Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 13 maja 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 52/20

Uzasadnienie

1. Działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 58 i art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17, art. 18 i art. 23 § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor) po rozpatrzeniu zażalenia B.P.(dalej: skarżący) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. (dalej: Naczelnik) z dnia [...] r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku A S.A. dokonaną zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...], utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
2. Przebieg postępowania przed organami egzekucyjnymi.

2.1. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że Naczelnik prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego Prezydenta W. z dnia [...] r. nr [...], obejmującego zaległość w opłacie dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie w dniu [...] r. w kwocie należności głównej [...]zł, w toku którego zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...] zajął świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej: Zakład). Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu [...] r. 2.2. Skarżący pismem z dnia 6 sierpnia 2016 r. wniósł zarzuty nieistnienia i przedawnienia obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego.

2.3. Naczelnik po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w przedmiocie wniesionych zarzutów, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uznał je za nieuzasadnione, stanowisko to następnie utrzymał w mocy Dyrektor postanowieniem z dnia [...]r. nr [...].

2.4. Zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...], doręczonym skarżącemu [...] r., organ egzekucyjny zajął wierzytelność z rachunku bankowego skarżącego w Banku A S.A. Natomiast zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...], doręczonym skarżącemu [...] r., uchylił zajęcie z [...] r. świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego w Zakładzie.

2.5. Pismem z dnia 28 listopada 2018 r., nadanym w Urzędzie Pocztowym R. [...] r. skarżący złożył skargę na ww. czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonaną zawiadomieniem z dnia [...] r. Skarżący wyjaśnił, iż nie wniósł skargi od razu po otrzymaniu ww. zawiadomienia, ponieważ kilka dni później odebrał zawiadomienie o uchyleniu zajęcia. Był on przekonany, iż uchylenie dotyczy właśnie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego z powodu pomyłki Urzędu Skarbowego w R.. Dopiero po dokładnym przeczytaniu pisma zorientował się, iż uchylenie odnosi się do zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego w Zakładzie z 2016 r. Skarżący podnosił, iż obecnie w Sądzie Administracyjnym w Gliwicach toczy się proces w sprawie egzekucji, której dotyczy to zajęcie, jednak nie wydano jeszcze wyroku. Gdyby nie błędna interpretacja zawiadomienia z dnia [...] r. skarżący złożyłby skargę na zajęcie rachunku bankowego w terminie. Wniósł więc o uchylenie zajęcia.

2.6. Naczelnik postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] oddalił skargę z uwagi na upływ 14. dniowego terminu do jej wniesienia.

2.7. Po otrzymaniu ww. postanowienia w dniu [...] r. skarżący 7 lutego 2019 r. złożył zażalenie z [...] r., wnosząc o uchylenie postanowienia organu egzekucyjnego oraz o uchylenie ww. zajęcia rachunku bankowego, a także o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

2.8. Dyrektor rozpoznając ww. zażalenie postanowieniem z [...] r. nr [...] uchylił w całości postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu wskazał, że organ egzekucyjny winien był ustalić czy wraz z wniesioną skargą w trybie art. 54 u.p.e.a. skarżący wniósł także żądanie o przywrócenie terminu do jej wniesienia.

Skarżący w piśmie z dnia 24 kwietnia 2019 r. będącym odpowiedzią na wezwanie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. nr [...] wyjaśnił, że w skardze z 29 listopada 2018 r. zawarty był wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia.

2.9. Po ponownym rozpoznaniu skargi z dnia 28 listopada 2019 r. Naczelnik postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi, natomiast postanowieniem nr [...] oddalił skargę z uwagi na upływ 14. dniowego terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia.

2.10. Skarżący zażaleniami z dnia [...] r. zakwestionował ww. postanowienia organu egzekucyjnego z [...] r. W związku z czym Dyrektor postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uchylił w całości zaskarżone postanowienie Naczelnika z dnia [...] r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, z powodu braku właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia. W związku z powyższym organ nadzoru postanowieniem z [...] r. nr [...] orzekł także o uchyleniu w całości zaskarżonego postanowienia Naczelnika z dnia [...] r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, uzasadniając, iż przed wydaniem postanowienia w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, postanowienie w sprawie przywrócenia bądź odmowy przywrócenia terminu do złożenia środka zaskarżenia winno być ostateczne w administracyjnym toku postępowania.

