Wyrok WSA w Gliwicach z 24 sierpnia 2022 r., I SA/Gl 413/22

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach

Rozpoznanie

w trybie uproszczonym w dniu 24 sierpnia 2022 r.

Sprawa

sprawy ze skargi L. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 2 lutego 2022 r. nr COF.OUR.6375.20499.2021 ŁD.PM.ZZ 06940782 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Anna Rotter (spr.)

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 lutego 2022r., nr COF.OUR.6375.20499.2021 ŁD.PM.ZZ 06940782 Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej (dalej: organ, wierzyciel) utrzymał w mocy postanowienie organu z dnia 20 października 2021r. nr COF.OUR.6375.20499.2021 KA.BE.P 06940782 oddalające zarzuty L. K. (dalej: Skarżący, zobowiązany) nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia jeśli jest wymagane.

Powyższe postanowienie zostało wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18, art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 479, dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 1689, dalej: u.o.a.).

Stan sprawy.

W związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez zobowiązanego, organ przekazał za pomocą platformy ePUAP do Naczelnika Urzędu Skarbowego w E. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2016 r. do sierpnia 2020r.

Pismem z dnia 20 lipca 2021r. Skarżący wniósł zarzuty do wszczętego postępowania egzekucyjnego na podstawie w/w tytułu wykonawczego dotyczące:

• nieistnienia obowiązku,
• braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeśli jest wymagane.

Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów.

Jak podniósł zobowiązany, od 1997 roku jest rozwiedziony, natomiast od 1998 roku nie posiada odbiorników radiowo – telewizyjnych (RTV). Podniósł ponadto, iż jego adres przy ul. [...] w E. jest tylko adresem zameldowania oraz do celów rozliczeń podatkowych. Skarżący wyjaśnił, że w dniu 5 stycznia 1998 roku dokonał wyrejestrowania odbiorników RTV w urzędzie pocztowym w E. i od tego roku nie istnieje żadna umowa wiążąca strony. Jako dowód na powyższe twierdzenie zobowiązany załączył odpis (duplikat) pisma z dnia 5 stycznia 1998r. wygenerowany z systemu informatycznego w komputerze zobowiązanego. Skarżący stwierdził, że mając na uwadze § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993r., Nr 70, poz. 338, dalej: rozporządzenie MŁ), dokonał czynności powiadomienia o zaprzestaniu używania odbiornika. Zaznaczył, iż pismem z dnia 6 listopada 2012r. w odpowiedzi na przesłane ówcześnie upomnienie wierzyciela, dodatkowo poinformował organ o fakcie, iż nie posiadał odbiornika RTV. Pismo zostało wysłane listem poleconym. Do zarzutów załączono odpis w/w pisma, potwierdzenie nadania przesyłki poleconej oraz potwierdzenie odbioru przesyłki poleconej przez wierzyciela. Dodatkowo o fakcie nie posiadania od 1998 roku odbiorników RTV, Skarżący poinformował wierzyciela w zażaleniu z dnia 17 kwietnia 2015r. na postanowienie wierzyciela.

Wskazując na treść rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków trybu rejestracji odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego (Dz. U. z 2007r. Nr 187, poz. 1342, dalej: rozporządzenie), zobowiązany stwierdził, że na mocy w/w rozporządzenia wszystkie rejestracje odbiorników RTV straciły ważność po roku od jego wejścia w życie. Zobowiązany wskazał, że wierzyciel nigdy nie przesłał mu zawiadomienia określonego w załączniku do rozporządzenia. Zdaniem zobowiązanego, wierzyciel nie posiada potwierdzenia przesłania mu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Skarżący uznał, iż w prowadzonym przez organ egzekucyjny postępowaniu doszło do sytuacji przewidzianej w art. 33 § 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i z uwagi na nieistnienie obowiązku, na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. należy postępowanie egzekucyjne umorzyć.

Postanowieniem z dnia 20 października 2021r. organ postanowił:

• oddalić zarzut nieistnienia obowiązku, oraz
• oddalić zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.

