Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...], znak [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej zwany: ZUS):
- 1. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm. – dalej zwana: u.s.u.s.), odmówił H. D. (dalej zwany: zobowiązany, strona, skarżący) umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie 43.984,26zł, w tym za:
- a) ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 34.073,92 zł, z tego:
- - składki za okres od września do grudnia 2018 r., od stycznia do grudnia 2019 r., od stycznia do sierpnia 2020 r. – 30.585,92 zł,
- - odsetki liczone na 21 września 2020 r. od w/w składek – 2.581 zł,
- - odsetki w kwocie 907 zł liczone na 21 września 2020 r. przypadające od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres od września do grudnia 2018r., od lutego do czerwca 2019 r., od sierpnia do grudnia 2019 r., od lutego do czerwca i sierpień 2020 r. - w kwocie 12.087,92 zł;
- b) ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 8.034,45 zł, z tego:
- - składki za okres listopad - grudzień 2018 r., od stycznia do grudnia 2019 r., od stycznia do sierpnia 2020 r. – 7.270,45 zł,
- - odsetki liczone na 21 września 2020 r. od w/w składek - 476 zł,
- - odsetki w kwocie 288 zł liczone na 21 września 2020 r. przypadające od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres listopad – grudzień 2018 r., od lutego do czerwca 2019 r., od sierpnia do grudnia 2019 r., od lutego do maja i sierpień 2020 r. - w kwocie 4.866,61 zł,
- c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od września 2018 r. do sierpnia 2020 r. w łącznej kwocie 1.875,89 zł, z tego:
- - składki – 1.779,89 zł,
- - odsetki liczone na 21 września 2020 r. od w/w składek - 96 zł,
- 2. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 - dalej zwane: rozporządzenie), odmówił zobowiązanemu umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia) w łącznej kwocie 23.638,67 zł, w tym za:
- a) ubezpieczenia społeczne za okres od września 2018 r. do sierpnia 2020 r. w łącznej kwocie 15.892,22 zł, z tego:
- - składki - 14.482,22 zł,
- - odsetki liczone na 21 września 2020 r. – 1.410 zł,
- b) ubezpieczenie zdrowotne za okres wrzesień, listopad 2018 r., sierpień 2020 r. - w łącznej kwocie 7.746,45 zł, z tego:
- - składki – 7.270,45 zł,
- - odsetki liczone na 21 września 2020 r. - 476 zł.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z 21 września 2020 r. zobowiązany zwrócił się do ZUS o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku podał, że prowadzenie działalności gospodarczej rozpoczął w 1982 r. i do sierpnia 2018 r. wszelkie należne składki ZUS opłacał regularnie i terminowo. Wywiązywania się z tych danin nie zakłócił nawet [...], do którego doszło w marcu 2013 r., choć zabieg [...], rekonwalescencja i rehabilitacja trwały ponad 1,5 roku i spowodowały znaczne pogorszenie jego sytuacji ekonomicznej. Aby utrzymać firmę, a tym samym miejsca pacy, skarżący zmuszony był do zaciągania kredytów, które ostatecznie doprowadziły go do utraty płynności finansowej.
W związku z tym w 2019 r. wystąpił o rozłożenie na raty należności z tytułu składek ZUS, jednak – pomimo pozytywnej dla niego decyzji organu ZUS - nie był w stanie opłacać składek i nastąpiło wypowiedzenie umowy ratalnej. Kolejny wniosek zobowiązanego o rozłożenie na raty zaległych należności organ ZUS rozpatrzył również pozytywnie, jednak jedynie w części. Mianowicie organ objął ulgą zaległości za okres krótszy niż oczekiwał zobowiązany.
Skarżący nadmienił, że nie uzyskał pomocy z Tarczy Antykryzysowej w związku z trudną sytuacją finansową i panującą epidemią COVID.
W piśmie uzupełniającym w/w wniosek zobowiązany dodał, że przez wiele lat radził sobie z trudnościami, jednak ostatnie 10 lat w jego działalności gospodarczej (produkcja [...]), to sukcesywnie malejąca liczba odbiorców oraz zamówień na wyroby, stałe opóźnienia w płatnościach za towar od kontrahentów, zachwianie płynności finansowej i konieczność zaciągania kredytów. Na to nałożyły się wskazane już wyżej problemy zdrowotne. Wszystko to doprowadziło do pogorszenia płynności finansowej, w tym do powstania zaległości wobec Urzędu Skarbowego, ZUS, Urzędu Miasta, banków i innych instytucji.
Zobowiązany oświadczył, że działalność gospodarcza prowadzona w miejscu zamieszkania jest jedynym źródłem jego utrzymana. Budynek w którym mieszka, to obiekt mieszkalno - produkcyjny i faktury za wszystkie media i inne towarzyszące koszty są wystawiane na "firmę", zgodnie z podpisanymi umowami. Nie jest więc w stanie precyzyjnie określić kosztów osobistych ponoszonych na utrzymanie. W przybliżeniu koszty te wynoszą 1.639,22 zł miesięcznie.
Ponadto skarżący dodał, że w związku z trudną sytuacją ekonomiczną i utratą płynności finansowej, od 2019 r. odstąpił od wywiązywania się ze zobowiązań finansowych wobec banków, a swoje starania skoncentrował na regulowaniu jedynie niezbędnych zobowiązań w celu utrzymania siebie i swoich pracowników.
Do wniosku załączył oświadczenia obrazujące jego sytuację osobistą i majątkową, w tym w zakresie otrzymanej pomocy publicznej.
Organ ZUS decyzją z [...] r., na podstawie m.in. art. 61a ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia wnioskowanych składek na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne za osoby zgłoszone do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Z kolei w wyniku przeprowadzonego postępowania w pozostałym zakresie objętym wnioskiem zobowiązanego, zaskarżoną decyzją odmówił umorzenia opisanych na wstępie należności wobec ZUS wraz z odsetkami za zwłokę.
Motywując swoje stanowisko organ ZUS ustalił i przyjął, że w latach 2019 – 2020 przychody zobowiązanego z działalności gospodarczej wynosiły odpowiednio 87.305,24 zł i 14.172,60 zł, koszty: 136.540,48 zł i 60.298,57 zł, zaś strata: 49.235,24 zł i 45.125,97zł. Według zeznania podatkowego PIT 36L za 2019 r. skarżący poniósł stratę wynoszącą 115.510,20 zł. Wydatki związane z utrzymaniem jednoosobowego gospodarstwa domowego, w/g oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, wynosiły od 1.310 zł do 1639,22 zł miesięcznie. Ostatnio wskazana kwota obejmuje także zobowiązania spłacane w układzie ratalnym (518,57 zł) w związku z zaległościami w spłacie podatków oraz pożyczek i kredytów. Odwołując się do w/w oświadczenia organ ZUS podał, że skarżący jest właścicielem nieruchomości o powierzchni [...] ha, na której usytuowany jest budynek mieszkalno - produkcyjny o powierzchni [...] m2, a także ruchomości. Posiada też wierzytelności, tj. niezapłacone faktury od klientów w kwocie 17.656 zł.
Odnośnie sytuacji zdrowotnej zobowiązanego organ ZUS stwierdził, że on sam określił ją jako stabilną, choć w przeszłości miał zdiagnozowane dolegliwości spowodowane [...] oraz astmą, w związku z czym kontynuuje bieżące leczenie.
Powołując przepisy art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. organ ZUS argumentował, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W przypadku skarżącego żadna z okoliczności, o których mowa w tych przepisach jednak nie wystąpiła, w tym m.in. w stosunku do działalności zobowiązanego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, a przy tym wysokość nieopłaconych składek przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Co więcej, skarżący powadzi działalność gospodarczą, posiada mienie i aktualnie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. To oznacza, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i umorzenie wnioskowanych należności jest niemożliwe.
Organ poddał też analizie przesłanki umorzenia, o których mowa w art. 28 ust. ust. 3a u.s.u.s. oraz § 1 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia, akcentując, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Może to nastąpić jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
W przypadku skarżącego organ ZUS nie dopatrzył się zaistnienia powyższych przesłanek, szczególnie, że w toku postępowania nie powoływał się on ani nie dokumentował problemów zdrowotnych, jako przemawiających za udzieleniem ulgi. Wprawdzie opisał swoje problemy zdrowotne, jednak dotyczyły one lat wcześniejszych, a aktualnie skarżący aktywnie prowadzi działalność gospodarczą. Korzysta też ze wsparcia dot. przeciwdziałania skutkom epidemii koronawirusa realizowanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w tym w postaci świadczenia postojowego przyznanego 2020 r. w kwocie łącznej 6.240zł oraz Prezydenta Miasta C. w postaci pożyczki w kwocie 5.000 zł.
W efekcie, biorąc pod uwagę sytuację osobistą i majątkową zobowiązanego, a także minimum socjalne obliczane na podstawie danych GUS za II kwartał 2020 r. (1.277,93 zł) organ ZUS stwierdził, że sytuacja materialno-bytowa i rodzinna skarżącego nie stoi na przeszkodzie zapłacie składek wobec ZUS, w szczególności, że Zakład dostrzega możliwość przymusowego wyegzekwowania należności z tytułu składek, chociażby niewielkimi kwotami, bez uszczerbku dla sytuacji materialnej zobowiązanego i jego rodziny. To oznacza, że umorzenie należności jest nieuzasadnione.
