Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 16 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1543/19

Uzasadnienie

Zaskarżoną interpretacją indywidualną z [...] r. nr [...] Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na podstawie art. 14b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm. – dalej zwana: O.p.), uznał za nieprawidłowe stanowisko: A S.A. w C. (dalej zwana: wnioskodawca, spółka, strona, skarżąca) przedstawione we wniosku z 12 czerwca 2019 r., uzupełnionym 6 sierpnia 2019 r., o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczących podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia: 1) czy odsetki od pożyczki zaciągniętej przez spółkę w celu nabycia akcji B w świetle przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2018 r. powinny być alokowane przez wnioskodawcę do przychodów i kosztów z działalności operacyjnej, tj. do przychodów i kosztów z innych źródeł niż z zysków kapitałowych, 2) czy powstałe różnice kursowe związane ze spłatą odsetek i kapitału od zaciągniętej pożyczki przez spółkę w celu nabycia akcji B w świetle przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2018 r. powinny być alokowane przez wnioskodawcę do przychodów i kosztów z działalności operacyjnej, tj. do przychodów i kosztów z innych źródeł niż z zysków kapitałowych.

We wniosku o interpretację strona przedstawiła następujący stan faktyczny:

Spółka jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych w Polsce i polskim rezydentem podatkowym, należy do międzynarodowej grupy kapitałowej działającej w branży spożywczej – C. W 2009 r. nabyła [...] % akcji w spółce prawa belgijskiego (dalej: B), będącej spółką wyodrębnioną ze struktur dla celów zapewnienia odpowiedniego zarządzania płynnością finansową w C (obecnie B jest spółką prawa francuskiego). W momencie nabycia akcji w B spółka nie posiadała wystarczających środków finansowych i w związku z tym musiała pozyskać środki w drodze finansowania dłużnego, tj. od podmiotu prawa francuskiego - D (podmiot ten został przejęty przez C, który jest podmiotem prawa francuskiego). Pożyczka na zakup akcji w B udzielona została w walucie Euro, co powoduje powstawanie różnic kursowych przy spłacie odsetek i kapitału. Dla potrzeb podatkowych różnice kursowe ustalane są przez spółkę metodą bilansową.

Przy wyliczaniu zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za rok podatkowy 2018 (rok podatkowy spółki pokrywa się z rokiem kalendarzowym) wnioskodawca powziął wątpliwość co do poprawnego ujęcia kosztów odsetek od zaciągniętej pożyczki na zakup akcji w B oraz powstałych różnic kursowych. W związku z tym, ze względów ostrożnościowych, spółka uwzględniła koszty tych odsetek i różnic kursowych do kosztów z działalności kapitałowej.

Wnioskodawca nadmienił, że w przeszłości uzyskał pozytywną interpretację indywidualną prawa podatkowego wydaną przez Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z [...] r. znak [...], w której organ wskazał, że odsetki od zaciągniętej pożyczki na nabycie akcji B są w całości kosztem uzyskania przychodów w momencie ich poniesienia.

W tak przedstawionym stanie sprawy strona zadała pytania:

1. 1. Czy prawidłowe jest stanowisko wnioskodawcy, że odsetki od pożyczki zaciągniętej przez spółkę w celu nabycia akcji B w świetle przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2018 r. powinny być alokowane przez wnioskodawcę do przychodów i kosztów z działalności operacyjnej, tj. do przychodów i kosztów z innych źródeł niż z zysków kapitałowych ?
2. 2. Czy prawidłowe jest stanowisko wnioskodawcy, że powstałe różnice kursowe związane ze spłatą odsetek i kapitału od zaciągniętej pożyczki przez spółkę w celu nabycia akcji B w świetle przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2018 r. powinny być alokowane przez wnioskodawcę do przychodów i kosztów z działalności operacyjnej, tj. do przychodów i kosztów z innych źródeł niż z zysków kapitałowych ?

Zdaniem wnioskodawcy odpowiedź na oba pytania powinna być twierdząca. W opinii spółki odsetki od pożyczek udzielonych na finansowanie zakupu akcji B spełniają warunki uznania wydatku za koszt uzyskania przychodów, wskazany w art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Od 1 stycznia 2018 r., po nowelizacji, w/w przepis pozwala, aby przychody podatników podatku dochodowego od osób prawnych, w tym wnioskodawcy, zostały rozdzielone na dwa źródła: przychody z zysków kapitałowych oraz inne przychody (z działalności operacyjnej), do których odpowiednio alokowane powinny być koszty.

Jednocześnie ustawa nowelizująca nie wprowadziła jasnych i precyzyjnych regulacji dotyczących alokacji kosztów związanych z uzyskaniem przychodów w ramach poszczególnego źródła. W związku z tym od 1 stycznia 2018 r., oprócz przeprowadzenia analizy czy dany wydatek spełnia przesłanki uznania go za koszt uzyskania przychodów, podatnicy są obowiązani określić do którego ze źródeł przychodów należy alokować dany koszt.

Jak argumentowała spółka, opisane we wniosku odsetki nie wykazują bezpośredniego związku ze źródłem z zysków kapitałowych. Należy więc traktować je jako zapłatę za pożyczkę (za finansowanie), pozostającą w związku z działalnością spółki, generującą przychody opodatkowane. Odsetki od zaciągniętej pożyczki nie są kosztem bezpośrednio związanym z nabyciem udziałów, gdyż nie pozostają one w bezpośrednim związku z ich nabyciem, co w konsekwencji sprawia, że odsetki te nie są wydatkami na objęcie lub nabycie udziałów/akcji w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych i stanowią koszty uzyskania przychodów w dacie ich poniesienia. Na poparcie swojego stanowiska spółka powołała przykłady orzeczeń sądów administracyjnych.

Zdaniem wnioskodawcy, odsetki od pożyczki na zakup akcji B nie spełniają warunku bezpośredniości, gdyż są jedynie wydatkiem związanym z uzyskaniem kapitału - źródła finansowania nabycia udziałów. W konsekwencji, moment rozpoznania odsetek jako kosztów uzyskania przychodów powinien być niezależny od reżimu podatkowego dotyczącego zbycia udziałów. Skłania to do twierdzenia, że odsetki od pożyczki na nabycie udziałów stanowiące koszt pośredni, którego nie da się przypisać do danego źródła przychodów, powinien zostać alokowany zgodnie z treścią regulacji zawartej w art. 15 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W myśl z art. 15 ust. 4e tej ustaw, za dzień poniesienia kosztu uzyskania przychodów uważa się dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku).

Z kolei stosownie do art. 7b ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, za przychody z zysków kapitałowych uważa się m.in. przychody z udziału w zyskach osób prawnych. Za przychody z udziału w zyskach osób prawnych uważa się m.in. przychody ze zbycia udziałów lub akcji (art. 7b ust. 1 pkt 3 lit. a). Wskazany artykuł stanowi zamknięty katalog przychodów, równocześnie ustawodawca nie stworzył katalogu kosztów, które należy przyporządkować do przychodów z działalności kapitałowej. W związku z tym, że koszty odsetek od pożyczki zaciągniętej na zakup udziałów lub akcji nie zostały wymienione wprost przez ustawodawcę, dochodzi tu do pewnej luki w prawie, którą można uregulować stosując analogię z art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy.

Podsumowując, skoro odsetki od zaciągniętej pożyczki nie stanowią kosztu bezpośrednio związanego z nabyciem akcji B (nie są wydatkami na objęcie udziałów w myśl art. 16 ust. 1 pkt 8), to nie powinny być alokowane do źródła obejmującego zyski kapitałowe, a zatem podlegają alokacji do źródła obejmującego działalność operacyjną.

Odwołując się do racjonalności ustawodawcy spółka zwróciła także uwagę, że konieczność alokacji kosztów finansowania nabycia udziałów (akcji) do pozostałych źródeł (z działalności operacyjnej) wynika z literalnego brzmienia art. 16 ust. 1 pkt 13e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Według jego treści, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów kosztów finansowania dłużnego w rozumieniu art. 15c ust. 12 ustawy uzyskanego w celu nabycia udziałów (akcji) spółki - w części, w jakiej pomniejszałyby one podstawę opodatkowania, w której uwzględniane są przychody związane z kontynuacją działalności gospodarczej tej spółki, w szczególności w związku z połączeniem, wniesieniem wkładu niepieniężnego, przekształceniem formy prawnej lub utworzeniem podatkowej grupy kapitałowej. Ustawodawca wprost przewidział więc powiązanie kosztów finansowania dłużnego w celu nabycia udziałów (akcji) ze źródłem przychodów z działalności gospodarczej.

Przyjęcie, że przedmiotowe koszty powinny być alokowane do źródła kapitałowego prowadziłoby do wniosku, że regulacja wprowadzona ustawą nowelizującą nigdy nie znajdzie zastosowania. Takie odczytanie przepisów jest jednak niedopuszczalne. Nie można przyjąć, że ustawa nowelizująca wprowadziła regulację całkowicie bezprzedmiotową. Stąd odsetki od pożyczek zaciągniętych w celu nabycia akcji B powinny być alokowane do działalności operacyjnej.

W konsekwencji różnice kursowe powstałe w związku ze spłatą odsetek i kapitału od tej pożyczki powinny być kwalifikowane identycznie jak koszt główny, ponieważ różnice kursowe są pochodną spłaty kapitału i odsetek od zaciągniętej pożyczki.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał wnioskodawcy indywidualną interpretację z [...] r., w której uznał stanowisko pytającego za nieprawidłowe.

Motywując swoje stanowisko organ interpretacyjny przytoczył w szczególności przepisy ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 865 ze zm. – dalej zwana UPDP) oraz ustawy z 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2175 – dalej zwana: ustawa nowelizująca), akcentując, że od 2018 r. przychody podatników tego podatku zostały rozdzielone na dwa źródła: 1) z zysków kapitałowych oraz 2) z innych źródeł. Wyodrębnienie to dotyczy również kosztów uzyskania przychodów. Tym samym, koszty takie będą mogły podlegać zaliczeniu do źródła "zyski kapitałowe", o ile dotyczą kategorii przychodu wskazanej w dodanym ustawą nowelizującą art. 7b UPDP.

Zasady kwalifikowania wydatków do kosztów uzyskania przychodów określają przepisy art. 15 i art. 16 UPDP co oznacza, że wszystkie poniesione wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, po wyłączeniu zastrzeżonych w ustawie, są kosztami uzyskania przychodów, o ile pozostają w związku przyczynowo -skutkowym z osiąganymi przychodami ze źródła przychodów. Do kosztów uzyskania przychodów podatnik ma więc prawo zaliczyć wszystkie koszty, zarówno te bezpośrednio, jak i pośrednio związane z przychodami, o ile zostały one prawidłowo udokumentowane, za wyjątkiem kosztów ustawowo uznanych za niestanowiące kosztów uzyskania przychodów. Aby wydatek poniesiony przez podatnika stanowił dla niego koszt uzyskania przychodu, musi spełnić następujące warunki:

■ został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika (nie stanowią kosztu uzyskania przychodu podatnika wydatki, które zostały poniesione na działalność podatnika przez osoby inne niż podatnik),

■ jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,

■ pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,

■ poniesiony został w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów,

■ został właściwie udokumentowany,

■ nie może znajdować się w grupie wydatków, których nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

Przenosząc powyższe uwagi do okoliczności stanu faktycznego przedstawionych we wniosku organ stwierdził, że kwestią wstępną dla oceny możliwości uznania zapłaconych odsetek od pożyczki za koszty podatkowe jest ustalenie związku przyczynowo - skutkowego, jak i gospodarczego pomiędzy ich zapłatą, a przychodami, jakie podatnik osiąga lub ma szansę osiągnąć. Jeżeli pożyczka została zaciągnięta w celu uzyskania przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu, to świadczenie uboczne, tj. np. odsetki od pożyczki, można uznać jako poniesione w celu uzyskania przychodu. Wydatki te nie będą mieściły się przy tym w katalogu wydatków niestanowiących kosztów uzyskania wymienionych w art. 16 ust. 1 UPDP. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 1 pkt 8 tej ustawy, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 7e.

Organ zwrócił przy tym uwagę, że w opisanym we wniosku stanie faktycznym przepis ten nie będzie miał zastosowania, bowiem odsetki przedstawione we wniosku nie stanowią wydatków na nabycie akcji, ale są zapłatą za pozyskany kapitał.

Zdaniem organu nie znajdzie również zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 13e UPDP, zgodnie z którym nie uważa się za koszty uzyskania przychodów kosztów finansowania dłużnego w rozumieniu art. 15c ust. 12 uzyskanego w celu nabycia udziałów (akcji) spółki - w części, w jakiej pomniejszałyby one podstawę opodatkowania, w której uwzględniane są przychody związane z kontynuacją działalności gospodarczej tej spółki, w szczególności w związku z połączeniem, wniesieniem wkładu niepieniężnego, przekształceniem formy prawnej lub utworzeniem podatkowej grupy kapitałowej. Przepis ten dotyczy bowiem wyłączenie możliwości rozpoznawania odsetek (kosztów finansowania dłużnego) wynikających z przeprowadzania transakcji stosowanych przy przejęciach spółek.

W tej sytuacji organ wskazał, że w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2018 r., odsetki od pożyczki zaciągniętej przez spółkę w celu nabycia akcji spółki z grupy kapitałowej stanowią koszty uzyskania przychodów kwalifikowane do źródła przychodów z zysków kapitałowych. Koszty pośrednie, które dotyczą przychodów z zysków kapitałowych określonych w art. 7b ust. 1 UPDP, powinny być kwalifikowane do źródła, do którego kwalifikowane są przychody, tj. do zysków kapitałowych.

Organ dodał, że odsetki od pożyczki zaciągniętej przez spółkę w celu nabycia akcji spółki z grupy kapitałowej mają związek z przychodami kwalifikowanymi od 1 stycznia 2018 r. jako przychody z zysków kapitałowych, gdyż, np. w przypadku zbycia akcji, powstanie przychód, o którym mowa w art. 7b ust. 1 pkt 3 lit. a UPDP. W konsekwencji, koszty związane z odsetkami od pożyczki przeznaczonej na sfinalizowanie zakupu akcji spółki z grupy kapitałowej powinny być rozpoznawane jako koszty pośrednie poniesione ze źródła, jakim są zyski kapitałowe.

W odniesieniu do różnic kursowych związanych ze spłatą odsetek i kapitału od zaciągniętej pożyczki przez spółkę w celu nabycia akcji spółki z grupy kapitałowej, organ wskazał, że istota różnic kursowych polega na zwiększeniu lub zmniejszeniu równowartości w złotówkach kwoty wyrażonej w innej walucie, wynikającego z zastosowania do jej przeliczenia na złotówki w różnych momentach innych kursów walut. Odwołując się do treści art. 9b UPDP organ zwrócił uwagę, że ustawa przewiduje możliwość wyboru przez podatnika metody ustalania różnic kursowych wpływających na dochód podatkowy. Jednakże różnice kursowe nie stanowią samodzielnej kategorii, lecz wiążą się z właściwymi przychodami i kosztami podatkowymi. Te z nich, które dotyczą przychodów z zysków kapitałowych określonych w art. 7b UPDP, jak również wydatków stanowiących koszty podatkowe tych przychodów, powinny być kwalifikowane do źródła, z którego pochodzą przychody i koszty ich uzyskania.

Jeżeli przychód bądź koszt zaliczany jest do źródła "zyski kapitałowe", to różnice kursowe powstałe z tego tytułu, powinny zostać ujęte w tym samym źródle przychodów. W tej sprawie powstałe różnice kursowe związane ze spłatą odsetek i kapitału od zaciągniętej pożyczki przez spółkę w celu nabycia akcji spółki z grupy kapitałowej, powinny zostać zakwalifikowane do źródła przychodów z zysków kapitałowych.

W skardze, działając przez pełnomocnika, skarżący zakwestionował wydaną interpretację w całości. Zarzucił dopuszczenie się błędu wykładni przepisu prawa materialnego, tj. art. 7b ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 15 ust. 1 UPDP poprzez przyjęcie, że:

1. - odsetki od pożyczki zaciągniętej na nabycie akcji spółki kapitałowej stanowią koszty uzyskania przychodów kwalifikowane do źródła przychodów z zysków kapitałowych; w szczególności nie uwzględnienie wykładni art. 16 ust. 1 pkt 8 UPDP (nie zastosowanie analogii z przepisu prawa), w świetle której odsetki od zaciągniętej pożyczki nie są kosztem bezpośrednio związanym z nabyciem udziałów, gdyż nie pozostają one w ścisłym związku z ich nabyciem, co w konsekwencji sprawia, że odsetki od zaciągniętej pożyczki nie są wydatkami na objęcie lub nabycie udziałów (akcji) w rozumieniu przepisów UPDP i w związku z tym nie mogą być kwalifikowane do źródła przychodów z zysków kapitałowych;
2. - powstałe różnice kursowe związane ze spłatą odsetek i kapitału od zaciągniętej pożyczki przez spółkę na nabycie akcji spółki kapitałowej stanowią koszty uzyskania przychodów kwalifikowane do źródła przychodów z zysków kapitałowych, w sytuacji, w której odsetki te powinny zostać kwalifikowane identycznie jak wydatki główne (odsetki) na nabycie akcji i w związku z tym nie mogą być kwalifikowane do źródła przychodów z zysków kapitałowych.

Motywując swoje stanowiska spółka powtórzyła argumenty podnoszone uprzednio we wniosku o interpretację.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 57a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej zwana: p.p.s.a.), skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest nieuzasadniona, bowiem Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej nie naruszył wskazanych w skardze przepisów art. 7b ust. 1 pkt 3 lit.a w zw. z art.15 ust. 1 UPDP.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 UPDP, w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2018 r., kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust.

1. 1. \

Za koszty uzyskania przychodu należy zatem uważać takie wydatki, których poniesienie przez podatnika było spowodowane racjonalnym dążeniem i obiektywną możliwością osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia tego źródła, z zastrzeżeniem, że nie zostały wymienione w art. 16 ust.

1. Użyty w art. 15 ust. 1 ustawy zwrot "w celu" oznacza, że nie każdy wydatek poniesiony przez podatnika w związku z prowadzoną działalnością podlega odliczeniu od podstawy opodatkowania, lecz tylko ten wydatek, który pozostaje w związku przyczynowo - skutkowym z przychodem. Uzasadniając tenże związek podatnik powinien wykazać, że poniesione wydatki są racjonalne tak co do zasady, jak i co do wysokości. Skoro bowiem ustawodawca wyraźnie wiąże koszty uzyskania przychodów z celem osiągnięcia przychodów, to cel ten musi być widoczny. Oznacza to, że ponoszone koszty powinny cel realizować lub co najmniej zakładać realnie jego osiągnięcie. Musi istnieć źródło przychodów oraz związek przyczynowy między wydatkami i przychodami. Zatem, każdy wydatek poniesiony przez podatnika dla oceny, czy mieścił się w kategorii kosztów podatkowych, wymaga wszechstronnego rozważenia w aspekcie celowości (racjonalności działań) oraz istnienia związku przyczynowego z uzyskiwanym przez niego przychodem (zob. wyrok NSA z 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 833/16, wyrok WSA w Gliwicach z 3 października 2018 r. sygn. I SA/Gl 786/18).

Na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 UPDP, do kosztów uzyskania przychodów nie zalicza się wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem art. 16 ust. 7e.

W zakresie przedmiotowym wydatków, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy, nie mieszczą się odsetki od pożyczki zaciągniętej na zakup udziałów. Sąd orzekający podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 września 2004 r. sygn. akt FSK 324/04, według którego przez wydatki, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 8 UPDP należy rozumieć wydatki podatnika bezpośrednio związane z nabyciem akcji, a więc w szczególności ich cenę, opłaty notarialne, prowizje biura maklerskiego. Do wydatków tych nie mogą być zaliczone odsetki od kredytu (pożyczki) zaciągniętego przez podatnika na nabycie akcji (udziałów), gdyż nie pozostają one w bezpośrednim związku z ich nabyciem. Odsetki od pożyczek (kredytów) uzyskanych na zakup akcji (udziałów) nie są więc kwalifikowane do wydatków określonych w art. 16 ust. 1 pkt 8 UPDP, ale mogą stanowić koszt uzyskania przychodu, o ile pożyczka, której dotyczą, została zaciągnięta w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2016 r. sygn. akt II FSK 2587/13, wyrok NSA z 1 marca 2016 r. sygn. akt II FSK 1224/11).

Zastrzec jednak trzeba, że w stanie prawnym objętym wnioskiem spółki, wydatki na zakup akcji zostały wyłączone z zakresu kosztów, o których mowa w art. 15 ust. 1 UPDP. W stanie prawnym dot. tej sprawy, odsetki od pożyczki zaciągniętej przez spółkę w celu nabycia akcji spółki z grupy kapitałowej stanowią koszty uzyskania przychodów kwalifikowane do źródła przychodów z zysków kapitałowych. Podobnie koszty związane z odsetkami od pożyczki przeznaczonej na sfinalizowanie zakupu akcji spółki z grupy kapitałowej powinny być rozpoznawane jako koszty pośrednie poniesione ze źródła, jakim są zyski kapitałowe.

Otóż ustawą nowelizującą prawodawca krajowy wprowadził szereg zmian do UPDP. Jak zasadnie wskazał organ interpretacyjny, jedną z nich jest wyodrębnienie nowego źródła przychodów, tj. przychodów z zysków kapitałowych. Wydzielając odrębne źródło przychodów, ustawodawca w art. 7b UPDP zamieścił katalog, w którym określił listę przychodów alokowanych do tego źródła. W zamyśle ustawodawcy (Druk sejmowy nr 1878 - Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne) podział ten miał na celu ograniczenie optymalizacji podatkowych, a jednym ze sposobów realizacji tego celu było właśnie wyodrębnienie źródła przychodów, za jakie uznano zyski kapitałowe. Ich katalog zawiera art. 7b ust. 1 UPDP, stanowiąc, że za przychody z zysków kapitałowych uważa się:

1. 1) przychody z udziału w zyskach osób prawnych, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 1 pkt 4b, stanowiące przychody faktycznie uzyskane z tego udziału, w tym:
2. a) dywidendy, nadwyżki bilansowe w spółdzielniach oraz otrzymane przez uczestników funduszy inwestycyjnych lub instytucji wspólnego inwestowania dochody tego funduszu lub tej instytucji, w przypadku gdy statut przewiduje wypłacanie tych dochodów bez odkupywania jednostek uczestnictwa albo wykupywania certyfikatów inwestycyjnych,
3. b) przychody z umorzenia udziału (akcji) lub ze zmniejszenia ich wartości,
4. c) przychody z wystąpienia wspólnika ze spółki, o której mowa w art. 1 ust. 3, które następuje w inny sposób niż określony w lit. b,
5. d) przychody ze zmniejszenia udziału kapitałowego wspólnika w spółce, o której mowa w art. 1 ust. 3, które następuje w inny sposób niż określony w lit. b,
6. e) wartość majątku otrzymanego w związku z likwidacją osoby prawnej lub spółki, o której mowa w art. 1 ust. 3,
7. f) równowartość zysku osoby prawnej oraz spółki, o której mowa w art. 1 ust. 3, przeznaczonego na podwyższenie jej kapitału zakładowego, równowartość nadwyżki bilansowej spółdzielni przeznaczonej na podwyższenie funduszu udziałowego oraz równowartość kwot przekazanych na ten kapitał (fundusz) z innych kapitałów (funduszy) takiej osoby prawnej lub spółki,
8. g) dopłaty otrzymane w przypadku połączenia lub podziału spółek przez wspólników spółki przejmowanej, spółek łączonych lub dzielonych,
9. h) przychody wspólnika spółki dzielonej, jeżeli majątek przejmowany na skutek podziału, a przy podziale przez wydzielenie - majątek przejmowany na skutek podziału lub majątek pozostający w spółce, nie stanowią zorganizowanej części przedsiębiorstwa,
10. i) zapłata, o której mowa w art. 12 ust. 4d,
11. j) wartość niepodzielonych zysków w spółce oraz wartość zysku przekazanego na inne kapitały niż kapitał zakładowy w spółce przekształcanej - w przypadku przekształcenia spółki w spółkę niebędącą osobą prawną, z tym że przychód określa się na dzień przekształcenia,
12. k) odsetki od udziału kapitałowego, wypłacane na rzecz wspólnika przez spółkę, o której mowa w art. 1 ust. 3,
13. l) odsetki od pożyczki udzielonej osobie prawnej lub spółce, o której mowa w art. 1 ust. 3, jeżeli wypłata odsetek od takiej pożyczki lub ich wysokość uzależnione są od osiągnięcia zysku przez tę osobę prawną lub spółkę lub od wysokości tego zysku (pożyczka partycypacyjna),
14. m) przychody uzyskane w następstwie przekształceń, łączenia lub podziałów podmiotów, w tym:
15. – przychody osoby prawnej lub spółki, o której mowa w art. 1 ust. 3, przejmującej w następstwie łączenia lub podziału majątek lub część majątku innej osoby prawnej lub spółki,
16. – przychody wspólnika spółki łączonej lub dzielonej,
17. – przychody spółki dzielonej;
18. 2) przychody z tytułu wniesienia do osoby prawnej lub spółki, o której mowa w art. 1 ust. 3, wkładu niepieniężnego;
19. 3) inne, niż określone w pkt 1 i 2, przychody z udziału (akcji) w osobie prawnej lub spółce, o której mowa w art. 1 ust. 3, w tym:
20. a) przychody ze zbycia udziału (akcji), w tym ze zbycia dokonanego celem ich umorzenia,
21. b) przychody uzyskane w wyniku wymiany udziałów;
22. 4) przychody ze zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce niebędącej osobą prawną;
23. 5) przychody ze zbycia wierzytelności uprzednio nabytych przez podatnika oraz wierzytelności wynikających z przychodów zaliczanych do zysków kapitałowych;
24. 6) przychody:
25. a) z praw majątkowych, o których mowa w art. 16b ust. 1 pkt 4-7, z wyłączeniem przychodów z licencji bezpośrednio związanych z uzyskaniem przychodów niezaliczanych do zysków kapitałowych oraz praw wytworzonych przez podatnika,
26. b) z papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem pochodnych instrumentów finansowych służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych,
27. c) z tytułu uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych lub instytucjach wspólnego inwestowania,
28. d) z najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnych charakterze dotyczącej praw, o których mowa w lit. a-c,
29. e) ze zbycia praw, o których mowa w lit. a-c,
30. f) z wymiany waluty wirtualnej na środek płatniczy, towar, usługę lub prawo majątkowe inne niż waluta wirtualna lub z regulowania innych zobowiązań walutą wirtualną.

Co istotne, żaden przepis ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie określa innych zasad kwalifikacji przychodów do tej kategorii (tj. zysków kapitałowych), jak również nie przewiduje możliwości alokowania takiego przychodu do innego źródła niż zyski kapitałowe na skutek wystąpienia określonych ustawą warunków (przesłanek).

Zatem, jeżeli dany przychód zawiera się w katalogu określonym w art. 7b ust. 1 UPDP, a jednocześnie przychód ten jest uzyskiwany przez podmiot inny niż wskazany w art. 7b ust. 2 tej ustawy, to brak jest podstaw do tego, aby alokować go do innych źródeł niż zyski kapitałowe (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 3 października 2018 r. sygn. I SA/Gl 786/18).

Zgodnie z art. 7b ust. 1 pkt 3 lit. a UPDP, przychodem z zysków kapitałowych są przychody ze zbycia udziału (akcji), w tym ze zbycia dokonanego celem ich umorzenia. Do tego źródła przychodów zalicza się również m.in. przychody z udziału w zyskach osób prawnych, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 1 pkt 4b UPDP, stanowiące przychody faktycznie uzyskane z tego udziału (art. 7b ust. 1 pkt 1). W tym stanie rzeczy Sąd przyznał rację organowi interpretacyjnemu, że odsetki od pożyczki zaciągniętej przez skarżącą w celu nabycia akcji spółki z grupy kapitałowej mają związek z przychodami z zysków kapitałowych. W przypadku zbycia tych akcji powstanie przecież przychód, o którym mowa w art. 7b ust. 1 pkt 3 lit. a UPDP.

Odnosząc się zatem do argumentów skarżącego odwołujących się do regulacji art. 7b ust. 1 pkt 3 lit.a i art. 15 ust. 1 UPDP stwierdzić należy, że skoro zbycie akcji kwalifikowane jest do zysków kapitałowych, czego co do zasady nie kwestionuje spółka, to brak jest podstaw prawnych do alokacji spornych odsetek od pożyczki do innego źródła przychodu.

Nie podzielił Sąd przy tym argumentów skargi wywodzonych z treści art. 16 ust. 1 pkt 13e UPDP. Mianowicie, jak twierdzi skarżąca, przy przyjęciu założenia, że koszty odsetek od pożyczki zaciągniętej na nabycie akcji B powinny być alokowane do źródła kapitałowego, powyższa regulacja wprowadzona ustawą nowelizującą nigdy nie znajdzie zastosowania, będzie normą pustą.