Organ zwrócił uwagę, że dnia 16 marca 1981r. w Urzędzie Pocztowym E., zobowiązany dokonał rejestracji odbiornika RTV używanego pod adresem: ul. [...], [...] E.. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowego odbiornika i służyła do dokonywania opłat abonamentowych. Organ podkreślił, że w momencie wejścia w życie rozporządzenia nadany został zobowiązanemu jako użytkownikowi odbiornika indywidualny numer identyfikacyjny. Jednocześnie w postanowieniu wskazano, że Skarżący nie dokonał skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników. Organ nie posiada dokumentu, który potwierdzałby zgłoszenie przez Skarżącego wyrejestrowania odbiornika RTV. Tymczasem to wyrejestrowanie jest kluczową okolicznością dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanego jest zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia. Jak wskazano, obowiązek uiszczenia opłat abonamentowych przypisany jest do osób, które dokonały rejestracji odbiornika RTV, a nie do adresu rejestracji i to na abonencie spoczywa obowiązek aktualizacji danych, a w przypadku zaprzestania używania odbiorników RTV – obowiązek dokonania ich wyrejestrowania. Jednocześnie zmiany stosunków miedzy małżonkami, nie mogą negatywnie wpływać na ustawowe obowiązki posiadaczy odbiorników RTV w zakresie rejestracji lub uiszczania opłat abonamentowych.

Organ podniósł, iż na gruncie postępowania administracyjnego ma w pełni zastosowanie zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Nie można na wierzyciela przerzucić powinności okazania kontrdowodu do twierdzeń przekazanych przez zobowiązanego, jeżeli zobowiązany nie przedstawił dowodu na dokonanie formalności związanych z wyrejestrowaniem, a w dokumentacji wierzyciela brak takiego dokumentu. W konsekwencji organ oddalił zarzut nieistnienia obowiązku.

Następnie organ podkreślił, iż w związku z zaprzestaniem uiszczania opłat abonamentowych skierowano do zobowiązanego na jego stały adres zameldowania – ul. [...], [...] E. - przesyłkę zawierającą upomnienie, które zostało skutecznie doręczone zobowiązanemu 15 października 2020r. w trybie wskazanym w art. 44 K.p.a.

W rezultacie organ oddalił zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Wierzyciel podniósł, iż nie zaistniały w sprawie przesłanki określone w art. 34a pkt 1 u.p.e.a. do wystąpienia przez wierzyciela z wnioskiem do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania w całości lub w części.

W dniu 10 lutego 2022r. organ postanowieniem nr [...] sprostował oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu z dnia 20 października 2021r. na stronie 6 postanowienia poprzez wykreślenie daty odbioru upomnienia z dnia 23 września 2020r. tj. "25 sierpnia 2020r." i wpisanie w to miejsce "15 października 2020r.".

Na postanowienie organu z dnia 20 października 2021r. Skarżący wniósł zażalenie. W zażaleniu Skarżący podniósł, iż w dniu 5 stycznia 1988 roku dokonał wyrejestrowania odbiorników RTV w Urzędzie Pocztowym nr [...] w E.. Zaznaczył ponadto, że pismem z dnia 6 listopada 2012r. poinformował organ o fakcie, iż od roku 1998 nie posiada odbiorników RTV.

Skarżący wskazując na powyższe, zaznaczył, iż przed zakreślonym początkowym okresem (1 stycznia 2016r.) rzekomych zaległości, wielokrotnie informował wierzyciela, że od roku 1998 roku nie posiadał odbiornika RTV, a informacje te dotarły do organu. W zażaleniu ponownie wskazano, że wierzyciel nie posiada dowodu wysłania zawiadomienia o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numer identyfikacyjnego. Skarżący zaznaczył, że nie doszło do skutecznego doręczenia mu zawiadomienia z dnia 11 lipca 2008r., gdyż nie zamieszkiwał on pod adresem ul. [...] w E., a organ nie pouczył go o obowiązku powiadomienia o zmianie adresu. Skoro wierzyciel dysponuje duplikatem zawiadomienia, to tym bardziej powinien dysponować jakimkolwiek dowodem wysłania go do strony.

W zakresie zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, Skarżący podniósł, że załączona koperta mająca zawierać upomnienie z dnia 23 września 2020r. uniemożliwia prześledzenie i rzeczywiste ustalenie kolejnych czynności, które zobligowany był wykonać doręczyciel w trybie art. 44 k.p.a., a niewątpliwie, bezsporne potwierdzenie dokonania tych działań jest konieczne, aby przyjąć fikcję doręczenia zastępczego. W rezultacie, zdaniem Skarżącego, brak jest podstaw do przyjęcia, iż doszło do skutecznego doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. upomnienia z dnia 23 września 2019r.