W skardze do tut. Sądu zobowiązany decyzję organu ZUS zaskarżył w całości, zarzucając jej błędną ocenę przepisów § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. W efekcie wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie należności z tytułu składek ZUS.
Uzasadniając skargę podniósł, że organ ZUS błędnie ocenił jego sytuację nie znajdując przesłanek uzasadniających umorzenie należności. Zobowiązany zaznaczył, że z wcześniejszej umowy z [...] r. o rozłożenie na raty należności z tytułu składek na rzecz ZUS wywiązywał się, jednakże organ rentowy skutecznie ją wypowiedział ze względu na niespełnienie przez stronę warunków koniecznych do jej dalszej realizacji.
Skarżący zwrócił uwagę na znaczne straty ponoszone w działalności gospodarczej oraz wydatki związane z utrzymaniem i kosztami leczenia, a nadto na zobowiązania pieniężne, w tym cywilnoprawne. Nadmienił, że zmuszony jest do wywiązywania się z układów ratalnych z bankami, gdyż ich zerwanie grozi nowymi procesami sądowymi i dalszym pogłębieniem się jego kryzysu finansowego. Zarzucił organowi ZUS, że nie odniósł się w żaden sposób do panującej obecnie epidemii koronawirusa, ani do braku możliwości skorzystania ze wszystkich środków w ramach Tarczy Antykryzysowej z uwagi na nieuregulowaną sytuację w stosunku do ZUS.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej zwana: p.p.s.a.), sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c) p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Dalej wskazać trzeba, że przedmiotem skargi jest opisana na wstępie decyzja organu ZUS w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek, w tym składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a nadto należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia), w tym na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.
Badając kwestię trafności w/w rozstrzygnięcia organu ZUS zaznaczyć trzeba, że zapadło ono w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej, w ustalonych wyczerpująco okolicznościach rozpatrywanej sprawy, ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych w sprawie przepisach prawnych. Tak przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (zob. wyrok NSA z 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07). Wydanie takiej decyzji poprzedzać musi należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego.
Wszystkie te elementy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu. Z kolei sądowa kontrola legalności wydanej w następstwie tego decyzji ograniczona jest do zbadania jej zgodności z prawem. W szczególności Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, gdyż jest to wyłączna kompetencja organu administracji (organu ZUS).
Stwierdzenie przez ustawodawcę, że organ może umorzyć należności nie oznacza oczywiście dowolności, bowiem organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej analizy i oceny wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Wybór kierunku rozstrzygnięcia winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Kontrola Sądu obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, czy doszło do ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i czy zostały one poddane wnikliwiej i rzetelnej ocenie.
W realiach rozpoznawanej sprawy, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie może zostać uwzględniona, gdyż organ nie naruszył kryteriów wyżej wskazanych.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. W myśl art. 28 ust. 2 ustawy, w/w należności mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a. Ten z kolei przepis otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia, w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W tym przypadku należności mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Sytuacje całkowitej nieściągalności zostały enumeratywnie wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. I tak, całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi, gdy:
- 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
- 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320);
- 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4 nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
- 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
- 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Poza przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, że w stosunku do Skarżącego nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 3, 4, 4a i 4b u.s.u.s. Ustalenia ZUS w tym zakresie Sąd uznaje za prawidłowe.
W ocenie Sądu zgodzić należy się z organem ZUS, że nie można przyjąć, iż skarżący nie posiada majątku, z którego można egzekwować należności. W odniesieniu do przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. organ ZUS prawidłowo wskazał, że żaden organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można egzekwować należności. Przeciwnie, jak oświadczył sam zobowiązany 14 października 2020 r., posiada on stałe źródło przychodów (pozarolnicza działalność gospodarcza), majątek ruchomy, nieruchomość (nieruchomość gruntowa wraz z posadowionym budynkiem mieszkalno – produkcyjnym), a także wierzytelności pieniężne (o wartości 17.656 zł). Organ prawidłowo więc wskazał, że w przypadku przymusowej egzekucji składek istnieje mienie podlegające egzekucji, a przy tym w postępowaniu egzekucyjnym możliwe jest uzyskanie kwot wyższych niż wydatki egzekucyjne. Wysokość kosztów dochodzenia i egzekucji należności ustala się procentowo i stosownie do art. 64 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), wynoszą one:
- - za pobranie pieniędzy na miejscu u zobowiązanego - 5% kwoty pobranej należności, nie mniej jednak niż 2 zł 50 gr;
- - za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego - 4% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr;
Tym samym organ ZUS zasadnie stwierdził, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia należności. Istnieje bowiem duże prawdopodobieństwo uzyskania kwoty wyższej od kosztów jej dochodzenia w związku z posiadanym przez skarżącego majątkiem i istniejącym źródłem przychodów. Oznacza to brak przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. Tym samym, zdaniem Sądu, organ ZUS prawidłowo przyjął, że w sprawie nie występują przesłanki umożliwiające umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
Przechodząc do oceny możliwości umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wskazać trzeba, że określone w tym przepisie przesłanki umorzenia zostały uszczegółowione w wydanym na podstawie art. 23 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Zgodnie z § 3 rozporządzenia, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
- 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
- 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
- 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Niewątpliwie w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, bowiem skarżący nie podnosił, by poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia.
Odnosząc się do przesłanek określonych w § 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia należy zauważyć, że skarżący wskazał, iż przebył [...], jednak nie powoływał się na tę okoliczność jako mającą uzasadniać udzielenie ulgi. Argumentami mającymi przemawiać za umorzeniem składek było sukcesywnie malejące zainteresowanie produktami skarżącego (produkowane [...]), malejąca liczba odbiorców, zamówień, stałe opóźnienia w płatnościach za towar od kontrahentów, zachwianie płynności finansowej, konieczność zaciągania kredytów. To przede wszystkim te okoliczności wskazał skarżący jako uniemożliwiające zapłatę zaległości wobec ZUS. Organ do tych okoliczności odniósł się w swojej decyzji.
W ocenie Sądu, przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności, w ramach uznania administracyjnego, organ dokonał wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy, w tym sytuacji majątkowej i zdrowotnej zobowiązanego w celu ustalenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. Dokonał oceny tej sytuacji po uprzednim ustaleniu i analizie stanu faktycznego. Wszystko to stanowiło podstawę do wydania zaskarżonej decyzji – decyzji o charakterze uznaniowym.
Raz jeszcze przypomnieć trzeba, że decyzje uznaniowe podlegają ograniczonej kontroli sądu administracyjnego. Kontroli podlega w istocie to, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdy dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.
Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że jest ona niezasadna. Organ ustalił bowiem i zbadał wszystkie okoliczności istotne dla oceny wystąpienia przesłanek umorzenia należności. Zebrał i rzetelnie ocenił materiał dowodowy. Z ustaleń tych wynika, że skarżący dysponuje stałym źródłem przychodu oraz mieniem, które stwarza możliwość prowadzenia skutecznej egzekucji. Zatem brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi.
Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera szczegółowe ustalenie faktów na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa. Ponadto w rozpoznawanej sprawie organ orzekający przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i wystarczający do podjęcia decyzji, a także dokonał wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., nie przekraczając granic uznania administracyjnego.
Wbrew zarzutom skargi organ wziął pod uwagę sytuację osobistą skarżącego, zwracając jednak słusznie uwagę, że problemy zdrowotne dotyczyły lat wcześniejszych. Mianowicie skarżący wskazał, że [...] przebył w 2013 r., a aktualnie – co również sam oświadczył - jego sytuacja jest stabilna. Organ ustalił też i przyjął, że skarżący aktywnie prowadzi działalność gospodarczą. Wprawdzie poniósł stratę, jednak uzyskuje przychody i ponosi koszty (w 2020 r. przychody z działalności wynosiły 14.172,60 zł, koszty 60.298,57 zł). Wreszcie wziął też organ pod uwagę kwestię pandemii koronawirusa. Wskazał mianowicie na wsparcie dot. przeciwdziałania skutkom epidemii udzielone skarżącemu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w tym w postaci świadczenia postojowego przyznanego 2020 r. w kwocie łącznej 6.240 zł oraz Prezydenta Miasta C. w postaci pożyczki w kwocie 5.000 zł. Niezależnie od tego rozważył organ sytuację osobistą i majątkową zobowiązanego (w tym wskazany już fakt ponoszonej straty z działalności) w kontekście minimum socjalnego (1.277,93 zł), uznając, że wobec posiadanego mienia zapłata zaległych składek wobec ZUS jest możliwa, w świetle kryteriów ustanowionych w powołanych wyżej przepisach. Wszystko to czyni zarzuty skargi nieuzasadnionymi.
Mając na względzie powyższe Sąd, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza ramy uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku