Uzasadnienie
Prawomocnym postanowieniem z dnia 19 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek J.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W konsekwencji czego skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie [...] zł.
W dniu 12 grudnia 2007 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynął druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy dla J.P. W tych ramach skarżący ponownie w tej sprawie zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek podniósł, że w chwili obecnej posiada niewielkie dochody z działalności gospodarczej oraz z emerytury, które są obciążone egzekucją sądową i administracyjną.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskujący we wspólnym gospodarstwie pozostaje wraz z żoną. Łączny dochód tego gospodarstwa oszacowano na kwotę [...] zł, w tym około [...] zł z prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej. W posiadaniu wnioskującego znajdują się: dom o pow. użytkowej 240 m², budynek restauracji, garaż wraz z wiatą oraz nieruchomość gruntowa o pow. 1627 m². J.P. oświadczył nadto, że w drodze egzekucji jego dochód jest miesięcznie pomniejszany o kwotę [...] zł.
Pismem z dnia 19 grudnia 2007 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych oraz złożenie dodatkowych wyjaśnień, w szczególności przez: wykazanie za pomocą odpisów bądź kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, prąd, energia elektr., telefon, nakaz płatniczy podatku od nieruchomości itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (G., ul. [...]); nadesłanie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącego i pozostałych osób będących we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy; nadesłanie zaświadczenia właściwego komornika oraz poborcy skarbowego o wysokości świadczeń potrącanych skarżącemu, tym samym potwierdzenie okoliczności podniesionych w uzasadnieniu wniosku zawartego na druku PPF, tj. "Komornik Rewiru II w C. potrąca [...] zł z emerytury na rzecz U.S. w C.; poborca skarbowy otrzymuje miesięcznie [...] zł"; wyjaśnienie, czy I.P. w dalszym ciągu jest osobą bezrobotną i czy w związku z tym jest w chwili obecnej zarejestrowana we właściwym urzędzie pracy (jeśli tak, to należało nadesłać zaświadczenie tegoż urzędu); nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w okresie ostatnich sześciu miesięcy, w tym np. księgę przychodów i rozchodów, deklaracje VAT (w tych ramach należy nadto nadesłać ewidencję środków trwałych prowadzonej działalności); złożenie oświadczenia, z którego wynikałoby, czy posiadane przez skarżącego składniki majątku w dalszym ciągu pozostają zajęte przez komornika sądowego, jeśli tak to należało nadesłać stosowne zaświadczenie na tę okoliczność; nadesłanie zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego o stanie zameldowania w lokalu mieszkalnym położonym w G. przy ul. [...] (w tych ramach pouczono skarżącego, że istnieje możliwość przedłużenia terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, jednakże tylko i wyłącznie na jego wniosek, złożony w wyznaczonym na wstępie terminie)
W piśmie referendarza pouczono wnioskującego, że niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni lub w w/w zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy, określonej w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) -zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a.
Odpowiadając na wezwanie w zakreślonym terminie J.P. nadesłał plik dokumentów, w tym: fakturę VAT za energię elektryczną, "odcinki" emerytury za listopad i grudzień 2007 r., blankiet opłat ratalnych z tytułu podatku od nieruchomości, pokwitowanie wpłat na rzecz Urzędu Skarbowego w C., potwierdzenie dokonania zapłaty za świadczenia telekomunikacyjne oraz dokumentację związaną z postępowaniem przesądowym dotyczącym zapłaty na rzecz skarżącego zaległych opłat czynszowych z tytułu najmu należących do niego nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie np. radcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, w pierwszej kolejności wypada ponownie podkreślić, że postanowieniem Sądu z dnia 19 marca 2007 r. oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Orzeczenie podjęte w tym przedmiocie do chwili obecnej zachowało swą prawną moc. Zgodnie bowiem z art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zmiana ta w przypadku postępowania w przedmiocie prawa pomocy musi być istotna.
Instytucja prawa pomocy stanowi wszak gwarancję przysługującego stronie m. in. na mocy art. 45 Konstytucji RP prawa do sądu – nie może być zaś mowy o realizacji tego prawa, gdy sytuacja majątkowa strony w trakcie jednego postępowania jest oceniana odmiennie niż uprzednio i na niekorzyść tylko z uwagi na fakt, iż zmieniła się ona w jakimkolwiek stopniu, choćby nieznacznym. Byłoby to zresztą nie do pogodzenia z zasadą zaufania do organów państwa oraz stabilności orzeczeń sądowych.
Mając powyższe na uwadze należało podkreślić, że rozpoznającemu wniosek nie dano okazji do badania aktualnych możliwości finansowych skarżącego, a tym samym do przeprowadzenia analizy tej sprawy w oparciu o art. 165 P.p.s.a. J.P. nie wykonał bowiem w znacznej mierze wezwania referendarza sądowego z dnia 19 grudnia 2007 r. Przede wszystkim nie nadesłano wyciągów bankowych, ani dokumentacji księgowej prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, ani dokumentów potwierdzających wysokość egzekwowanych od skarżącego należności pieniężnych, zdeklarowanych w druku PPF.
Taka postawa skarżącego nie może zasługiwać na aprobatę, a w konsekwencji musi skutkować odmową przyznania wnioskowanego prawa pomocy. W orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05).
Trzeba w tym miejscu jeszcze zauważyć, że dokumenty przedstawione przez skarżącego przy piśmie z dnia 30 grudnia 2007 r., w tym dotyczące postępowań przesądowych o zapłatę należności nie dają pełnego obrazu kondycji finansowej działalności prowadzonej przez skarżącego.
Z wymienionych wyżej powodów postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., w oparciu o przytoczone wyżej przepisy.