Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 30 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1488/16

Uzasadnienie

1. 1. W. H. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r.
2. 2. Zaskarżona decyzja została wydana na gruncie następującego stanu sprawy.
3. 2.1. Prezydent Miasta R. w dniu [...] r. ustalił wobec skarżącego oraz wobec J. H. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2016, w wysokości [...] zł. Wskazał, że opodatkowaniu podlega nieruchomość położona przy ul. [...]. Jako przedmiot opodatkowania przyjął:
4. a) budynki mieszkalne lub ich części o powierzchni 178,50 m2 (podatek [...] zł);
5. b) budynki mieszkalne lub ich części - piwnica, o powierzchni 13,80 m2 (podatek [...] zł);
6. c) pozostałe budynki – garaże, bud. letn., inne, o powierzchni 15 m2 (podatek 115,20 zł);
7. d) pozostałe budynki – budynki gospodarcze, o powierzchni 15 m2 (podatek [...] zł);
8. e) grunty pozostałe – tereny mieszkaniowe "B", o powierzchni 873 m2 (podatek [...] zł);
9. f) grunty orne kl. IVa, o powierzchni 0,3545 ha (podatek [...] zł);
10. g) grunty orne kl. IVb, o powierzchni 0,0639 ha (podatek [...] zł).

W uzasadnieniu powołał się na art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 520 ze zm. – dalej: p.g.k.), art. 6c ust. 1, art. 6a ust. 4a i 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 617 ze zm. – dalej: u.p.r.), art. 47 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej: o.p.) oraz uchwałę nr [...] Rady Miasta R. z dnia [...] r. w sprawie podatku od nieruchomości na 2016 r.

1. 2.2. Podatnik w odwołaniu zakwestionował dokonanie wpisów w księdze wieczystej opodatkowanej nieruchomości a także zgodność z prawem decyzji Prezydenta Miasta. Podatnik wskazał, że bezprawnie zwiększono powierzchnię nieruchomości o 76 m2.

1. 2.3. Kolegium decyzją z dnia [...] r. utrzymało decyzję Prezydenta Miasta w mocy. Wskazało, że stan fatyczny sprawy przedstawia się w ten sposób, że opodatkowany grunt jest położony w R., przy ul. [...] i stanowi działkę nr [...], o powierzchni 0,5057 ha. W ewidencji gruntów, ten teren na dzień 1 stycznia 2016 r. był ujęty w ten sposób, że:
2. - grunty orne RIVa, miały powierzchnię 0,3545 ha;
3. - grunty orne RIVb, miały powierzchnię 0,0639 ha;
4. - tereny mieszkaniowe B, miały powierzchnię 0,0873 ha.

Według ewidencji gruntów stanowiły one własność skarżącego oraz J. H., co było zgodne z zapisami księgi wieczystej urządzonej dla nieruchomości.

W dalszej kolejności Kolegium odwołało się do regulacji ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 716 ze zm. – dalej: u.p.o.l.), tj. art. 3 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4 tej ustawy, a także do art. 1, art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 3 ust. 5, art. 6c ust. 1 u.p.r. oraz art. 21 ust. 1 p.g.k. Wskazało także na art. 21 § 1 pkt 2, art. 92 § 2 o.p. i art. art. 1 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.). Powołało się również na uchwałę [...] Rady Miasta R. z dnia [...] r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości.

Kolegium decyzję doręczyło skarżącemu oraz J. H..

3.1. W obszernej skardze, liczącej 21 stron, skarżący akcentował bezprawny przyrost powierzchni opodatkowanego gruntu o 76 m2. Tę okoliczność w skardze podniósł kilkadziesiąt razy. Wskazywał w tej mierze na bezprawne działanie "Urzędu", że skarżący wycofał swój wniosek o aktualizację danych w bazie danych gruntów i budynków, że w ogóle ten wniosek został podstępnie wyłudzony przez biegłego.

Do skargi załączył m.in. pismo Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. stanowiące "Zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi". Z tego pisma wynika, że w dniu 27 sierpnia 2015 r. do Wydziału Geodezji i Kartografii Urzędu Miasta R. wpłynął wniosek J. i W. H. o aktualizację informacji zawartych w bazie ewidencji gruntów i budynków w oparciu o przyjętą do zasobu dokumentację geodezyjną. Tego samego dnia skarżący złożył pismo wycofujące w/w wniosek, w zakresie dotyczącym jego osoby.

W dalszej części załączonego do skargi pisma Prezydenta Miasta wskazano, że biegły sądowy (geodeta) wykonywał na zlecenie Sądu Rejonowego podział nieruchomości – działki nr [...]. W toku podejmowanych przez niego czynności doszło m.in. do odszukania punktów granicznych i wznowienia jednego z nich. Do ich położenia skarżący nie miał zastrzeżeń. Wznowiony punkt oraz odszukane punkty graniczne zostały pomierzone przez biegłego sądowego na nową osnowę, a w wyniku nowego pomiaru nastąpił przybytek powierzchni działki nr [...] o 76 m2, w stosunku do ujawnionej powierzchni w bazie ewidencji gruntów i budynków. W tej ewidencji, działce o nr [...] przypisana była powierzchnia 0,4981 ha. Po nowym pomiarze, w oparciu o przyjęty do zasobu operat techniczny, będący wynikiem pracy geodezyjnej, zawierający wykaz m.in. danych ewidencyjnych działki nr [...], w tym zmianę jej powierzchni, na podstawie wniosku J. H., wprowadzono do ewidencji gruntów i budynków nową powierzchnię działki nr [...], tj. 0,5057 ha.

O dokonanej zmianie poinformowano wnioskodawcę – J. H. oraz skarżącego, jako współwłaściciela, jak też Wydział [...] oraz Wydział [...] Sądu [...] w R. Dalej Prezydent Miasta w powoływanym piśmie wskazał, że wniosek J. H. z dnia 27 sierpnia 2015 r. nie został wycofany, a czynność ta zgodnie z art. 201 Kodeksu cywilnego jest czynnością zwykłego zarządu. Dlatego wniosek został uwzględniony i załatwiony.

W skardze skarżący zawarł też szereg zastrzeżeń co do sposobu procedowania przez Kolegium, a także zamieścił wniosek o przeprowadzenie przez Sąd dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach kilku spraw związanych z opodatkowaną nieruchomością.

1. 3.2. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

1. 3.3. Na rozprawie skarżący wskazał, że skargą chce wycofać bezprawnie dokonany wpis w księdze wieczystej i żąda powrotu do pierwotnego stanu prawnego i podatkowego, czyli do powierzchni gruntów, która wynosi 4981 m2.

Na pytanie Sądu podał, że w całym 2016 r. w ewidencji gruntów i w księdze wieczystej było wpisane, że opodatkowany grunt ma powierzchnię 5057 m2, tyle tylko, że zdaniem skarżącego wpisanie takiej powierzchni w 2015 r. było bezprawne. W tej sprawie, domaga się wycofania tych bezprawnych wpisów w ewidencji gruntów i księdze wieczystej. Dodał, że dotąd nie składał wniosku o zmianę danych, tj. o zmniejszenie powierzchni gruntu w ewidencji gruntów i księdze wieczystej.

Sąd oddalił wnioski dowodowe skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, a zatem skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) podlega oddaleniu.

5. Zagadnienie sporne stanowi powierzchnia gruntów opodatkowanych podatkiem od nieruchomości oraz podatkiem rolnym. Utrzymana w mocy przez Kolegium decyzja wymiarowa organu I instancji, obejmuje obok budynków, także grunty stanowiące działkę nr [...]. Organy przyjęły, że łącznie grunty orne oraz tereny mieszkaniowe mają powierzchnię 0,5057 ha. W tej mierze, Kolegium powołało się na zapisy w ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej urządzonej dla opodatkowanej nieruchomości i wskazało na związanie organu podatkowego tymi zapisami, stosownie do art. 21 ust. 1 p.g.k.

Z kolei skarżący twierdzi, że bezprawnie powiększono powierzchnię gruntu o 76 m2. Uwzględniając nie tylko treść samej skargi, ale także załączonych do niej pism, można stwierdzić, że zdaniem skarżącego wprowadzenie zwiększonej powierzchni do ewidencji gruntów i księgi wieczystej nastąpiło bez wniosku skarżącego, jako że wniosek taki złożyła tylko współwłaścicielka. Z oświadczenia złożonego przez skarżącego w toku rozprawy wynika, że skargą do sądu w tej sprawie zmierza właśnie do skorygowania, w jego ocenie bezprawnych, wpisów w ewidencji gruntów oraz w księdze wieczystej.

6. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdza, że skarga w tej sprawie nie może zostać uwzględniona. Rozpatrywana sprawa dotyczy tylko wymiaru podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego za 2016 r. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie może wykroczyć poza tak zakreślone granice sprawy. Z tego względu w tej sprawie Sąd nie może podejmować działań, które prowadziłyby do zmian w ewidencji gruntów, czy zapisów w księdze wieczystej. W tym postępowaniu, Sąd nie może kwestionować sposobu, czy legalności dokonania wpisów w urzędowych ewidencjach, a zatem bez znaczenia dla rozpoznania tej sprawy jest to, czy skarżący skutecznie cofnął wniosek o zmianę danych w ewidencji oraz czy zmiana ta mogła nastąpić tylko na skutek wniosku innego współwłaściciela. Jeśli skarżący kwestionuje dokonane tam w 2015 r. wpisy, to chcąc skutecznie zrealizować swoje cele musi skorzystać z innych środków prawnych aniżeli wnoszenie skargi do sądu administracyjnego na decyzję ustalającą wymiar podatku od nieruchomości i podatku rolnego.

7. Trafnie organy podatkowe wskazały, że stosownie do art. 21 ust. 1 p.g.k. podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmowany jest pogląd, w świetle którego, stosownie do przywołanej regulacji, organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać ustaleń co do powierzchni nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. m.in. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09, Lex nr 489351). Oznacza to, że co do zasady o powierzchni gruntu dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego decyduje nie tyle rzeczywista jego powierzchnia, ile powierzchnia wskazana w ewidencji gruntów i budynków.

Komplementarnie można dodać, że uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie (por. uchwała NSA z dnia 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13; wyrok NSA z dnia 26 września 2014 r., II FSK 3099/12, Lex nr 1572537).

Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy, tj. dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane.

Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w zw. z art. 194 § 3 o.p.).

Do pierwszej grupy zaliczyć należy dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice, rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, jak również – co w tej sprawie jest kluczowe - powierzchnię gruntów.

W drugiej grupie znajdą się z kolei dane dotyczące tych elementów przedmiotowych, które zostały wskazane w ustawie podatkowej (jako podlegające opodatkowaniu albo nie), a jednocześnie przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie przewidują dla tych kategorii oznaczenia stosownym, skonkretyzowanym symbolem (por. uchwała z dnia 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13), czy też np. dane dotyczące zlokalizowanych na działce gruntu budynków, które w rzeczywistości nie istnieją (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2014 r., II FSK 1647/12, Lex nr 1504306). Ewidencja gruntów nie może również przesądzać o własności nieruchomości (prawie użytkowania wieczystego), co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, rolnym i leśnym.

W tej sprawie podatkowej, skarżący nie kwestionuje, że w całym 2016 r. ewidencja gruntów, w odniesieniu do opodatkowanych działek, wskazywała na powierzchnię 0,5057 ha. Skarżący kwestionuje natomiast legalność wprowadzenia w 2015 r. zmian w ewidencji, podnosząc, że doszło do bezprawnego ich wprowadzenia, tj. bezprawnego zwiększenia powierzchni działek o 76 m2. Jak już wyżej podniesiono, badanie legalności wprowadzenia zmian w ewidencji wykracza poza granice tej sprawy.

1. 8. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd oddalił wnioski skarżącego o przeprowadzenie dowodów, stanowiących akta różnego rodzaju spraw (akta Kolegium, akta wieczystoksięgowe, akta podatkowe Miasta R., akta Wydziału Geodezji – strona 8 skargi). Zgromadzone tam dokumenty nie są niezbędne do zweryfikowania legalności zaskarżonej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Taki wniosek wynika z wcześniejszych rozważań Sądu, w szczególności odnoszących się do mocy wiążącej zapisów ewidencji gruntów w zakresie powierzchni opodatkowanych gruntów.
2. 9. Podnoszone w skardze zastrzeżenia w zakresie sposobu procedowania przez Kolegium (np. pozbawienie skarżącego uczestnictwa w posiedzeniu jawnym Kolegium) nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. Co więcej, z wywodów skarżącego zawartych w skardze oraz wiedzy, którą Sąd dysponuje z urzędu wynika, że dotyczą one postępowania w innej sprawie podatkowej, tj. ustalenia wymiaru podatku za 2015 r. To w postępowaniu dotyczącym roku 2015 Kolegium wydało powoływaną w skardze decyzję z dnia [...] r., nr [...]. Sąd prawomocnym postanowieniem z dnia 3 października 2016 r., I SA/Gl 712/16 odrzucił skargę na decyzję dotyczącą roku 2015.
3. 10. Działając z urzędu na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dostrzegł wad kontrolowanej decyzji, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

W konsekwencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona.