Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 18 i art. 34 § 4 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: "u.p.e.a." lub "ustawa egzekucyjna") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. (dalej: "organ egzekucyjny") z dnia [...] r. nr [...] uznające za nieuzasadnione zarzuty wniesione przez J. H. (dalej: "strona" lub "zobowiązany") w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] r. obejmujących zaległości w opłacie abonamentowej rtv.
Do wydania ww. postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W oparciu o tytuły wykonawcze Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] r. nr od [...] do [...], obejmujące zaległości w opłacie abonamentowej rtv za okres od 01.2009 r. do 01.2014 r., organ egzekucyjny wszczął wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne, doręczając w dniu 30 maja 2014 r. odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności stanowiących nadpłatę podatkową z dnia [...] r. nr [...].
Pismem z dnia 2 czerwca 2014 r. zobowiązany podniósł zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku oświadczając, że nie godzi się na egzekucję z wierzytelności pieniężnej i nie zapłaci abonamentu rtv w kwotach wskazanych w ww. tytułach wykonawczych. Strona zainicjowała także postępowanie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz wniosła skargę na czynności egzekucyjne, co zostało odrębnie rozpoznane i rozstrzygnięte..
Postanowieniem z dnia [...] r. Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej (dalej: "wierzyciel"), działając na podstawie art. 34 u.p.e.a. w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm., dalej: "u.o.a." lub "ustawa abonamentowa"), uznała zarzut za nieuzasadniony.
Ostatecznym postanowieniem z dnia [...] r. (sprostowanym postanowieniem z dnia [...] r.) wierzyciel, po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego na ww. postanowienie, utrzymał je w mocy.
W motywach rozstrzygnięcia wierzyciel stwierdził, iż zobowiązany nie dopełnił obowiązków ciążących na abonencie, wynikających z ustawy o opłatach abonamentowych i nie uiszczał opłaty abonamentowej rtv od zarejestrowanych w 1989 r. na jego imię i nazwisko odbiorników. Wskazał, że w dniu 10 września 2008 r. przesłano abonentowi zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, zastępującego imienną książeczkę opłat abonamentowych oraz że wysłano zobowiązanemu upomnienie w sprawie zaległych opłat, doręczone w dniu 1 lutego 2013 r., poprzedzające wystawienie tytułów wykonawczych. Zobowiązany ze swojej strony nie przedłożył natomiast żadnych dokumentów mogących potwierdzić nieistnienie obowiązku.
Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny oddalił zarzuty zobowiązanego, po czym uchylił je w trybie zażaleniowym postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 132 § 1 k.p.a.
Kolejnym postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny uznał zarzuty zobowiązanego na postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione.
W wyniku złożenia zażalenia na ww. postanowienie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach uchylił je postanowieniem z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Organ egzekucyjny po otrzymaniu odpowiedzi wierzyciela, postanowieniem z dnia [...] r. uznał za nieuzasadnione zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
W uzasadnieniu organ egzekucyjny powołał się na ostateczne stanowisko wierzyciela, który stwierdził, że zobowiązanie objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi istnieje i podlega uregulowaniu. Zaznaczył, że wierzyciel nie otrzymał pozwu skierowanego przez zobowiązanego do Sądu, zatem brak jest podstaw do wystąpienia do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, w trybie art. 35a ustawy egzekucyjnej.
W zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł o jego uchylenie i zmianę oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu wydania prawomocnego orzeczenia przez Sąd Rejonowy w T. W uzasadnieniu, powołując się na art. 35a ustawy egzekucyjnej wskazał, że w dniu 2 listopada 2016 r. wniósł do Sądu Rejonowego w T. powództwo, w którym kwestionuje należności dochodzone przez wierzyciela, o czym poinformował organy egzekucyjne wnosząc jednocześnie o wstrzymanie i zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego orzeczenia sądowego.
Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy ww. postanowienie organu egzekucyjnego.
W uzasadnieniu swego postanowienia organ nadzoru wskazał, że wobec podniesienia przez zobowiązanego w toku postępowania egzekucyjnego zarzutu nieistnienia dochodzonej przymusowo zaległej opłaty abonamentowej rtv, koniecznym było wg dyrektywy art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, uzyskanie stanowiska wierzyciela, który uznał ww. zarzut za nieuzasadniony. Według wierzyciela zobowiązany dokonał rejestracji odbiorników rtv, a zatem stał się abonentem obowiązanym opłacać abonament na podstawie otrzymanej imiennej książeczki opłat, zastąpionej indywidualnym numerem identyfikacyjnym, o którego nadaniu został zawiadomiony. Zobowiązany nie zgłosił zaprzestania użytkowania odbiorników, a ponieważ nie opłacał abonamentu rtv, przesłano mu upomnienie.
W związku z tym, że abonent uchylał się od dobrowolnego uiszczania opłat, w ocenie organu odwoławczego uprawnionym i koniecznym było jej dochodzenie w trybie egzekucji administracyjnej.
Ponadto organ nadzoru zaznaczył, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 35a ustawy egzekucyjnej, bowiem jak stwierdził wierzyciel w skierowanym do organu egzekucyjnego piśmie z dnia 11 września 2017 r., nie otrzymał odpisu pozwu z Sądu. Podniósł, że wbrew stwierdzeniom zobowiązanego dosłowne brzmienie tego przepisu nie przewiduje możliwości wstrzymania postępowania egzekucyjnego ze względu na złożenie pozwu do Sądu na wniosek zobowiązanego.
W świetle powyższego organ nadzoru uznał, że rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego nie narusza prawa.
Niezależnie od powyższego nadmienił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko zobowiązanemu może zostać w każdej chwili wstrzymane bądź zawieszone, po otrzymaniu przez organ egzekucyjny stosownego wniosku od wierzyciela.
W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego
Sądu Administracyjnego w Gliwicach, strona wniosła o jego uchylenie, zarzucając organowi:
- - naruszenie interesu prawnego zobowiązanego w sprawie roszczeń wierzyciela, oparte na przepisach art. 35a ustawy egzekucyjnej, co do dopuszczalności kwestionowania istnienia należności w drodze powództwa;
- - uchybienie w postępowaniu egzekucyjnym polegające na pomijaniu przez organ egzekucyjny rozpatrzenia sprawy postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 i 3 ustawy egzekucyjnej.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wobec poinformowania organu egzekucyjnego o wniesieniu powództwa do sądu powszechnego, był on zobowiązany zawiesić postępowanie egzekucyjne do czasu zakończenia tego postępowania na podstawie art. 35a u.p.e.a.. W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie naruszono art. 45 Konstytucji RP stanowiący, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy.
Zaznaczył, że Sąd Okręgowy w G. odrzucił jego pozew, uznając się niewłaściwym w sprawie. W związku z tym wniósł o rozpatrzenie skargi w powiązaniu z pozwem skierowanym do sądu powszechnego.
Zdaniem skarżącego nie rozpoznano jego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 u.p.e.a., o co wnosił w zażaleniu do Ministra Finansów dotyczącym skargi na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. Zaznaczył, że wniosek ten Minister Finansów winien był przesłać organowi egzekucyjnemu do rozpatrzenia, czego nie uczynił, czym naruszył jego interes prawny w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
W ocenie skarżącego dochodzony abonament rtv nie istnieje, uległ przedawnieniu i określony został niezgodnie z treścią przepisów prawa. Poza tym wierzyciel nie wywiązał się z obowiązku przesłania indywidualnego numeru identyfikacyjnego w terminie wyznaczonym w rozporządzeniu Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., tj. do dnia 25 listopada 2008 r.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Dodatkowo wyjaśnił, że rozważaniom w niniejszym postępowaniu mogą podlegać wyłącznie zarzuty podniesione w piśmie z dnia 2 czerwca 2014 r., dotyczące bezpodstawnego i bezprawnego żądania zapłaty abonamentu rtv, a więc zarzut nieistnienia dochodzonego obowiązku, wymieniony w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej. Ze względu zaś na wiążący charakter wypowiedzi wierzyciela w zakresie zarzutów z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny zmuszony był zgodzić się z wierzycielem, uznającym zarzuty za nieuzasadnione. Zaznaczył przy tym, że stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutów ujętych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 ww. ustawy, czyli wskazanego przez skarżącego nieistnienia dochodzonego obowiązku zapłaty abonamentu rtv - jest wiążące także dla organu odwoławczego.
Odnosząc się natomiast do zarzutu nierozpatrzenia sprawy umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 u.p.e.a., organ wyjaśnił, iż wbrew twierdzeniom skarżącego, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na wniosek i na podstawie tytułów wykonawczych wierzyciela. Zaznaczył, że to umorzenie postępowania egzekucyjnego wchodziłoby w rachubę także w postępowaniu dotyczącym zarzutów na postępowanie egzekucyjne, ale wyłącznie w przypadku ich uwzględnienia, o czym mowa w art. 34 § 4 u.p.e.a., jednakże z powodu oddalenia zarzutów, instytucja ta nie mogła znaleźć zastosowania w prawidłowo i zasadnie prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym wobec skarżącego.
W obszernym piśmie procesowym z dnia 8 marca 2018 r. skarżący podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko. Ponadto podniósł, że dwukrotnie wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego, które to wnioski nie były rozpatrzone bez wyjaśnienia podstaw prawnych i uzasadnienia organu egzekucyjnego. Zaznaczył, że postanowienie z dnia [...] r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego zostało wydane z naruszeniem prawa, bowiem organ egzekucyjny niesłusznie zastosował art. 33 u.p.e.a., a strona wnosiła o umorzenie postępowania w oparciu o art. 59 § 1 ww. ustawy. Zarzucił organowi egzekucyjnemu oraz organowi nadzoru pominięcie istotnego faktu, tj. zawartego w postanowieniu wierzyciela z dnia [...] r. pouczenia o braku możliwości jego zaskarżenia do sądu administracyjnego. Zdaniem skarżącego organ egzekucyjny prowadził postępowanie nieobiektywnie i stronniczo na korzyść wierzyciela. Zaznaczył, że nie miał obowiązku zapłaty abonamentu rtv bowiem przestał go opłacać w październiku 2005 r. po wypowiedzeniu umowy w placówce pocztowej, o czym powiadomił wierzyciela w piśmie z dnia 4 lutego 2013 r. po otrzymaniu upomnienia i wezwania do zapłaty zaległych opłat abonamentowych.
Jednocześnie podniósł, że nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Zarzucił, że roszczenie wierzyciela jest przedawnione albowiem termin przedawnienia opłat abonamentowych wynosi 2 lata. Biorąc powyższe pod uwagę wniósł o rozpatrzenie skargi z uwzględnieniem pozwu skierowanego do sądu powszechnego, a w konsekwencji o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a.
W kolejnym piśmie procesowym z dnia 6 lipca 2018 r. skarżący wskazał, że zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru nie prowadziły postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstawy do uwzględnienia jego zarzutów i obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Z tego względu wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia wierzyciela skutkować winno uchyleniem postanowienia organu nadzoru w sprawie zgłoszonych zarzutów. Bowiem do końcowego załatwienia sprawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji konieczne jest zbadanie legalności stanowiska wierzyciela. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie nie zawiera uchybień, które mogłyby uzasadniać wyeliminowanie go z obrotu prawnego.
Mając na względzie twierdzenia skarżącego podniesione w skardze oraz w pismach procesowych przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że pomimo tego, iż aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm. dalej - P.p.s.a.) wyłącza skargę na postanowienia wierzyciela, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, to ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.
Zarysowany powyżej zakres kognicji sądu administracyjnego, umożliwiający sądowi również kontrolę legalności postanowień wierzyciela daje się wyprowadzić z art. 135 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia wymaga zatem odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy występuje między nimi bezpośredni związek, czy wręcz zależność polegająca na tym, że wypowiedź wierzyciela jest w znaczącym zakresie wiążąca dla organu egzekucyjnego i organu nadzoru.
W dalszej kolejności wskazać przyjdzie, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. - zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.
I tak, zgodnie z art. 33 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
- 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
- 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
- 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
- 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
- 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
- 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
- 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
- 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
- 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.
Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.
Przedstawione w art. 33 § 1 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty prawidłowo zgłoszone, a więc zgłoszone w terminie i znajdujące oparcie w jednej z wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a. przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. (por. wyroki NSA: z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 3 grudnia 2013 r., z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13).
W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że zobowiązany nie może w dowolnym czasie (tj. po upływie ustawowego terminu 7 dni do wniesienia zarzutów) wnosić nowych zarzutów lub uzupełniać je o nowe podstawy prawne lub faktyczne, bowiem to wierzyciel i organy egzekucyjne obu instancji muszą znać te zarzuty i je rozpoznać (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 216/10, wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1897/11, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 603/11). Zobowiązany nie może także zgłosić nowych podstaw zarzutów w toku postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela oraz ewentualnego postępowania zażaleniowego, nawet jeżeli "nowe" podstawy zarzutu nie mogły być zgłoszone w terminie, w tym czasie bowiem jeszcze nie istniały. Zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2485/04, a także P. Pietrasz, Komentarz do art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX wersja elektroniczna, stan prawny na dzień 1 lipca 2015 r.).
Wreszcie wskazać należy, że to na osobie, do której skierowano tytuł wykonawczy, czyli na zobowiązanym, spoczywa obowiązek wskazania, na której z okoliczności z wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. opiera zarzut (tak np. NSA w wyrokach z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1441/10, z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt II FSK 407/10).
Zaznaczyć także trzeba, iż Sąd zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, ale zawsze związany jest granicami sprawy rozpoznawanej przez organ. W przypadku zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny wyznaczają wskazane przez zobowiązanego zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Sąd nie może objąć kontrolą sprawy innej, niż ta która była przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10). Tym samym nie podlegają w niniejszej sprawie rozpoznaniu zarzuty skarżącego dotyczące wadliwości postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania skarżący w piśmie z dnia 2 czerwca 2014 r., uznanym przez organ egzekucyjny za zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego stwierdził, że nie uznaje zajętych wierzytelności, gdyż żądanie zapłaty należności jest bezpodstawne i bezprawne. Nie wskazał przy tym podstawy prawnej zarzutów w postaci jednego z punktów art. 33 § 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny nie zdecydował się na zastosowanie regulacji procesowych dotyczących wyjaśniania wątpliwości, które określone zostały w art. 64 § 2 k.p.a. lub w art. 50 § 1 k.p.a., a które na mocy art. 18 u.p.e.a. powinny być stosowane w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przyjął, że skarżący podniósł zarzut nieistnienia obowiązku. Stąd też wierzyciel rozpoznał zarzuty zobowiązanego w zakresie nieistnienia obowiązku objętego spornymi tytułami wykonawczymi. Zasadniczym argumentem podnoszonym przez stronę było to, że w październiku 2005 r. przestał opłacać abonament rtv z uwagi na wypowiedzenie umowy w placówce pocztowej, a ponadto Poczta Polska nie zawiadomiła go o nadanym numerze identyfikacyjnym.
W ocenie Sądu zarzuty skarżącego nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.
Wskazać należy, iż obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa - z art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. Powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.
Kwestia opłat z tytułu abonamentu rtv była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (LEX nr 564548) orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Analogicznie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny wskazując w swoich judykaturach, że obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i w wysokości określonej tą ustawą (por. wyrok NSA z 10 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1818/14, CBOSA).
Przepis art. 7 ustawy abonamentowej zawiera zapisy, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 u.o.a.). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ww. ustawy).
Poczta Polska zgodnie z obowiązkiem nałożonym na mocy § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Podkreślenia wymaga, że w myśl § 5 ust. 2 zdanie drugie powyższego rozporządzenia Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Przywołany przepis mówi zatem o "powiadomieniu" użytkowników, a więc przesłanie przez Pocztę Polską zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru) na prawidłowy adres abonenta czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż skarżący zarejestrował w dniu 26 września 1989 r. odbiorniki rtv na swoje imię i nazwisko i została mu wydana książeczka opłat o nr [...], czego nie kwestionował. Został on również powiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego pismem nadanym w dniu 10 września 2008 r. (nr abonenta [...]) co potwierdza duplikat zawiadomienia, przesłany stronie w załączeniu do postanowienia wierzyciela z dnia [...] r. Poczta Polska nie odnotowała zwrotu przesyłki listowej zawierającej zawiadomienie, co pozwoliło na przyjęcie, że zostało ono skutecznie przesłane skarżącemu.
Sąd w składzie orzekającym aprobuje pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I SA/GI 518/14, że "dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia" (tak też WSA w Gliwicach np. w wyrokach o sygn. akt I SA/Gl 641/15, I SA/Gl 792/15).
Jeśli zaś chodzi o kwestię wyrejestrowania przez skarżącego odbiorników rtv wskazać należy, iż na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. nr 141, poz. 1190) posiadacz imiennej książeczki radiofonicznej był zobowiązany powiadomić placówkę operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy abonamentowej (tj. Poczty Polskiej) o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia (§ 3). Zgłoszenia zaprzestania używania wszystkich odbiorników rtv należało dokonać po przedstawieniu w urzędzie pocztowym dwóch wypełnionych odcinków "W", stanowiących integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych. Urząd pocztowy zatrzymywał okładkę książeczki, wraz z jednym odcinkiem "W", a pozostałą część książeczki, wraz z drugim odcinkiem "W", potwierdzonym podpisem pracownika poczty i odciskiem datownika, zwracał klientowi.
Zasady postępowania w przypadku wyrejestrowania odbiorników rtv zawarte były w książeczce radiofonicznej. Natomiast zgodnie z § 4 obowiązującego od dnia 13 grudnia 2007 r. rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, o zaprzestaniu używania odbiorników rtv ich użytkownik był zobowiązany niezwłocznie powiadomić operatora publicznego (tj. Pocztę Polską), poprzez złożenie w placówce tego operatora "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór został określony w załączniku nr 3 do tego rozporządzenia. Potwierdzeniem dokonania wyrejestrowania odbiorników był wypełniony i podpisany przez użytkownika formularz uzupełniony przez pracownika operatora publicznego o datę przyjęcia formularza, jego podpis i odcisk datownika oraz przekazany zgłaszającemu wyrejestrowanie odbiorników.
Jak z tego wynika, zarówno powołane wyżej regulacje jak i później obowiązujący przepis § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676) nakładały na abonenta obowiązek powiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej o zmianie m.in. miejsca zamieszkania, miejsca używania odbiorników, zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy zaprzestania używania odbiorników.
W niniejszej sprawie strona skarżąca poniosła, że w 2005 r. w placówce Poczty Polskiej w T. wyrejestrowała odbiornik ("wypowiedziała umowę"), jednakże dowodem wyrejestrowania odbiorników rtv nie dysponuje wierzyciel, a strona w żaden sposób tego twierdzenia nie udokumentowała. To oznacza, że twierdzenia skarżącego nie zostały niczym potwierdzone. Sąd natomiast podziela pogląd prezentowany w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wykazanie faktu dokonania wyrejestrowania odbiornika rtv leży po stronie osoby - abonenta - chcącego wykazać brak obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych. Ta okoliczność służy obronie jego praw, a nadto - w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której zaistnienie się neguje, tak jak to jest w przypadku organu negującego fakt wyrejestrowania odbiornika (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16).
Warto w tym miejscu przywołać wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 801/18, w którym Sąd stwierdził, że niedokonanie skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiornika RTV i nieuregulowanie zaległości z tytułu nieopłaconego abonamentu uzasadnia podjęcie czynności egzekucyjnych zmierzających do przymusowego ich ściągnięcia. Jednocześnie sąd kasacyjny podkreślił, że jeżeli fakt zarejestrowania odbiornika został w sprawie ustalony, to aby skutecznie podważyć ciążący obowiązek uiszczania abonamentu, należy wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika, przy czym to na zobowiązanym ciąży obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych (tak też WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 19 grudnia 2017 r., I SA/Gd 1367/17 LEX nr 2434088). Konstrukcja powołanych wyżej regulacji prawnych, nakładających na abonenta obowiązek powiadomienia o zaprzestaniu używania odbiornika, przesądza bowiem o obowiązku wykazania dokonania tegoż powiadomienia przez skarżącego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1020/17, LEX nr 2441336).
Sąd w pełni podziela także pogląd WSA w Gliwicach wyrażony w wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 927/15, że regulacja dotycząca opłat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika, nakazuje przechowywać taki dokument, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika. Wyrejestrowanie odbiornika jest zatem okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i w interesie skarżącego było zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie tej okoliczności. Negatywnych skutków nieposiadania takiego dowodu nie można sanować powołując się na nieotrzymanie przez długi czas od wierzyciela żadnej korespondencji dotyczącej zalegania w opłatach abonamentowych.
Inaczej rzecz ujmując, o ile w razie sporu co do faktu rejestracji odbiornika to na organie spoczywa obowiązek wykazania, że do tej czynności doszło, o tyle w przypadku sporu co do wyrejestrowania odbiornika, ciężar dowodowy spoczywa na zobowiązanym. Co prawda w Kodeksie postępowania administracyjnego nie została zdefiniowana problematyka prawna ciężaru dowodu, ale konstrukcja powołanych wyżej regulacji prawnych, nakładających na abonenta obowiązek powiadomienia o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tegoż powiadomienia przez abonenta. Kształt tychże regulacji prawnych determinuje więc rozkład ciężaru dowodowego.
W badanej sprawie bezsporne jest, że zobowiązany zarejestrował odbiornik, nie przedstawił natomiast żadnego dokumentu potwierdzającego dopełnienie formalności związanych z jego wyrejestrowaniem. Takiego dokumentu brak jest również w dokumentacji wierzyciela. W ocenie Sądu zatem stanowisko wierzyciela zawarte w wydanych przez niego postanowieniach należy uznać za prawidłowe. Wierzyciel zbadał wyczerpująco podniesiony przez skarżącego zarzut nieistnienia obowiązku i trafnie uznał go za nieuzasadniony.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organy przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Mając na uwadze zarzuty zawarte w skardze i w pismach procesowych komplementarnie Sąd wskazuje iż wbrew twierdzeniom skarżącego co do 2 letniego okresu przedawnienia - do określenia terminu przedawnienia zaległości z tytułu opłat abonamentowych zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 70 § 1 ww. ustawy zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. Jednocześnie, stosownie do art. 70 § 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, co w niniejszej sprawie miało miejsce (zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty w podatku w dniu 27 maja 2014 r.). Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
W takiej sytuacji brak było podstaw do kwestionowania istnienia obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Z tego względu Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę, uznając sformułowane w niej zarzuty za nieuzasadnione.