Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako "Kolegium" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania H. Z. (dalej jako "skarżący") od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta G. przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w G. (dalej jako "organ I instancji") nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym w 2019 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 2 stycznia 2019 r. skarżący zwrócił się o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do turnusu rehabilitacyjnego w 2019 r.
Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji odmówił skarżącemu dofinansowania zgodnie z wnioskiem wskazując, że zgodnie z uchwałą Rady Miasta Gliwice nr IV/82/2019 z dnia 28 marca 2019 r. w sprawie określenia zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych oraz wysokości środków finansowych Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych na ich realizację - dofinansowanie do turnusów rehabilitacyjnych w 2019 r. nie zostało przewidziane.
Kolegium decyzją z dnia [...] r. uchyliło powyższą decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazało, że brak przewidzenia środków w uchwale rady miasta nie jest wystarczającą podstawą do odmowy ich przyznania.
Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji ponownie odmówił przyznania skarżącemu dofinansowania do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym w 2019 r. wskazując, że z powodu ograniczonych środków finansowych zadanie dofinansowania uczestnictwa osób niepełnosprawnych i ich opiekunów w turnusach rehabilitacyjnych w roku bieżącym nie jest realizowane, co wynika z uchwały uchwałą Rady Miasta Gliwice nr IV/82/2019 r. z dnia 28 marca 2019 r.
Decyzją z dnia [...] r. organ odwoławczy ponownie uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia wskazując po raz kolejny, że stanowisko jakoby brak było dostatecznych środków w danym roku stanowił wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dofinansowania jest sprzeczne z art. 8 ust. 1, art. 10c ust. 2-5, art. 10e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 511 ze zm., dalej jako "u.r.z.") oraz § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 230, poz. 1694, dalej jako "rozporządzenie").
Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji po raz kolejny odmówił skarżącemu przyznania dofinansowania zgodnie z wnioskiem, a decyzja ta została uchylona decyzją Kolegium z dnia [...] r., zaś sprawa ponownie została przekazana organowi I instancji do rozpatrzenia.
Kolejną decyzją, tj. nr [...] z dnia [...] r. organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania dofinansowania do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym w 2019 r.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w roku bieżącym brak jest środków na dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego zgodnie z Uchwałą Rady Miasta Gliwice nr IV/82/2019 z dnia 28 marca 2019 r. W tej sytuacji uczestnictwo w turnusie rehabilitacyjnym nie może zostać objęte dofinansowaniem.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie wnosząc o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego ze środków PERON., iż organ I instancji nie zrealizował wytycznych organu II instancji. Natomiast organ pomocy społecznej nie może sobie dowolnie wybrać, które ustawowe zadania będzie realizował.
Kolegium utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję odwołało się do art. 8 ust. 1, art. 10c ust. 1-5, art. 10e ust. 1 -5 u.r.z. oraz § 5 ust. 10 i 11 § 6 ust. 3 rozporządzenia i stwierdziło, że skarżący w 2019 r. nie korzystał z udziału w turnusie rehabilitacyjnym, a zatem brak było podstaw do ubiegania się o dofinansowanie w tym przedmiocie.
W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji art. 35a ust 1 pkt. 7 i 8 u.r.z. poprzez przyjęcie, iż organ dowolnie może pominąć dofinansowanie do turnusów rehabilitacyjnych w sytuacji kiedy wnioskodawca spełnia wymogi formalne dla starania się o dofinansowanie,
- 2. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji a to art. 10d ust. 8 u.r.z. w zw. z rozporządzenia poprzez wyjście przez Ministra poza delegację ustawową która nie daje ministrowi uprawień do określenia pierwszeństwa w otrzymywaniu dofinansowania, obniżenia wysokość dofinansowania w przypadku niedoboru środków oraz określania szeregu innych warunków która musi spełniać osoba niepełnosprawna w tym iż o przyznaniu świadczenia decyduje także kolejność zgłaszania wniosków.
