Uzasadnienie
W dniu 27 maja 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) – w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł – do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynął druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym A.K. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek podkreśliła, że wydatek rzędu [...] zł, przy jej alimentach na dzieci, stanowi duże obciążenie dla całej rodziny. Skarżąca zaakcentowała, że nie pracuje na stałe i w związku z tym nie posiada dochodów poza świadczeniami alimentacyjnymi i zasiłkiem rodzinnym, w sumie [...] zł. Podkreśliła dalej, że w obecnym mieszkaniu ponosi duże wydatki z tytułu jego utrzymania.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika, że A.K. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym (mieszkanie o pow. 39,9 m²) wraz z dwoma synami. Skarżąca dodała, iż jej trudna sytuacja finansowa jest wynikiem uzależnienia jej męża od alkoholu.
W wyniku analizy druku formularza w zestawieniu z zawartością akt sądowych i administracyjnych, pismem z dnia 3 czerwca 2008 r. referendarz sądowy wezwał A.K. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych wyjaśnień i nadesłanie dokumentów źródłowych, w szczególności przez:
- 1) wykazanie za pomocą odpisów bądź kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, woda, energia elektr., telefon itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego,
- 2) nadesłanie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącą i pozostałych osób będących we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- 3) nadesłanie dokumentu,-ów potwierdzającego,-ych wysokość otrzymywanych przez wnioskującą i jej dzieci świadczeń alimentacyjnych w okresie ostatnich trzech miesięcy; w tych ramach można nadesłać kserokopię tytułu prawnego na podstawie którego ustalono m.in. wysokość alimentów,
- 4) przedłożenie aktualnego zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego lub spółdzielni wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącej oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącą,
- 5) nadesłanie odpisu bądź kserokopii tytułu prawnego do nieruchomości położonych w Z. przy ul. [...] i przy ul. [...]; w tych ramach należało nadesłać odpis lub kserokopię tytułu prawnego do tych lokali celem wykazania czy jest to własność, współwłasność, służebność itp. za pomocą np. aktu własności, odpisu z księgi wieczystej, umowy darowizny, najmu, użyczenia itp.; w przypadku zniesienia własności drugiego ze wskazanych mieszkań należało nadesłać kserokopię tytułu prawnego, na którego podstawie dokonano tej czynności (np. umowy sprzedaży),
- 6) złożenie wyjaśnień dotyczących aktualnego stanu cywilnego skarżącej; w przypadku orzeczenia separacji lub rozwodu należało tę okoliczność wykazać za pomocą właściwego dokumentu,
- 7) wskazanie, czy skarżąca jako osoba bezrobotna jest zarejestrowana we właściwym urzędzie pracy; w przypadku odpowiedzi twierdzącej należało nadesłać zaświadczenie tego urzędu,
- 8) złożenie wyjaśnień, czy oprócz zasiłku rodzinnego skarżąca otrzymuje jakąkolwiek inną formę pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej należało nadesłać kserokopie stosownej decyzji bądź zaświadczenie właściwego organu o wysokości i okresach na jakie te świadczenia są/były udzielane.
W cytowanym wyżej wezwaniu zawarto pouczenie, w myśl którego niezastosowanie się do zakresu w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy.
Wezwaniu referendarza sądowego, pomimo iż zostało skutecznie doręczone stronie skarżącej w dniu 12 czerwca 2008 r., nie uczyniono zadość do dnia dzisiejszego.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Intencją A.K. było w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (vide pkt 4 druku PPF).
Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Badanie, czy w danym przypadku spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy następuje przede wszystkim w oparciu o oświadczenie złożone na stosownym formularzu. Składane oświadczenie zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (patrz art. 252 § 1 P.p.s.a.), a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem Sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. W takim bowiem znaczeniu pojawiło się w tym przepisie sformułowanie "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r.).
Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wypada więc zaakcentować, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244).
Przyjąć zatem trzeba, że termin zakreślony dla uzupełnienia wniosku upłynął w tej sprawie bezskutecznie w dniu 19 czerwca 2008 r. Należało zatem stwierdzić, że taki stan rzeczy uniemożliwia kompleksową weryfikację oświadczeń skarżącej. Godzi się w tym miejscu zaznaczyć, że zastosowanie w tej sprawie art. 255 P.p.s.a. było nieodzowne. Wymaga bowiem podkreślenia, że w toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy bardzo istotną rolę odgrywają trzy wartości liczbowe, które określają: wysokość koszów sądowych, do których wnioskujący jest zobowiązany, jego możliwości zarobkowe oraz wysokość stałych niezbędnych kosztów utrzymania. Brak któregokolwiek z tych czynników może uniemożliwić dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przyszło zatem zauważyć, że sformułowanie skarżącej: "mieszkanie, w którym obecnie mieszkam też jest b. drogie w utrzymaniu" nie jest wystarczające nawet do oszacowania kosztów, jakie skarżąca ponosi z tego tytułu.
Dodatkowo trzeba zauważyć, że skarżąca posiada rachunek bankowy, z którego wyciągi w dużej mierze mogłyby uprawdopodobnić wysokość dochodów A.K., tym bardziej, że nie nadesłano – pomimo wezwania referendarza sądowego – tytułu prawnego stanowiącego podstawę i określającego wysokość świadczeń alimentacyjnych na rzecz skarżącej i jej dzieci.
W konsekwencji taki stan rzeczy nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05).
W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.