Uzasadnienie
Pismem z dnia 17 marca 2023 r., wniesionym za pośrednictwem ePUAP, Z. S. (dalej: skarżący, strona skarżąca), reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia.
Przesyłka pocztowa, zawierająca zaskarżone postanowienie, była dwukrotnie awizowana przez operatora pocztowego w dniach 14 stycznia 2022 r. i 24 stycznia 2022 r., po czym, z uwagi na jej niepodjęcie w terminie przez adresata, została zwrócona do organu i uznana za skutecznie doręczoną z upływem 28 stycznia 2022 r.
W treści skargi pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu tego wniosku wskazał, że o wydaniu postanowienia pełnomocnik procesowy dowiedział się 10 marca 2023 r., kiedy zadzwonił do organu odwoławczego w celu ustalenia stanu sprawy. W trakcie rozmowy powziął informację, że w sprawie zostało wydane i wysłane do pełnomocnika do doręczeń postanowienie, jednak wróciło niepodjęte do organu. W tym samym dniu pełnomocnik powiadomił o sprawie pełnomocnika do doręczeń, Z. K., która nie wiedziała o próbie doręczenia jej postanowienia. W dniu 13 marca 2023 r. pełnomocnik do doręczeń stawiła się w siedzibie organu pierwszej instancji i otrzymała kopię zaskarżonego postanowienia, którą to kopię przesłała pełnomocnikowi procesowemu.
Następnie pełnomocnik przywołał treść art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", i wskazał, że w jego ocenie w sprawie zachodzą okoliczności, które uprawdopodobniają brak winy w przekroczeniu terminu do wniesienia skargi. Wyjaśnił, iż skarga nie została wniesiona w terminie, gdyż żadnemu z pełnomocników skarżącego nie doręczono zaskarżonego postanowienia, a to z tego względu, że przesyłka została omyłkowo wyekspediowana z pominięciem pełnomocnika procesowego oraz na nieprawidłowy adres pełnomocnika do doręczeń.
W dalszej części uzasadnienia pełnomocnik wskazał, że prawidłowym adresem pełnomocnika do doręczeń jest ul. [...] w C., podczas gdy przesyłkę organ wysłał na adres ul. [...]. Prawidłowy adres pełnomocnika do doręczeń to adres lokalu biurowego znajdującego się w bloku, z wejściem od frontu budynku przy ul. [...]. Przesyłki adresowane w ten sposób są doręczane pełnomocnikowi. Z kolei adres, na który wysłano zaskarżone postanowienie, jest najprawdopodobniej adresem lokalu mieszkalnego w klatce schodowej w tym samym budynku, z wejściem znajdującym się z tyłu budynku. Awizo najprawdopodobniej trafiło do mieszkańców spod tego adresu. Pełnomocnik do doręczeń nie otrzymał awizo przesyłki zawierającej zaskarżone postanowienie, ani od pracownika doręczyciela, ani grzecznościowo od mieszkańców lokalu znajdującego się pod adresem ul. [...].
Pełnomocnik podniósł, iż omyłka w adresie jest oczywista i należy ją przypisać okolicznościom leżącym wyłącznie po stronie organu odwoławczego, który doręczał postanowienie. Zarówno pełnomocnik procesowy, jak i pełnomocnik do doręczeń dochowali staranności, wskazując organom swoje aktualne adresy. Ponadto w dniu 16 marca 2023 r. pełnomocnik do doręczeń podjęła próbę wniesienia reklamacji do Poczty Polskiej, jednakże z uwagi na upływ czasu (ponad 12 miesięcy) system elektroniczny nie przyjął reklamacji. W konsekwencji pełnomocnik do doręczeń wysłała reklamację drogą wiadomości e-mail, jednakże odpowiedzi jeszcze nie otrzymała.
Do wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego załączył wyciągi z zestawienia połączeń z pracownikiem organu, e-mail pełnomocnika do doręczeń, wyciąg z systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej, pełnomocnictwo do doręczeń wskazujące prawidłowy adres, wyciąg z systemu zgłaszania reklamacji przesyłek Poczty Polskiej oraz reklamację pełnomocnika do doręczeń.
W odpowiedzi na skargę organ, odnosząc się do zarzutu, że korespondencja była wysłana na niewłaściwy adres pełnomocnika do doręczeń, wskazał, że na adres ul. [...] w C. zostało wysłane i odebrane postanowienie wydane w pierwszej instancji, jak również postanowienia o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. Przyznał natomiast, że adres wskazany w pełnomocnictwie to ul. [...] w C..
Przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu został rozstrzygnięty postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 maja 2023 r., którym tut. Sąd odrzucił wniosek. Sąd doszedł bowiem do przekonania, że zaskarżone postanowienie nie weszło do obrotu prawnego, a zatem nie zaczął biec termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a strona skarżąca nie mogła uchybić terminowi do zaskarżenia postanowienia. Sąd uznał, iż skoro termin do wniesienia skargi, na skutek nieprawidłowego doręczenia zaskarżonego postanowienia, nie rozpoczął biegu, niedopuszczalnym byłoby orzekanie w przedmiocie jego przywrócenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga podlegała odrzuceniu.
Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność. Ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek odrzucenia skargi, jakie zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 p.p.s.a. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a.
W związku powyższym, przy badaniu terminowości wniesienia skargi istotnego znaczenia nabiera kwestia doręczenia zaskarżonego rozstrzygnięcia albo aktu. Od stwierdzenia, czy doszło do doręczenia zależy ocena skuteczności wniesienia skargi. Przywołany przepis początek biegu terminu, a w konsekwencji prawo do wniesienia skargi, ściśle wiąże z faktem prawidłowego doręczenia skarżonego rozstrzygnięcia. Wniesienie skargi przed doręczeniem stronie rozstrzygnięcia podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego nie rodzi skutków prawnych (por. m.in. postanowienia NSA z 4 stycznia 2013 r. I OZ 949/12; z 27 marca 2019 r. I GSK 325/19; z 23 października 2020 r. II FSK 1601/18; z 28 października 2020 r. II OSK 2477/20, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Po zapoznaniu się z aktami sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że stanowisko organu o skutecznym doręczeniu zaskarżonego postanowienia jest błędne. Analiza akt administracyjnych potwierdziła bowiem twierdzenia podniesione we wniosku o przywrócenie terminu, dotyczące doręczenia zaskarżonego postanowienia na nieprawidłowy adres, które to twierdzenia tutejszy Sąd uznał za słuszne także w postanowieniu z dnia 10 maja 2023 r. W pełnomocnictwie udzielonym Z. K. czytelnie wskazano adres do korespondencji jako ul. [...] w C.. Okoliczność tę potwierdza także sam organ. Należy zauważyć, iż korespondencja kierowana przez organ do skarżącego była pierwotnie wysyłana na ten adres pełnomocnika, jednak w toku postępowania, bez uzasadnionych przyczyn, organ rozpoczął wysyłanie korespondencji na adres nieprawidłowy.
Tutejszy Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, iż przepisy o doręczeniach mają przede wszystkim charakter gwarancyjny. Służą one bowiem zagwarantowaniu prawa strony do rzetelnego i prawidłowego postępowania. Prawidłowość doręczeń jest jednym z kluczowych warunków przestrzegania praw strony (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt I FSK 822/19). Jedynie doręczenie zgodne z przepisami wywołuje skutki prawne i dopóki akt nie zostanie doręczony w sposób zgodny z przepisami o doręczeniach, dopóty nie wchodzi on do obrotu prawnego. Prawidłowe doręczenie decyzji lub postanowienia to zdarzenie mające istotne znaczenie prawne, rodzące określone skutki procesowe i materialne tak w stosunku do strony, jak i organu, który akt ten wydał, i dlatego doręczenie to musi być pewne, nie budzące wątpliwości, zgodne z przepisami prawa i wykluczające dowolność w jego stwierdzeniu czy jakąkolwiek uznaniowość (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt II FSK 2330/20).
Z tego powodu, w ocenie Sądu, należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie nie zostało prawidłowo doręczone i tym samym nie weszło do obrotu prawnego. Oznacza to, że wniesienie skargi w niniejszej sprawie nastąpiło przed rozpoczęciem biegu terminu zaskarżenia tego postanowienia, a zatem przedwcześnie. Skargi wniesione przed rozpoczęciem terminu do ich wniesienia są, zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, skargami przedwczesnymi i podlegają odrzuceniu jako niedopuszczalne (postanowienie NSA z 19 maja 2022 r., I OSK 662/22).
Tym samym tutejszy Sąd uznał, iż w rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona przed rozpoczęciem biegu terminu do jej wniesienia, wobec czego uznać należy, że jest niedopuszczalna i z tej przyczyny podlega odrzuceniu. Mając na uwadze poczynione ustalenia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.