- 3. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji a to par. 5 ust. 11 rozporządzenia poprzez niewzięcie pod uwagę wpływu niepełnosprawności na możliwość realizacji przez wnioskodawcę kontaktów społecznych w codziennym funkcjonowaniu, oraz niewzięcie pod uwagę na korzyść faktu niekorzystania z dofinansowania w roku poprzednim a ponadto nieprzeznaczenie żądnych środków na cele turnusów.
- 4. naruszenie art. 107 par 1 pkt. 6 i par. 3 k.p.a. poprzez zbyt lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tym zwłaszcza jako środki i na jakie cele przekazał PEFRON.
W ocenie skarżącego decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa wywołując nieodwracalne na ten moment skutki. Kolegium pomimo kilkukrotnego wskazywania na wydanie decyzji z naruszeniem prawa w uzasadnieniach w odwołaniach od wydanej decyzji nie podjęło żadnych działań zmierzających do wydania decyzji zgodnie z poszanowaniem przepisów prawa. W jego ocenie, upływ czasu na który powoływał się organ odwoławczy w swoim uzasadnieniu, twierdząc w nim, że jeżeli skarżący nie uczestniczył w turnusie rehabilitacyjnym, to nie ma podstaw do ubiegania się o takie dofinansowanie - nie powinien być rozstrzygany z uwagi na fakt, iż bez takiego dofinansowania nie mógł on uczestniczyć w takim turnusie.
Dalej skarżący podniósł, że działania organu I instancji w sposób faktyczny zmierzały do tego aby nie rozpoznać merytorycznie sprawy. Organ wydawał decyzję bez prowadzenia postępowania dowodowego. Następnie Kolegium tą decyzję uchylało jako wadliwą jedynie po to aby z sobie wiadomych względów wskazać ostatecznie, że nadejście 2020 r. spowodowało, iż sprawa jest bezprzedmiotowa.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2020 r. stawił się pełnomocnik skarżącego wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości odmowy przyznania dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego ze środków PFRON w 2019 r. z uwagi na upływ roku, w którym dofinansowanie miało zostać przyznane.
Należy zatem wskazać, że warunki przyznawania świadczeń ze środków PFRON na dofinansowanie uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym ustawodawca określił w art. 10e u.r.z., warunkując uprawnienie do tego świadczenia od spełnienia kryterium niepełnosprawności oraz kryterium dochodowego. Zgodnie z tym przepisem "1. Osoba niepełnosprawna może ubiegać się o dofinansowanie ze środków Funduszu uczestnictwa w turnusie, jeżeli przeciętny miesięczny dochód, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, podzielony przez liczbę osób we wspólnym gospodarstwie domowym, obliczony za kwartał poprzedzający miesiąc złożenia wniosku, nie przekracza kwoty:
- 1) 50% przeciętnego wynagrodzenia na osobę we wspólnym gospodarstwie domowym;
- 2) 65% przeciętnego wynagrodzenia w przypadku osoby samotnej.
- 2. W przypadku przekroczenia kwot dochodu, o których mowa w ust. 1, kwotę dofinansowania pomniejsza się o kwotę, o którą dochód ten został przekroczony, z zastrzeżeniem ust. 3.
- 3. W przypadku uzasadnionym trudną sytuacją materialną lub losową osoby niepełnosprawnej dofinansowanie ze środków Funduszu uczestnictwa w turnusie tej osoby lub dofinansowanie uczestnictwa jej opiekuna może zostać przyznane bez pomniejszania kwoty dofinansowania pomimo przekroczenia kwot dochodu, o których mowa w ust. 1". Natomiast szczegółowe warunki, jakie powinny spełniać osoby niepełnosprawne ubiegające się o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie, tryb składania i rozpatrywania wniosków o dofinansowanie, wysokość oraz sposób przyznawania i przekazywania tego dofinansowania ze środków Funduszu, zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 10d ust. 8 pkt 2 powołanej ustawy, określa wskazane rozporządzenie. Na mocy § 5 ust. 10 tego rozporządzenia w rozpatrywaniu wniosku bierze udział pracownik socjalny lub specjalista do spraw społecznych, oceniający sytuację społeczną osoby niepełnosprawnej i jej potrzeby w zakresie rozwijania umiejętności społecznych. § 5 ust. 11 rozporządzenia stanowi, że przy rozpatrywaniu wniosku o dofinansowanie bierze się pod uwagę stopień i rodzaj niepełnosprawności wnioskodawcy oraz wpływ niepełnosprawności na możliwość realizacji przez wnioskodawcę kontaktów społecznych w codziennym funkcjonowaniu, a także uwzględnia się na korzyść wnioskodawcy fakt niekorzystania z dofinansowania w roku poprzednim. W myśl § 5 ust. 12 rozporządzenia pierwszeństwo w uzyskaniu dofinansowania mają osoby niepełnosprawne, które posiadają orzeczenia o zaliczeniu do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności albo równoważne, osoby niepełnosprawne w wieku do 16 lat albo w wieku do 24 lat uczące się i niepracujące bez względu na stopień niepełnosprawności. Z kolei § 6 ust. 3 rozporządzenia określa, że w przypadku znacznego niedoboru środków Funduszu w danym roku w stosunku do istniejących potrzeb w zakresie dofinansowania uczestnictwa osób niepełnosprawnych w turnusach rehabilitacyjnych oraz pobytu ich opiekunów, można obniżyć wysokość tego dofinansowania, nie więcej jednak niż o 20 % kwot, o których mowa w ust. 1, albo przyjąć zasadę przyznawania dofinansowania tej samej dorosłej osobie niepełnosprawnej raz na dwa lata.
Należy także zauważyć, że w art. 35a ust. 3 u.r.z. przewidziano jedynie, że rada powiatu w formie uchwały określa zadania, na które przeznacza środki określone w art. 48 ust. 1 pkt 1 (środki z PFRON). Zakres powyższej delegacji ustawowej nie obejmuje przy tym uregulowania w zakresie kryteriów udzielenia dofinansowania ze środków PFRON do pobytu na turnusie rehabilitacyjnym, ani też wyłączenia takiego dofinansowania w ogóle, tak jak to ma miejsce w uchwale rady Miasta Gliwice nr IV/82/2019.
Tymczasem w niniejszej sprawie decyzja pierwszoinstancyjna oparta została na uchwale Rady Miasta Gliwice nr IV/82/2019 nie przewidującej w ogóle przyznania dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego, zaś decyzja organu odwoławczego wskazuje na upływ roku kalendarzowego, w którym dofinansowanie miało zostać przyznane, w trakcie którego skarżący nie korzystał z turnusu rehabilitacyjnego. Zestawiając zatem treść ww. decyzji oraz treść ww. przepisów rangi ustawowej iprzepisów aktu wykonawczego do ustawy nie sposób uznać, by przesłanki wskazane przez organy spełniały kryteria rozpoznania wniosków takich jak w niniejszej sprawie.
Zdaniem Sądu powyższa wadliwość jest nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji), jak również zasadą wyrażoną w art. 6 k.p.a. (zasada legalizmu). W konsekwencji powyższego należało uchylić nie tylko zaskarżoną decyzję, ale także w oparciu o art. 135 p.p.s.a. decyzję organu I instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rolą organu będzie dokonanie oceny wniosku skarżącego w kontekście ustawowych regulacji wynikających z art. 10e u.r.z. oraz wskazywanych w niniejszym uzasadnieniu przepisów rozporządzenia. Organ wskaże przy tym sposób wydatkowania środków z PFRON zgodnie z kolejnością wpływu wniosków, w tym wniosku skarżącego i dopiero po tej analizie odniesie się do posiadanych środków w 2019 r. i sposobu ich wydatkowania pamiętając przy tym, że upływ roku, w którym były one wydatkowane nie pozwala na wydanie decyzji odmownej, jak również na umorzenie postępowania.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. Na koszty w niniejszej sprawie złożyła się kwota 480 zł ustalona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.).