W konsekwencji Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu z dnia 20 października 2021r. i umorzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia.

Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia organ postanowieniem z dnia 2 lutego 2022r. utrzymał w mocy wydane w I instancji postanowienie z dnia 20 października 2021r.

W uzasadnieniu organ stwierdził, iż istnienie obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej potwierdzone zostało dokonaną rejestracją odbiorników RTV w dniu 16 marca 1998r. na adres ul. [...] w E., a Skarżący nie kwestionował faktu tej rejestracji. Według organu, skoro została zgłoszona rejestracja odbiorników, a kwestią sporną jest wyrejestrowanie, to jedynie okazanie dowodu na okoliczność wyrejestrowania odbiorników RTV miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela. Skarżący takiego dowodu nie przedstawił. Organ zaznaczył, że kopia pisma z dnia 5 stycznia 1998 roku wygenerowana z systemu informatycznego zobowiązanego nie może stanowić dowodu na wyrejestrowanie odbiorników. Zaznaczono również, że dowodem na wyrejestrowanie nie mogą być twierdzenia zobowiązanego o wielokrotnym informowaniu organu o tym, że od 1998r. pod adresem [...] w E. nie posiada on odbiorników RTV. Wierzyciel zaznaczył, że nie udokumentowano nadania do organu pisma z dnia 5 stycznia 1998r., a sam wydruk pisma nie może stanowić dowodu w sprawie wyrejestrowania przez Skarżącego odbiorników.

Wyjaśniono ponadto, iż wypełniając obowiązek nałożony rozporządzeniem organ posłużył się zautomatyzowanym procesem technologicznym, a z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numery identyfikacyjnego zostało przesłane do zobowiązanego na dane osobowe i adresowe aktualne w dacie wysłania spornego zawiadomienia. Zdaniem organu powyższe zawiadomienie nie jest postanowieniem ani też nie jest decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze. Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby do której zostało skierowane. Nie przydaje ono nowych praw i obowiązków, nie jest także oświadczeniem woli, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

W zakresie zarzutu braku doręczenia upomnienia, organ w pełni podzielił stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Jak podano, upomnienie skierowano prawidłowo na adres będący adresem zameldowania zobowiązanego. Według organu prawidłowo uznano upomnienie za skutecznie doręczone w trybie art. 44 § 4 K.p.a. W powyższym kontekście organ powołał się na dowody w postaci: kserokopii opatrzonej oznaczeniem EPO (elektroniczne potwierdzenie odbioru), Powyższe dowody, według organu, potwierdzają dwukrotną awizację przesyłki, pozostawienie awiza w oddawczej skrzynce pocztowej adresata oraz zwrotu przesyłki do nadawcy.

Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł do tut. Sądu skargę.

Zaskarżonemu postanowieniu zobowiązany zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

• art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności nie wyjaśnienie, iż wyrejestrowanie odbiorników RTV dotarło do wierzyciela,
• art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności nieustalenie dlaczego pomimo dwóch pism skierowanych do ówczesnego i obecnego wierzyciela: z dnia 6 listopada 2012r. i z dnia 17 kwietnia 2015r. informujących, iż zobowiązany nie posiada odbiorników RTV, do dnia dzisiejszego dalej naliczane są zobowiązanemu opłaty,
• art. 78 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu na wniosek zobowiązanego z dokumentów dwóch pism skierowanych do organu: z dnia 6 listopada 2012r. oraz z dnia 17 kwietnia 2015r. informujących, iż zobowiązany nie posiada odbiorników RTV,
• art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy udowodniono okoliczność, że doszło do skutecznego doręczenia Skarżącemu – w trybie art. 44 k.p.a. – upomnienia wierzyciela,
• art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez brak wskazania przez organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przyczyn, z powodu których innym dowodom szczególnie tym, przedstawionym w postępowaniu przez Skarżącego, organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podczas, gdy z powyższego przepisu wynika bezwzględny obowiązek wskazania w uzasadnieniu postanowienia w/w elementów.

