Uzasadnienie
W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 2 lipca 2007 r. M. M. zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek zaakcentował, że jego zasadność wypływa m.in. ze statusu materialnego skarżącego.
Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym (mieszkanie spółdzielcze o pow. 45 m²) wraz z żoną i tróją dzieci. Łączny dochód tego gospodarstwa oszacowano na kwotę około [...]zł brutto.
W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia w zestawieniu z zawartością akt sprawy, pismem z dnia 26 lipca 2007 r., wezwano M. M. do uzupełnienia – w terminie 7 dni - wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych, w szczególności przez: wykazanie za pomocą odpisów bądź kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, prąd, energia elektr., telefon, potwierdzenia opłat czynszowych itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w przypadku występowania jakichkolwiek zaległości w tych opłatach należy przedłożyć zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające taki stan rzeczy, nadesłanie odpisu lub kserokopii zeznania podatkowego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. (dot. wnioskującego i jego żony oraz M. M.), nadesłanie wyciągów lub wykazów z ewentualnie posiadanych przez skarżącego i pozostałych osób będących we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy, nadesłanie zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń w kwotach netto, za rok okres od stycznia do czerwca 2007 r. wraz z adnotacją o sposobie wypłacania tych świadczeń (dot.
A. i M. M.), złożenie wyjaśnień dot. działalności gospodarczej zarejestrowanej jako P.W. A jeśli działalność ta jest prowadzona to należy wykazać jej wynik finansowy za okres od stycznia do czerwca 2007 r.; w tych ramach należy nadesłać kserokopię lub odpis stosownej dokumentacji księgowej, w tym: ewidencję przychodów i rozchodów, aktualny wykaz środków trwałych, deklaracje na potrzebę podatku od towarów i usług itp.; jeśli działalność została zakończona to należy nadesłać kserokopię decyzji o wykreśleniu w ewidencji podmiotów gospodarczych lub inny dokument potwierdzający taki stan faktyczny, wskazanie aktualnego zajęcia M. M. W tych ramach należy wykazać czy jest osobą bezrobotną, studentką itp.
Odpowiadając na przywołane wyżej wezwanie skarżący nadesłał plik dokumentów, w tym: zaświadczenie o zarobkach, zaświadczenia urzędu skarbowego o dochodzie uzyskanym w 2006 r. przez M., A. i M. M., kserokopie dowodów wpłat za czynsz, energię elektryczną, wodę oraz TV-SAT. Z dokumentów tych wynika, że w roku 2006 r. w gospodarstwie domowym skarżącego osiągnięto dochód brutto w kwocie [...]zł. Gospodarstwo to w chwili obecnej składa się z czterech osób. Miesięczne stałe wydatki rodziny obliczono na kwotę około [...]zł. Dochód M. M. wynosi [...]zł netto (średnia z trzech miesięcy).
Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2007 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy.
W terminowo złożonym sprzeciwie od tego orzeczenia skarżący wyjaśnił, iż przedstawione dowody w postaci dokumentów były wystawione przez instytucje oraz firmy działające zgodnie z prawem, dlatego też zarzut braku wiarygodności w stosunku do skarżącego jest bezpodstawny i bezprawny. Dalej wskazał, iż składając oświadczenie, iż firma P.W. A jest zawieszona i nie przynosi dochodów stanowi fakt dokonany i wiarygodny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje.
Na wstępie stwierdzić należy, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw postanowienie referendarza, przeciwko któremu został on wniesiony utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Konsekwencja taka wynika bowiem z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.
Rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy (zgodnie z wskazaniem strony wniosek ten obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata) sprowadza się do ustalenia, czy w niniejszej sprawie spełniona jest określona w art. 246 §1 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym uzależnione jest od wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym- obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego- może być natomiast przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że uiszczenie pełnych kosztów postępowania skutkowałoby uszczerbkiem koniecznego utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny.
O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003, s. 120. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. W tym też kontekście przyjąć należy, że rozstrzygnięcie wniosku zależało od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s.319).
Strona zobowiązana jest więc do przedstawienia w sposób rzetelny i jednoznaczny wszelkich danych niezbędnych do dokonania oceny oraz udokumentowania tych okoliczności, które wskazują, iż bez otrzymania prawa pomocy pozbawiona zostałaby możliwości skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie uczynił zadość opisanemu wyżej wymogowi, nie dokonał tego również po otrzymaniu uzasadnienia postanowienia referendarza z dnia 24 sierpnia 2007r. (w szczególności nie przedstawił: zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia za okres od stycznia do czerwca 2007r. jego żony A. M., kserokopii decyzji o wykreśleniu z ewidencji podmiotów gospodarczych P.W. A czy też innego dokumentu potwierdzającego ten fakt, a także wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy. Wskazał jedynie, iż oświadczenie, iż firma P.W. A jest zawieszona i nie przynosi dochodów stanowi fakt dokonany i wiarygodny.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych uniemożliwia kontrolę twierdzeń wnioskodawcy oraz bezsprzeczną ocenę jego sytuacji finansowej, a co za tym idzie nie pozwala na uwzględnienie wniosku.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. działając oparciu o art. 260 tej ustawy odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy.