Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2023 r., nr: 2401-IEE.711.1165.2022.2.MD UNP: 2401-23-009343, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako organ odwoławczy, Dyrektor), po rozpatrzeniu zażalenia "T." Sp. z o.o. w B. (dalej zobowiązana, skarżąca), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania z 2022 r, (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej jako K.p.a.) i art. 17 § 1, art. 18 i art. 64cd § 5 pkt 2 i § 6 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej jako u.p.e.a.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (dalej jako organ egzekucyjny) z 9 listopada 2022 r., nr [...] o odmowie zwrotu kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z 20 stycznia 2022 r., nr 2405-723.41609.2022 oraz z 8 czerwca 2022 r., nr 2405-723.487590.2022.
Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Organ egzekucyjny prowadził wobec Spółki postępowanie egzekucyjne w oparciu własne o tytuły wykonawcze z 20 stycznia 2022 r., nr 2405-723-41609.2022 oraz z 8 czerwca 2022 r., nr 2405-723.487590.2022 obejmujący należności z tytułu niezapłaconego podatku VAT z okresów miesięcznych 12/2019-4/2020 r. Podstawą tytułów wykonawczych są deklaracje VAT-7.
Odpis TW nr 2405-723-41609.2022 wraz z zawiadomieniem z 26 stycznia 2022 r. o zajęciu rachunku bankowego w S. S.A. doręczono Spółce 14 lutego 2022 r., natomiast bankowi 26 stycznia 2022 r. Bank 3 lutego 2022 r. przekazał kwotę 8.674,67 zł, która w całości pokryła zobowiązanie objęte w/w TW.
Natomiast odpis TW nr 2405-723.487590.2022 wraz z zawiadomieniem z 10 czerwca 2022 r. doręczono Spółce 21 czerwca 2022 r., a bankowi 10 czerwca 2022 r. Bank, pismem z 10 czerwca 2022 r. poinformował, że zajęcie nie może być w całości zrealizowane z uwagi na brak środków. Następnie 20 czerwca 2022 r. przekazał kwotę 4 800,60 zł, która pokryła zobowiązanie wynikające z zajęcia.
7 czerwca 2022 r. wpłynęło do organu egzekucyjnego pismo zobowiązanej z 31 maja 2022 r., w którym Spółka zakwestionowała istnienie należności pieniężnych w całości.
Pismem z 13 czerwca 2022 r. organ egzekucyjny wezwał zobowiązaną o doprecyzowanie pisma z 7 czerwca 2022 r. Wezwanie doręczono 15 czerwca 2022 r.
Na powyższe, pismem z 23 czerwca 2022 r. (data nadania w placówce pocztowej 28 czerwca 2022 r.) zobowiązana wniosła o odstąpienie od wykonywania egzekucji administracyjnej oraz o odblokowanie wszystkich zajętych środków pieniężnych.
Postanowieniem z 1 lipca 2022 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr 2405-723.487590.2022. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w związku ze złożoną korektą deklaracji przedmiotowe należności wygasły.
Następnie, postanowieniem z 4 lipca 2022 r., organ egzekucyjny egzekucyjny umorzył postępowanie w sprawie wniosku skarżącej z 31 maja 2022 r., z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Postanowienie doręczono 25 lipca 2022 r.
Pismem z 7 października 2022 r. Spółka zwróciła się m.in. o zwrot kosztów egzekucyjnych.
Postanowieniem z 9 listopada 2022 r., organ egzekucyjny odmówił zobowiązanej zwrotu kosztów egzekucyjnych powstałych na podstawie w/w tytułów wykonawczych.
Na powyższe postanowienie zobowiązana wniosła zażalenie nie zgadzając się z nim. Zdaniem skarżącej, z uwagi na fakt złożenia zerowych korekt deklaracji i wystąpienie nadpłaty w podatku od towarów i usług, koszty egzekucyjne zostały pobrane nienależnie. Dalej wskazano, że zaniechanie przez organ egzekucyjny prowadzenia postępowania egzekucyjnego wiąże się również z tym, że wszystkie pobrane należności oraz odblokowanie zajętych środków pieniężnych jest równoznaczne ze zwrotem tych środków na konto spółki, jako świadczenie nienależne organowi.
Po zapoznaniu się z treścią zażalenia Dyrektor uznał, że nie zasługuje ono na uwzględnienie.
Wskazał, że istota sporu sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo przyjął, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem, w sytuacji złożenia przez zobowiązaną korekt deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7, z których wynikały zerowe kwoty podatku do zapłaty. Zaznaczył, że złożono je 27 czerwca 2022 r.. Zdaniem organu odwoławczego oznacza to, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było zgodne z prawem, zatem zasadnie organ egzekucyjny odmówił zwrotu kosztów egzekucyjnych.
Wskazano, że przepisy ustawy egzekucyjnej przewidują instytucję zwrotu kosztów egzekucyjnych zobowiązanemu tylko wówczas, gdy po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie było zgodne z prawem, w szczególności jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu.
Wskazano, że rozpoznawanej sprawie termin płatności podatku za miesiące 12/2019, 1-4/2020 przypadał kolejne na dzień 27 stycznia 2020 r., 25 lutego 2020 r., 25 marca 2020 r., 26 kwietnia 2020 r. oraz 25 maja 2020 r. Z upływem tych terminów, organ podatkowy realizując swoje obowiązki mógł dochodzić wykonania zobowiązania pieniężnego w postaci zapłaty należnego podatku (por. wyrok NSA z 22.11.2012 r. sygn. akt II FSK 760/11).
Mimo upływu terminu płatności oraz doręczenia 8 grudnia 2021 r. oraz 24 maja 2022 r. upomnienia nie Spółka nie spełniła ciążącego obowiązku zapłaty należnego podatku. Organ był zatem uprawniony przyjąć, że uchylaj się od obowiązku i wszcząć (z datą nadania klauzuli wykonalności) kolejno 20 stycznia 2022 r. (dot. TW nr 2405-723.41609.2022) oraz 9 czerwca 2022 r. (dot. TW nr 2405-723.487590.2022) postępowanie egzekucyjne. Podatek niezapłacony w terminie staje się zaległością podatkową, a powstanie zaległości podatkowej powoduje możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 21.12.2010 r., sygn. akt II FSK 1722/09).
Jak wynika z akt sprawy, korekty deklaracji VAT-7 za w/w miesiące zobowiązana złożyła po wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz wszczęciu egzekucji, tj. 27 czerwca 2022 r. (korekty, z których wynikały zerowe kwoty podatku do zapłaty).
Zgodnie z przepisami ustawy egzekucyjnej, koszty egzekucyjne, co do zasady obciążają zobowiązanego. Prawidłowo wskazał organ egzekucyjny, że na dzień wystawienia upomnień (26 listopada 2021 r. i 9 maja 2022 r.), a następnie tytułów wykonawczych (data wszczęcia egzekucji 26 stycznia 2022 r. oraz 10 czerwca 2022 r.), a także dokonania czynności egzekucyjnych, w tym zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w S. S.A., zaległości były wymagalne i podlegały egzekucji. Zatem wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem, dlatego też organ egzekucyjny odmówił zwrotu kosztów egzekucyjnych.
W skardze na powyższe postanowienie zobowiązana przyznała, że organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez wierzyciela. Na podstawie tych tytułów organ dokonał zajęć wierzytelności z rachunku bankowego, a następnie postanowieniem z 1 lipca 2022r. organ umorzył prowadzone postępowanie, a to w związku z faktem, iż podatek nie wystąpił. Na podstawie złożonych przez Spółkę korekt deklaracji podatek został zmniejszony do 0. Spółka jednoznacznie w swoich wnioskach, skierowanych do organu wykazała, iż nastąpiła nadpłata podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2020 r. w wysokości 4.205,70 zł. W tej sytuacji pobrane przez organ koszty egzekucyjne w kwotach 578,90zł i 16,00 zł a także 884,54 zł i 16,00 zł zostały nienależnie pobrane. Dlatego tez wniosek o stwierdzenie nadpłaty i zwrot w/w kosztów, wraz z należnymi odsetkami za opóźnienia jest uzasadniony.
Wskazano, że zaniechanie przez Organ prowadzenia postępowania egzekucyjnego, postanowieniem z dnia 4 lipca 2022r. wiąże się również z tym, że wszystkie pobrane należności oraz odblokowanie wszystkich zajętych środków pieniężnych jest równoznaczne ze zwrotem tych środków na konto spółki, jako świadczenie nienależne Organowi.
Podniesiono, że na początku roku 2022 przekazane zostały przez Spółkę wszystkie niezbędne informacje do organu, a pomimo to doszło do zajęcia rachunku i w tym zakresie zobowiązana dopatruje się nieuprawnionego działania organu, który posiadał już pełną wiedzę o sytuacji finansowej spółki.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zaskarżone postanowienie uchyla się kontroli sądu z uwagi na stwierdzone braki w aktach administracyjnych przekazanych wraz ze skargą.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność odmowy zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego na rzecz skarżącej.
Zgodnie z art. 64c § 2 u.p.e.a. koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Pokrycie przez wierzyciela kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 nie stanowi przeszkody w dochodzeniu tych kosztów od zobowiązanego, na wniosek tego wierzyciela, w ponownie wszczętej egzekucji administracyjnej.
Natomiast w myśl art. 64cd § 1 ww. ustawy jeżeli po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, w szczególności jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu, organ egzekucyjny, który zakończył postępowanie egzekucyjne, zwraca zobowiązanemu lub wierzycielowi wyegzekwowane lub uzyskane koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia ich wyegzekwowania lub uzyskania do dnia obciążenia rachunku bankowego organu egzekucyjnego przekazywanymi środkami pieniężnymi.
Z powyższego wynika zatem, że co do zasady koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Jednakże w przypadku ich wyegzekwowania od zobowiązanego w sytuacji, w której okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem zobowiązanemu przysługuje ich zwrot wraz z należnymi odsetkami.
Organ odwoławczy, w ślad za organem egzekucyjnym, stwierdził, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego było zgodne z prawem. Odwołuje się przy tym do wysłania do zobowiązanej upomnień, a następnie złożenia w dniu 27 czerwca 2022 r. korekt deklaracji VAT-7 wskazujących na brak obrotu skarżącej, tzw. deklaracje zerowe. Tymczasem okoliczności te nie zostały potwierdzone żadnymi dokumentami.
W aktach sprawy znajdują się bowiem jedynie tytułu wykonawcze, dowody zajęcia rachunku bankowego w oparciu o nie, a także postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z dnia z 1 lipca 2022 r., nr [...] w którym wskazano, że w związku ze złożoną korektą deklaracji przedmiotowe należności dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego nr 2405-723.487590.2022 wygasły. Nie wskazano przy tym daty złożenia korekt deklaracji.
Należy także zauważyć, że z pism zobowiązanej (z dnia...) wynika, że już w maju złożono pliki JPK, z których wynikał brak zobowiązania podatkowego Spółki. Co więcej w piśmie samego organu egzekucyjnego uznającego złożenie korekt deklaracji wynika, że doszło do zwrotu wyegzekwowanych kwot z uwagi na złożenie tych korekt, bez wydawania decyzji w przedmiocie nadpłaty.
Zatem w niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie uchyla się kontroli Sądu, a wskazane braki postępowania dowodowego naruszają regulacje art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zgodnie z treścią art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast w myśl art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z art. 80 K.p.a. wynika, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Należy dostrzec, że zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako p.p.s.a.) organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Zatem organ za pośrednictwem, którego wniesiono skargę przekazuje ją wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy.
Tymczasem, jak wskazano już wcześniej, akta administracyjne sprawy uniemożliwiają kontrolę zaskarżonego postanowienia.
Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy uzupełni materiał dowodowy w niniejszym postępowaniu, w szczególności o dokumenty, na które sam się powołuje. Ustali przy tym i udokumentuje daty doręczenia upomnień, daty złożenia zarówno korekt plików JPK, jak i korekt deklaracji. Dopiero na tej podstawie oceni, czy wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było zgodne z prawem w odniesieniu do każdego z tytułów wykonawczych.
Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. zasądzając kwotę wpisu uiszczonego przez skarżącą.