Zdaniem Skarżącego powyższe naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W konsekwencji Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący wniósł o wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonego postanowienia.

Zobowiązany zaznaczył, iż w dniu 5 stycznia 1998 roku skierował do Urzędu Pocztowego nr [...] w E. pismo w którym powiadomił urząd o zaprzestania używania odbiorników RTV. Jednocześnie wskazał, iż w dniu 6 listopada 2012r. w odpowiedzi na przesłane upomnienie wierzyciela, poinformował organ, iż od 1998 roku nie posiada odbiornika RTV. Skarżący zaznaczył, że pismo to wysłał listem poleconym za potwierdzeniem odbioru przez wierzyciela. Dodatkowo o tym, iż nie posiada on od 1998 roku odbiorników RTV, Skarżący poinformował wierzyciela również w zażaleniu z dnia 17 kwietnia 2015r. na postanowienie wierzyciela.

Zdaniem zobowiązanego, stosownie do treści rozporządzenia, które obowiązuje od dnia 13 grudnia 2007 r., wszystkie rejestracje odbiorników RTV straciły ważność po roku od wejścia w życie w/w rozporządzenia.

Skarżący podkreślił, iż informacja o nie posiadaniu przez zobowiązanego odbiorników RTV od 1998r. dotarła do wierzyciela, co najmniej 10 lat temu (od 2012r.). W świetle powyższego brak jest, według zobowiązanego, możliwości uznania, iż wierzyciel wykonał obowiązek informacyjny wynikający z § 5 rozporządzenia.

Ponadto w przekonaniu Skarżącego, nie sposób uznać, że doszło do skutecznego doręczenia zawiadomienia z dnia 11 lipca 2008 r. o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, w sytuacji, gdy Skarżący nie zamieszkiwał pod adresem ul. [...] w E.. W aktach sprawy brak dowodu, iż zawiadomienie powyższe zostało Skarżącemu przesłane. Skoro wierzyciel dysponuje duplikatem zawiadomienia, to tym bardziej powinien dysponować dowodem wysłania tego pisma.

Skarżący podniósł zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Według zobowiązanego załączona do postanowienia organu z dnia 20 października 2021r. kserokopia koperty tego upomnienia nie pozwala uznać, że powyższe upomnienie zostało Skarżącemu skutecznie doręczone w trybie art. 44 k.p.a. zwłaszcza w sytuacji, w której Skarżący twierdzi, że takiego upomnienia nie otrzymał. W przekonaniu zobowiązanego, z nadesłanych przez organ dowodów wynika, że przesyłka z upomnieniem skierowana do Skarżącego nie została przez niego odebrana i wróciła do organu z adnotacją "Zwrot nie podjęto w terminie".

Na załączonej kserokopii koperty, mającej zawierać skierowane do strony upomnienie z 23 września 2020r., brak informacji o pozostawieniu w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia oraz informacji, że w przypadku niepodjęcia w powyższym terminie przesyłki – pozostawione zostało powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Nie ma ponadto informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia oraz podpisu doręczyciela.

W przekonaniu Skarżącego samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma, pieczęci urzędu pocztowego i daty czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma ustanowione w art. 44 k.p.a.

W konsekwencji Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu oraz poprzedzającego go postanowienia i umorzenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te – zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 tej ustawy.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1. nieistnienie obowiązku,
2. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

1. orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
2. dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
3. przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu,

3. błąd, co do zobowiązanego,
4. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagalne,
5. wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części,
6. brak wymagalności obowiązku w przypadku:

1. odroczenia terminu wykonania obowiązku,
2. rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
3. wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Według art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z § 2 wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1. oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej,
2. uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

1. w całości,
2. w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut,
3. stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli

1. zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
2. zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, a ich rola sprowadza się do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności. Prawo do ich wniesienia istnieje na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to jest w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu, o czym poucza się zobowiązanego stosowanie do wymogu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

W niniejszej sprawie Skarżący zgłosił zarzuty w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a. podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia.

W ocenie Sądu podnoszone przez Skarżącego zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia okazały się niezasadne.

Wskazać należy, iż opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r., poz. 306 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 roku, a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 roku w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).

W dniu 1 marca 1993 roku weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 roku o radiofonii i telewizji (tj. Dz. U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art.

48. oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 roku w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy miedzy innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 roku weszła w życie u.o.a. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte).

Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

W konsekwencji zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega wyegzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze pieniężnym.

Skarżący w piśmie z 20 lipca 2021r. stanowiącym zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym wskazał, iż w dniu 5 stycznia 1998r. dokonał wyrejestrowania odbiorników RTV w Urzędzie Pocztowym nr [...] w E.. Na dowód powyższej okoliczności przedstawił jedynie odpis w/w pisma z dnia 5 stycznia 1998r. Odpis pisma został wygenerowany z systemu informatycznego z komputera Skarżącego, a zobowiązany nie przedstawił dowodu na doręczenie czy też wysłanie pisma do adresata. W aktach sprawy znajduje się wniosek o rejestrację odbiornika RTV z dnia 16 marca 1981 r. pod adresem ul. [...], [...] E.. Skarżący nie kwestionował faktu dokonania rejestracji odbiorników RTV na jego nazwisko. Jak wynika z akt sprawy po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania odbiornika i służąca do dokonywania opłat abonamentowych.

Skarżący na wszystkich etapach postępowania podkreślał, iż wyrejestrował odbiornik RTV w 1998r. Jednocześnie organ nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi dopełnienie formalności wyrejestrowania odbiorników RTV.

Sąd stwierdza, że sama kopia pisma z dnia 5 stycznia 1998 roku wygenerowana z systemu informatycznego zobowiązanego nie może stanowić dowodu na wyrejestrowanie odbiorników. Skarżący w prowadzonej z organem korespondencji kilkukrotnie powołuje się na fakt zaprzestania użytkowania odbiorników RTV w 1998r., jednak w świetle braku dowodów na doręczenie pisma z dnia 5 stycznia 1998r. do Urzędu Pocztowego nr [...] w E., korespondencja ta nie ma znaczenia dla udokumentowania faktu wyrejestrowania spornych odbiorników.

W tym miejscu wskazać należy na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 października 2015r. sygn. akt I SA/Gl 481/15, w którym stwierdzono "regulacja dotycząca opłat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać taki dokument w okresie dłuższym niż 5 lat, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika i w interesie zobowiązanego było zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie okoliczności wyrejestrowania". Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela zacytowaną powyżej tezę.

W przekonaniu Sądu zebrane dane potwierdzają, że sporny obowiązek powstał i nie przestał istnieć.

Stosownie do postanowień art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) – por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 roku, K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (Część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia), wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 236/13.

To Skarżący jako abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczenia opłat winien wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach: I SA/Gl 650/14, I SA/Gl 518/14, I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie II SA/Po 57/14). Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadamiania urzędu pocztowego. m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 roku rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r., poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. (Dz. U. z 2007r., Nr 187 poz. 1342 ze zm.) oraz § 11 – 12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (poprzez złożenie w placówce "Formularza zgłoszenia danych") m. in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny.

Według treści § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania powołanego rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi w drodze rozporządzenia warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące ustawowo określony obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.

Co istotne u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści lub formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest przecież używanie odbiornika RTV. Dane rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane. Należy podzielić stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r., w sprawie sygn. akt II FSK 2116/16 W swoich wywodach NSA stwierdził, iż u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art.

2. oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku – Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Tożsame wnioski wypływają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15.

Jak wynika z powyższych wywodów, obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie ma wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV.

W przekonaniu Sądu organ prawidłowo uznał, iż nie należy przypisywać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanego inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu, a więc utrata mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych. Użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 roku wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2 rozporządzenia. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacji nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia.

Odnosząc się do zarzutu braku skuteczności doręczenia Skarżącemu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia 11 lipca 2008r. podnieść należy, że zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993r. Nr 70, poz. 338), obowiązującym w 1997r. posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy o zmianie nazwiska, miejsca stałego pobytu (siedziby), zagubieniu i zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiornika.

To co istotne to fakt, iż dane adresowe jakie wierzyciel potwierdził na mocy art. 7 ust. 1a u.o.a., wskazują, iż Skarżący w dacie wysłania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, zameldowany był pod adresem ul. [...] w E.. Fakt zameldowania nie był kwestionowany przez zobowiązanego. Jednocześnie Skarżący nie powiadomił organu o zmianie danych adresowych.

