Uzasadnienie
W treść urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 6 marca 2018 r. E. M. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku nadmieniła, że posiadana przez nią nieruchomość spłonęła i do dnia dzisiejszego nie udało się jej odbudować kondycji finansowej. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca przebywa we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem i trójką dzieci. Zeznała dalej, że posiada: dom o pow. 300 m2 o wartości około 1.000.000,00 zł, który jest obciążony kredytem hipotecznym na kwotę 930.000,00 zł oraz pięć działek o łącznej pow. 1,9330 ha. Skarżąca oświadczyła, że uzyskuje dochód w kwocie 7.000,00 zł netto, a jej mąż w kwocie 570 zł netto. Po stronie stałych miesięcznych wydatków wskazała na: spłatę trzech kredytów bankowych zaciągniętych na łączną kwotę blisko 1,9 mln zł, koszty mediów i utrzymania, wydatki na lekarstwa i ubezpieczenie.
Dokonawszy uprzednio analizy oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach w zestawieniu z aktami administracyjnymi sprawy, pismem z dnia 23 maja 2018 r., zobowiązano skarżącą do uzupełnienia wniosku przez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w terminie 7 dni. Zakreślając siedmiodniowy termin, pouczono ją m.in., że niezastosowanie się do wezwania w tym terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.").
Wskazane wyżej wezwanie referendarza, które doręczono na adres kancelarii pełnomocnika skarżącej w dniu 29 maja 2018 r., pozostało bez odpowiedzi do dnia dzisiejszego.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Rozstrzygnięcie wniosku skarżącej sprowadza się do zbadania, czy spełniona została w jej przypadku przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777).
Ze spostrzeżeń tych wynika, że minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego zawierającego wytyczne co do katalogu dokumentów źródłowych. Tymczasem skarżąca nie nadesłała żadnego z dokumentów wymienionych w takim wezwaniu. Fakt ten uniemożliwia weryfikację jej oświadczeń, co więcej, może wzmocnić wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od zastrzeżeń ocenę możliwości płatniczych.
Należy w tym miejscu odnotować, że obszerne wezwanie referendarza sądowego zmierzało przede wszystkim do skonfrontowania wydatków i dochodów skarżącej, wszak jej deklaracje w tym zakresie, wskazują wyłącznie na dochody gospodarstwa domowego. W ramach druku PPF nie ujawniono przede wszystkim wysokości miesięcznych rat z tytułu zobowiązań kredytowych. Wobec bierności procesowej skarżącej można jedynie spekulować co do wysokości miesięcznych obciążeń z tego tytułu. W treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie wskazano także wysokości dalszych obciążeń budżetu domowego, w tym: opłat za media, obciążeń podatkowych z tytułu posiadanych nieruchomości, kosztów zakupu środków higieny, ubrań, żywności, czy lekarstw. Taki stan rzeczy czyni niemożliwym zbilansowanie rzeczonego gospodarstwa domowego, a w konsekwencji ocenę możliwości płatniczych skarżącej.
Odnotowana tutaj bierność procesowa skarżącej nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05).
Nawiązując jeszcze do eksponowanych przez skarżącą zobowiązań o charakterze kredytowym należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny przedstawia utrwalone stanowisko w tym względzie, twierdząc, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I GZ 636/16). Spłata zobowiązań oznacza, że wnioskodawca dysponuje środkami finansowymi, które mógłby przeznaczyć na opłaty sądowe.
Sąd kasacyjny tożsamy pogląd przyjął jeszcze w szeregu innych orzeczeń (patrz postanowienia: z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 117/14; z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt II OZ 919/12; z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 189/14; z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I FZ 462/09; wszystkie dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując, rozpoznany wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarżąca nie wykazała, iż w jej przypadku spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a.