym Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników o wprowadzonej zmianie (w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia). Rozporządzenie stanowiło, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników są dowodem zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Poczta Polska wysłała do abonentów zawiadomienia, określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia, o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, które stanowią dowód zarejestrowania radiofonicznego/telewizyjnego i zastępują dotychczasowe dowody zarejestrowania w formie imiennych książeczek radiofonicznych.
Użytkownicy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie wcześniejszych przepisów wykonawczych pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat abonamentowych (za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania). Na podstawie przywołanego wyżej rozporządzenia nie anulowano zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym
Wierzyciel zasadnie więc wskazał, iż obowiązek uiszczania opłat abonamentowych przypisany jest do osób, które dokonały rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, a nie do adresu rejestracji. Na abonencie spoczywa obowiązek aktualizacji danych osobowych i adresowych, a w przypadku zaprzestania używania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych - obowiązek ich wyrejestrowania. Strona nie przedstawiła dokumentu, który potwierdziłby zgłoszenie w placówce pocztowej zmian formalnoprawnych odnośnie wyrejestrowania odbiorników przed wrześniem 2018 r.
Niezasadne jest wywodzenie przez skarżącą korzystnych dla siebie skutków prawnych z faktu, iż nie dochowała obowiązku poinformowania właściwego organu o zmianie miejsca zamieszkania.
Co do wywodów strony skarżącej w kwestii braku doręczenia upomnienia na jej adres w Niemczech oraz podniesionego zarzutu przedawnienia należy stwierdzić -zgodnie z przedstawionym już wyżej stanowiskiem - że zarzuty w tej kwestii są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu. Na marginesie jedynie wyjaśnić należy, że należności z tytułu opłat abonamentowych są należnościami publicznoprawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych. Za przyjęciem takiego charakteru opłat abonamentowych przemawia regulacja art.7 u.o.a., w myśl którego do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym oraz fakt, że w przypadku opóźnienia w uiszczaniu opłaty abonamentowej naliczane są odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu ustawy Ordynacja podatkowa. Opłata abonamentowa jest opłatą, o której mowa w art. 2 § 2 O.p., stanowiącego, iż w przypadku, gdy odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III (Zobowiązania podatkowe) stosuje się również do opłat oraz niepodatkowanych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są organy inne niż organy podatkowe.
Zatem do opłat abonamentowych będzie miał zastosowanie między innymi art. 70 § 1 O.p., który stanowi, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Organ wyjaśnił stronie skarżącej, że w świetle uregulowań art. 70 O.p. jej zobowiązanie za okres 2014 r. uległo przedawnieniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw. Tym samym, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.