W rezultacie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu Skarżącej indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia 11 lipca 2008r. podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, stanowi dowód zarejestrowania odbiorników w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007r. Jednocześnie dla skuteczności czynności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2017r. sygn. akt II GSK 2262/15).

Sąd zauważa, iż nie dołączono do powyższej kserokopii wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu Skarżącej indywidualnego numeru identyfikacyjnego dowodu wysłania (choćby kopi koperty). Z uwagi na podniesione powyżej argumenty, ta okoliczność nie ma znaczenia dla przyjęcia, czy w sprawie istniał, czy też nie obowiązek Skarżącego do uiszczenia opłaty. Dla oceny tej okoliczności istotnym jest, że Skarżący dokonał rejestracji odbiornika RTV.

Z uwagi na powyższe Sąd stwierdza, że organ prawidłowo uznał wniesiony przez Skarżącą zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

W odniesieniu do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, Sąd stwierdza, iż organ prawidłowo wysłał upomnienia na aktualny w momencie wysłania, adres zameldowania Skarżącego – ul. [...], E.. Zobowiązany nie poinformował organu o zmianie danych adresowych, a w zarzutach potwierdził fakt zameldowania pod w/w adresem.

Możliwość przyjęcia fikcji doręczenia przewiduje art. 44 k.p.a., zgodnie z którym w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1. operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2. pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Stosownie do treści art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż w sytuacji, gdy adnotacje na kopercie, czy potwierdzeniu odbioru nie spełniają wymogów określonych w art. 150 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 1540 ze zm.) czy w art. 44 § 2 i 3 k.p.a. dopuszczalne jest prowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie istniejących wątpliwości (por. wyroki NSA z: 8 grudnia 2011 r., I FSK 11/11; 2 grudnia 2012 r., I FSK 123/11; 3 marca 2021 r., I FSK 204/20).

Przechodząc na grunt rozpoznanej sprawy podkreślić należy, że na załączonej kserokopii koperty znajduje się informacja o dwukrotnym awizowaniu przesyłki zawierającej upomnienie oraz o zwrocie nie podjętej w terminie przesyłki. Informacje te zostały opatrzone podpisem doręczyciela.

Ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu elektronicznego wygenerowanego w dniu 13 stycznia 2021r. z systemu Poczty Polskiej S.A. oraz adnotacji umieszczonych na kopercie zawierającej upomnienie wynika, iż w dniu 28 września 2020r. dokonana była próba doręczenia przesyłki poleconej zawierającej upomnienie z dnia 23 września 2020r. Przesyłki nie doręczono, następnie przesyłka była awizowana, a awizo pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Informacje te zostały odnotowane w zintegrowanym systemie teleinformatycznym śledzenie przesyłek. Na skutek niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, w dniu 6 października 2020 roku przesyłka była ponownie awizowana. Upomnienie z dnia 23 września 2020 roku po dwukrotnej awizacji uznano za doręczone w myśl art. 44 § 4 k.p.a. i odesłane do nadawcy w dniu 15 października 2020r. Pismo pozostawiono w aktach sprawy, uznając je za doręczone wraz z upływem ostatniego dnia zalegania w placówce pocztowej. Ponadto w aktach sprawy znajduje się oświadczenie z dnia 7 lutego 2022r. listonosza Urzędu Pocztowego E., potwierdzające niezastanie osoby uprawnionej do odbioru oraz pozostawienie przesyłki do adresata w oddawczej placówce.

Sąd stwierdza, iż znajdujące się w aktach sprawy powyższe dowody pozwalają na prześledzenie i rzeczywiste ustalenie kolejnych czynności, które prawidłowo wykonał doręczyciel zgodnie z brzmieniem art. 44 K.p.a. W konsekwencji organ prawidłowo przyjął, iż upomnienie z dnia 23 września 2020r. po dwukrotnej awizacji uznano za doręczone w myśl art. 44 § 4 K.p.a. i odesłane do nadawcy w dniu 15 października 2020r.

W rezultacie zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia należało uznać za niezasadny.

W konsekwencji zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 329 ze zm.), a zatem skargę w oparciu o art. 151 tej ustawy należało oddalić.