2.11. W związku z powyższym Naczelnik postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi stwierdzając, iż nie wystąpiły kumulatywnie cztery przesłanki do przywrócenia terminu, wymienione w art. 58 k.p.a. 2.12. Na to doręczone w dniu [...] r. postanowienie organu egzekucyjnego skarżący 1 października 2019 r. nadał w Urzędzie Pocztowym R. zażalenie z [...] r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o uchylenie i uznanie za nieważną, przeprowadzoną z naruszeniem prawa egzekucję z rachunku bankowego, podnosząc, iż Naczelnik wydając ponownie postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia zakwestionował postanowienie Dyrektora, które miał obowiązek wykonać. Według skarżącego przez wykonanie postanowienia organu nadzoru należało rozumieć przywrócenie terminu do złożenia skargi. Ponownie podniósł argumenty bezprawnego przeprowadzenia egzekucji oraz wprowadzenia w błąd przez Naczelnika. Zobowiązany uważa, że organ egzekucyjny dokonał bezprawnie zajęcia rachunku bankowego bez odwieszenia postępowania uprzednio zawieszonego, a "Czynności te zostały wykonane przez Naczelnika z pełną świadomością, aby nie powiedzieć premedytacją i były obliczone na zdezorientowanie mnie o co w tym wszystkim tak naprawdę chodzi." Skarżący wskazał, że w dniu 31 grudnia 2018 r. upływał termin przedawnienia dochodzonej należności, co było przyczyną postępowania organu egzekucyjnego i doprowadziło do zajęcia rachunku bankowego i utraty u władz i pracowników banku dobrego imienia. W związku z czym Naczelnik po przywróceniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia powinien uchylić egzekucję z rachunku bankowego.

2.13. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor utrzymał postanowienie Naczelnika w mocy.

W uzasadnieniu stwierdził, iż poza sporem w tej sprawie pozostaje, iż zawiadomienie Naczelnika z dnia [...] r. nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Banku A S.A. zostało doręczone zobowiązanemu [...] r., co skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem na blankiecie potwierdzenia odbioru. Zatem 14. dniowy termin do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne, zakreślony w art. 54 § 4 u.p.e.a. upłynął 20 listopada 2018 r. Skarga na czynność egzekucyjną zawarta w piśmie z dnia 28 listopada 2019 r., nadanym w Urzędzie Pocztowym R. [...] r., została więc wniesiona z uchybieniem tego ustawowego terminu.

Dalej Dyrektor przywołał treść art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej, który przewiduje w razie uchybienia terminu jego przywrócenie na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Natomiast § 2 tego artykułu stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zatem w świetle art. 58 k.p.a. przesłanki przywrócenia terminu są następujące: 1) wniesienie prośby o przywrócenie terminu, 2) jednocześnie z wniesieniem prośby należy dokonać czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, 3) wniesienie prośby o przywrócenie terminu i dokonanie czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, 4) uprawdopodobienie przez wnoszącego prośbę (zainteresowanego), że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy - wnoszący podanie (zainteresowany) musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie.

Dalej Dyrektor argumentował, iż w sytuacji wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, na wstępie należy ustalić, czy został zachowany warunek przywrócenia terminu do wniesienia żądania w postaci wniesienia takiej prośby w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

W tych ramach Dyrektor przypomniał, iż Naczelnik po ponownym rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi przewidzianej w art. 54 ustawy egzekucyjnej, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu podając, iż zobowiązany odebrał zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego w Banku A S.A. w dniu [...] r., w związku z czym termin do wniesienia na tę czynność skargi upływał z dniem 20 listopada 2018. Skoro więc złożył on skargę dopiero w dniu 29 listopada 2018 r., tym samym nie zachował przewidzianego 14. dniowego terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz z samą skargą pismem z dnia 28 listopada 2018 r., czym spełnił pierwszą przesłankę do przywrócenia terminu. Skarżący uzasadnił swój brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi jedynie faktem błędnej interpretacji pism otrzymanych od organu egzekucyjnego. Naczelnik stwierdził, iż nie wystąpiły żadne obiektywne przeszkody do złożenia przez zobowiązanego skargi, w związku z czym niezasadne jest badanie momentu ustania przeszkód do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto zobowiązany dopełnił czynności, dla której określony był termin, czyli złożył skargę na czynności egzekucyjne. W związku z powyższym organ egzekucyjny stwierdził, iż nie wystąpiły kumulatywnie wszystkie cztery przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia.

Zdaniem Dyrektora skarżący zwracając się o przywrócenie terminu spełnił pierwszą i czwartą przesłankę art. 58 k.p.a., tj. wniósł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, składając wraz z nim skargę na czynność egzekucyjną.

Dalej Dyrektor podniósł, że przede wszystkim jednak, w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a. zainteresowany ma uprawdopodobnić brak swojej winy w uchybieniu terminu, czyli uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność. O braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, a więc siły wyższej, takiej jak np. nagły atak zimy, przerwa w komunikacji, nagła choroba, powódź, pożar itp., czyli takiej przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, ustawodawca nie uzależnia bowiem uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (wyroki: WSA w Gliwicach z 24 kwietnia 2018 r., IV SA/GI 1207/17, NSA z 11 kwietnia 2018 r., II OSK 2401/17).

W ocenie organu odwoławczego, skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w niedochowaniu właściwego terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. Wyjaśnił jedynie w piśmie z dnia 28 listopada 2018 r., że nie wniósł skargi na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego w Banku A S.A. od razu po otrzymaniu zawiadomienia, ponieważ kilka dni później odebrał zawiadomienie o uchyleniu zajęcia świadczenia emerytalnego w Zakładzie. Był on przekonany, iż uchylenie dotyczy tego samego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i spowodowane jest pomyłką Urzędu Skarbowego w R.. Dopiero po dokładnym przeczytaniu pisma zorientował się, iż uchylenie odnosi się do zajęcia świadczenia w Zakładzie z 2016 r. Jedynym powodem uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne podawanym przez zobowiązanego jest celowe, jego zdaniem, działanie Naczelnika skutkujące wprowadzeniem go w błąd, tymczasem nie jest to argument zaświadczający o braku winy w uchybieniu terminu. W zasadzie zobowiązany nie wykazał istnienia żadnej przeszkody. Błędne odczytanie lub niezrozumienie treści prawidłowo zredagowanych i zawierających prawidłowe pouczenie o przysługujących środkach zaskarżenia pism nie może być bowiem przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.

Dyrektor podkreślił, że doręczone skarżącemu w dniu [...] r. zawiadomienie z [...] r. nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Banku A S.A. zawierało prawidłowe pouczenie o przysługującej mu skardze i terminie jej wniesienia, a zawiadomienie z dnia [...] r. nr [...] skierowane do Zakładu wyraźnie stwierdzało, że uchyla zajęcie z [...] r. Usprawiedliwienie niedotrzymania terminu do wniesienia skargi niezrozumieniem treści przesłanych pism nie może być więc uznane za przyczynę uzasadniającą przywrócenie przedmiotowego terminu. W konsekwencji wniesienie skargi po terminie uznać należy za ewidentnie zawinione przez zobowiązanego.

3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

3.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o: 1) zbadanie przez Sąd czy zaistniały podstawy prawne do dokonania w dniu [...] r. przez Naczelnika egzekucji z rachunku bankowego, 2) uznanie za nieważną przeprowadzoną z naruszeniem prawa egzekucję z rachunku bankowego oraz uchylenie wszystkich dotychczas wydanych postanowień przez wszystkich uczestników postępowania, tj. od dnia [...] r. aż do końca 3) ograniczenie w niniejszej sprawie roli Naczelnika jedynie do gromadzenia dokumentacji i przekazania jej do Sądu oraz pozbawienie go możliwości zajmowania stanowiska, opiniowania postanowień oraz sugerowania dalszego postępowania, 4) sprawdzenie przekazywanej przez Naczelnika dokumentacji pod kątem rzetelności wykonania obowiązku jej złożenia i sprawdzenie czy nie nastąpiło ukrycie i nieprzekazanie któregoś z dokumentów, 5) dołączenie do akt sprawy przekazywanych wraz ze skargą dokumentów, których Naczelnik nie przekazał na polecenie Sądu w odpowiedzi z dnia 12 marca 2019 r., 6) dołączenie do akt sprawy przekazanych wraz ze skargą wniosków z prośbą o interwencję oraz kolejnych pism wysłanych do wiadomości Ministra Sprawiedliwości oraz Ministra Finansów, 7) zasądzenie na jego rzecz odszkodowania w łącznej kwocie [...] zł, po [...] zł od Prezydenta W. oraz [...] zł od Naczelnika z powodu bezprawnego przeprowadzenia egzekucji, 8) zasądzenie na jego rzecz wszelkich poniesionych kosztów w związku z prowadzonym postępowaniem od samego początku, w tym kosztów procesowych oraz kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego, 9) potraktowanie marginalnie kwestii wydawania niepotrzebnych postanowień, które dotyczą kwestii zachowania terminu do złożenia zażalenia na bezprawne działanie Naczelnika, 10) przeprowadzenie jawnej rozprawy sądowej i umożliwienie wzięcia w niej udziału oraz odpowiednio wczesne poinformowanie o jej terminie.

Skarżący stwierdził, że podtrzymuje w całości całą argumentację oraz dowody złożone i przedstawione w pismach do Dyrektora i do Naczelnika, jak również przekazanie do Sądu w skardze z 3 lipca 2018 r. oraz w rozszerzeniu skargi z 7 lutego 2019 r. Podniósł także, iż nie istniały żadne przesłanki, aby w dniu [...] r. Naczelnik dokonał egzekucji z rachunku bankowego, ponieważ w tym czasie kwestia istnienia rzekomej wierzytelności była od dnia 3 lipca 2018 r. przedmiotem badania przez Sąd i tylko Sąd miał prawo wydawać w tym czasie jakiekolwiek postanowienia czy decyzje. Wyrok w tej sprawie zapadł dopiero 19 lutego 2019 r., więc działanie Naczelnika w trakcie trwania procesu było "zwyczajną uzurpacją, nie posiadającą ponadto żadnych podstaw prawnych i samowolą naruszającą porządek prawny i organizację Państwa".

Jak podnosił skarżący, organ egzekucyjny przeprowadził egzekucję wbrew wszelkim normom i zasadom postępowania, gdyż dokonano jej w trakcie zawieszenia poprzedniej egzekucji bez formalnego i skutecznego jej odwieszenia. O przeprowadzeniu egzekucji został on poinformowany postanowieniem wydanym 9 dni wcześniej niż postanowieniem o odwieszeniu zajęcia.

Zdaniem skarżącego Naczelnik może próbować nie przekazać do Sądu ważnych dokumentów lub przedstawić sprawę w korzystnym dla siebie świetle lub w bardzo niekorzystnym dla zobowiązanego, w związku z czym załączył do skargi dokumenty o zawieszeniu zajęcia z dnia [...] r. oraz o odwieszeniu zajęcia z dnia [...] r. Ponadto Naczelnik nie może być sędzią we własnej sprawie, ponieważ sprawa dotyczy jego bezprawnego działania i niedopuszczalne jest aby wydawał kolejne postanowienia odnosząc się do swoich czynności i oceniając swoje własne postępowanie.

3.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1. Skarga okazała się niezasadna.

4.2. Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).

4.3. Mając na uwadze art. 134 p.p.s.a w pierwszej kolejności zakreślić należy granice rozpoznawanej sprawy, albowiem zarzuty podniesione w skardze odnoszą nie tylko do zaskarżonego postanowienia Dyrektora w sprawie odmowy przywrócenia terminu na czynność egzekucyjną –zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w Banku A S.A., ale również innych rozstrzygnięć wydanych przez organy egzekucyjne. Natomiast przedmiotem skargi, co nie budzi wątpliwości, jest wyłącznie ww. postanowienie Dyrektora utrzymując w mocy postanowienie Naczelnika z dnia [...] r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku A S.A. dokonaną zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...].

W orzecznictwie sądów administracyjnych rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Natomiast wynikające z art. 134 § 1 p.p.s.a. niezwiązanie granicami skargi oznacza, że Sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze (wyrok NSA z dnia 28 marca 2018r. I FSK 1000/16, LEX nr 2486221). Sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Łodzi z dnia 30 kwietnia 2018r., III SA/Łd 110/2018, LEX nr 2485772). Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym, jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 marca 2018r., II FSK 487/16, składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych (LEX nr 2466528).

Mając na uwadze powyższe, zadaniem Sądu nie jest rozważenie zarzutów skargi odnoszących się do innych niż zaskarżone postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną rozstrzygnięć i czynności organów egzekucyjnych, albowiem pozostają one poza zakresem sprawy w rozumieniu art. 134 p.p.s.a. 4.4. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wskazać na wstępie należy, że kluczowa w tej sprawie kwestia uprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną – zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym skarżącego (art. 58 § 1 k.p.a.) została przez Dyrektora rozstrzygnięta prawidłowo.

Instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w toku postępowania administracyjnego (egzekucyjnego) została uregulowana w art. 58 k.p.a. Zgodnie z § 1 powołanego przepisu, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast w myśl art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Wskazana regulacja prawna kreuje cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu, które muszą być spełnione łącznie, tj.

1. wniesienie prośby o przywrócenie terminu, 2) jednocześnie z wniesieniem prośby należy dokonać czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, 3) wniesienie prośby o przywrócenie terminu i dokonanie czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, 4) uprawdopodobienie przez wnoszącego prośbę (zainteresowanego), że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy - wnoszący podanie (zainteresowany) musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie.

Podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu nie jest przedmiotem uznania organów. Omawiany przepis stanowi bowiem expressis verbis, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ zatem, w razie wystąpienia pozytywnych przesłanek objętych tym przepisem, zobligowany jest do przywrócenia terminu.

Zaakcentować należy, że warunkiem przywrócenia terminu, na podstawie art. 58 § 1 k.p.a., jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych.

Z treści art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych i że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku.

Podkreślić trzeba, że postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do dokonania zaniedbanej czynności procesowej prowadzone jest na wniosek strony i opiera się na ocenie okoliczności przez stronę wskazanych. To strona ma uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu, a nie organ ma dociekać przyczyn spóźnienia strony (wyroki NSA z 13 maja 2015 r., II GSK 562/14, z dnia 18 czerwca 2020 r. II OSK 3620/19). Uprawdopodobnienie ma wynikać z rozumowania przeprowadzonego na podstawie faktów przedstawionych przez zainteresowanego, zasad logiki i doświadczenia życiowego (J. Wegner (w:) W. Chróścielewski (red.), Z. Kmieciak (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2019, LEX/el 2019, uwaga nr 10 komentarza do art. 58). Tym samym jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 września 2020 r. I SA/Po 363/20). Nawet sam fakt posiadania zwolnienia lekarskiego od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, z uwagi na to, że nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej za pośrednictwem poczty lub przez domownika (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2020 r. I OSK 3170/19).

4.5. W realiach rozpoznawanej sprawy uwzględniając przywołane powyżej założenia Dyrektor w sposób uprawniony przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w niedochowaniu właściwego terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Skarżący bowiem wyjaśnił jedynie w piśmie z dnia 28 listopada 2018 r., że nie wniósł skargi na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego w Banku A S.A. od razu po otrzymaniu zawiadomienia, ponieważ kilka dni później odebrał zawiadomienie o uchyleniu zajęcia świadczenia emerytalnego w Zakładzie. Skarżący był przekonany, iż uchylenie dotyczy tego samego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i spowodowane jest pomyłką Urzędu Skarbowego w R.. Dopiero po dokładnym przeczytaniu pisma zorientował się, iż uchylenie odnosi się do zajęcia świadczenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych z 2016 r.

W konsekwencji, podzielić należy pogląd Dyrektora, że w ocenie skarżącego jedynym powodem uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne podawanym przez zobowiązanego jest celowe działanie Naczelnika skutkujące wprowadzeniem go w błąd, uznał, że nie jest to argument przesądzający o braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu nie można jednak przyjąć, że błędne odczytanie lub niezrozumienie treści prawidłowo zredagowanych i zawierających prawidłowe pouczenie o przysługujących środkach zaskarżenia pism stanowi przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.

Nie ulega także wątpliwości, że doręczone skarżącemu w dniu [...] r. zawiadomienie z [...] r. nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Banku A S.A. zawierało prawidłowe pouczenie o przysługującej mu skardze i terminie jej wniesienia, a zawiadomienie z dnia [...] r. nr [...] skierowane do Zakładu wyraźnie stwierdzało, że uchyla zajęcie z [...]r.

Sąd podziela także pogląd Dyrektora, że o braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, a więc siły wyższej, takiej jak np. nagły atak zimy, przerwa w komunikacji, nagła choroba, powódź, pożar itp., czyli takiej przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, ustawodawca nie uzależnia bowiem uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia.

Reasumując, usprawiedliwienie niedotrzymania terminu do wniesienia skargi niezrozumieniem treści przesłanych pism, które celowo miały wprowadzić skarżącego w błąd, nie stanowi o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Z tych przyczyn należało podzielić wyrażony w zaskarżonym postanowieniu wniosek Dyrektora, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż okoliczności życiowe w jakich znajdował się w dacie biegu terminu do wniesienia odwołania były tego rodzaju, że uniemożliwiały jej terminowe wniesienie skargi na czynność egzekucyjną.

Niezależnie od powyższych rozważań Sąd podzielił pogląd Dyrektora, że w kontekście wskazanych wyżej, a wynikających z art. 58 § 1 k.p.a. przesłanek do przywrócenia terminu skarżący spełnił dwie z nich – skarżący zwracając się o przywrócenie terminu spełnił pierwszą i czwartą przesłankę z ww. przepisu, tj. wniósł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, składając wraz z nim skargę na czynność egzekucyjną.

Okoliczność ta pozostaje jednak bez wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, albowiem skarżący, jak zasadnie przyjął Dyrektor nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.

Wszystkie powołane w uzasadnieniu wyroki są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

4.6. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.