W tym zakresie przede wszystkim należy podnieść, że w/w przepis art. 16 ust. 1 pkt 13e UPDP nie znajduje zastosowania w stanowi faktycznym przedstawionym w zapytaniu spółki. Odwołując się ponownie do uzasadnieniem ustawy nowelizującej (Druk sejmowy nr 1878) zauważyć trzeba, że z woli ustawodawcy art. 16 ust. 1 pkt 13e ustawy ma na celu wyłączenie możliwości rozpoznawania odsetek (kosztów finansowania dłużnego) wynikających z przeprowadzania tzw. transakcji dept push down, stosowanej przy przejęciach spółek. Dla wyjaśnienia, transakcje takie m.in. polegają na utworzeniu spółki, która nie posiadając własnych środków nabywa finansowanie (np. pożyczka) w celu zakupu udziałów innej spółki, najczęściej osiągającej dochody. W kolejnym etapie spółki te podlegają łączeniu, co w konsekwencji umożliwia rozliczenie odsetek od pożyczki na zakup udziałów spółki z jej przychodami. Od 1 stycznia 2018 r. ustawa nowelizująca wprowadziła zasadę, że za koszty uzyskania przychodów nie będą uważane koszty finansowania dłużnego uzyskane w celu nabycia udziałów spółki w części, w jakiej pomniejszałyby one podstawę opodatkowania, w której uwzględniane są przychody związane z kontynuacją działalności gospodarczej tej spółki, w szczególności w związku z połączeniem, wniesieniem wkładu niepieniężnego, przekształceniem formy prawnej lub utworzeniem podatkowej grupy kapitałowej. W tej sprawie (opisanej we wniosku o interpretację) taka sytuacja jednak nie zaistniała, a zatem wywody dot. dotyczące stosowalności art. 16 ust. 1 pkt 13e UPDP nie są zasadne.

W tym stanie rzeczy organ prawidłowo powiązał odsetki od pożyczki na nabycie akcji spółki kapitałowej z przychodami z zysków kapitałowych. Wobec tego odsetki od pożyczki, która została zaciągnięta na nabycie tych akcji, alokowane winny być do kosztów uzyskania przychodów z zysków kapitałowych. Z tych względów nie zasługuje na uwzględnienie zarzut błędnej wykładni art. 7b ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 15 ust. 1 UPDP.

Rozstrzygnięcie w przedstawionym wyżej zakresie i odnosząca się do niego argumentacja determinują kwestię różnic kursowych powstałych w związku ze spłatą odsetek i kapitału od zaciągniętej pożyczki przez spółkę w celu nabycia akcji B, tj. alokowania ich do odpowiednich przychodów i kosztów.

Zgodnie z art. 9b ust. 1 UPDP, podatnicy ustalają różnice kursowe na podstawie:

1. 1) art. 15a, albo
2. 2) przepisów o rachunkowości, pod warunkiem że w okresie, o którym mowa w ust. 3, sporządzane przez podatników sprawozdania finansowe będą badane przez firmy audytorskie.

Podatnicy, którzy wybrali metodę, o której mowa w ust. 1 pkt 2 (tzw. metodę bilansową – to na stosowanie tej metody wskazała spółka we wniosku), zaliczają odpowiednio do przychodów lub kosztów uzyskania przychodów ujęte w księgach rachunkowych różnice kursowe z tytułu transakcji walutowych i wynikające z dokonanej wyceny składników aktywów i pasywów wyrażonych w walucie obcej, a także wyceny pozabilansowych pozycji w walutach obcych. Wycena ta dla celów podatkowych powinna być dokonywana na ostatni dzień każdego miesiąca i na ostatni dzień roku podatkowego lub na ostatni dzień kwartału i na ostatni dzień roku podatkowego albo tylko na ostatni dzień roku podatkowego, z tym że wybrany termin wyceny musi być stosowany przez pełny rok podatkowy i nie może być zmieniany. Mają przy tym obowiązek stosować tę metodę przez okres nie krótszy niż trzy lata podatkowe, licząc od początku roku podatkowego, w którym została przyjęta ta metoda. Szczegółowe zasady określa powołana regulacja.

Z kolei w przypadku wyboru metody, o której mowa w ust. 1 pkt 1 (tzw. metoda podatkowa), różnice kursowe zwiększają odpowiednio przychody jako dodatnie różnice kursowe albo koszty uzyskania przychodów jako ujemne różnice kursowe w kwocie wynikającej z różnicy między wartościami określonymi w ust. 2 i 3 art. 15a UPDP.

Różnice kursowe wykazują więc ścisłe powiązanie z przychodami oraz kosztami podatkowymi. Ta zależność determinuje ich kwalifikowanie do odpowiedniego źródła przychodów. Jeżeli różnice kursowe dotyczyć będą przychodów czy kosztów z zysków kapitałowych, to przynależne będą do tego właśnie źródła. W stanie faktycznym tej sprawy, jak to już wyżej przedstawiono, odsetki od pożyczki na nabycie akcji spółki kapitałowej stanowią przychody/ koszty z zysków kapitałowych. Wobec tego powstałe z tego tytułu róż nice kursowe powinny być alokowane do przychodów/ kosztów uzyskania przychodów z zysków kapitałowych. W świetle powyższego Sąd podzielił w tym względzie stanowisko organu interpretacyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę w całości.