Uzasadnienie
Odpowiadając na wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.000 zł, pełnomocnik skarżącej Spółki, będący radcą prawnym, wniósł o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, w pierwszej kolejności podkreślił, że Spółka w ubiegłym roku podatkowym poniosła stratę w wysokości 2.170.353,36 zł. Szczegółowo opisał przyczyny tego stanu rzeczy sprowadzające się do radykalnego zwiększenia opodatkowania działalności w zakresie gier na automatach, którą Spółka się zajmuje, według niego będącego, tak jak ograniczenie ilości zezwoleń przysługujących Spółce, rezultatem przyjętej niedawno restrykcyjnej polityki Państwa w tej dziedzinie. Według wniosku wysokość kapitału zakładowego wnioskodawcy wynosi 2.336.820 zł, a wartość jej środków trwałych 7.281.028,06 zł; nie wykazano natomiast środków na żadnym z trzech wymienionych rachunków bankowych.
Strona skarżąca załączyła do wniosku i nadesłała na wezwanie referendarza sądowego kserokopie m.in.: zeznania Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za ubiegły rok (wykazano w nim przychody w kwocie 19.776.123,42 zł, koszty ich uzyskania w kwocie 21.337.287,89 zł i stratę w kwocie 1.561.164,47 zł), deklaracji dla podatku od towarów i usług za pierwsze sześć miesięcy bieżącego roku (najwyższą podstawę opodatkowania, 1.521.219 zł, wykazano w marcu, najniższą, 1.336.481 zł, w kwietniu), raportów kasowych za miesiące od kwietnia do czerwca 2012 r. (w tym ostatnim miesiącu odnotowano przychód w kwocie 198.878,78 zł i rozchód w kwocie 199.513,13 zł, m.in. sumę 9.492,23 zł przeznaczoną w dniu 4 czerwca na potrzeby postępowania przed innym sądem administracyjnym; końcowy stan kasy wyniósł 139.926,64 zł), sprawozdania finansowego za 2011 r. (według niego zmniejszył się stan aktywów trwałych z 13.310.022,80 zł na początku roku do 10.088.632,75 zł na końcu, ale zmniejszeniu uległy również wartości zobowiązań: z 4.524.533,94 zł do 3.133,211,62 zł oraz straty: z kwoty wskazanej we wniosku do 1.821.403,29 zł; w informacji dodatkowej zapewniono, że "nie są znane żadne zdarzenia zagrażające kontynuowaniu działalności", wobec czego "jednostka zakłada, iż będzie kontynuowała działalność w najbliższym okresie dłuższym niż rok") oraz wyciągów z czterech rachunków bankowych (dwa z nich są zablokowane i dokonywane na nie wpłaty przeznaczane są głównie na spłatę zadłużenia, dwa kolejne wykorzystywane są natomiast w bieżącej działalności: na jednym z nich, pominiętym we wniosku, w czerwcu suma wpłat wyniosła 9.960 zł, a suma wypłat 9.775,96 zł, na drugim, saldo licznych operacji, m.in. po wpłacie w dniu 31 lipca 2012 r. kwoty 2.437 zł tytułem wpisu od skargi w innej sprawie toczącej się przed Sądem, zamknęło się na wspomniany dzień sumą 21.223,10 zł).
Spółka zobowiązana jest do poniesienia kosztów sądowych w kilku sprawach, cztery spośród nich zostały, wraz ze sprawą niniejszą, skierowane na dzisiejsze posiedzenie niejawne celem rozpoznania wniosków o przyznanie prawa pomocy. Wysokość wpisów od skarg we wszystkich rozpoznawanych dziś sprawach wynosi łącznie 9.581 zł.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej "P.p.s.a.") przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawa pomocy złożonego przez osobę prawną, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 371/10, LEX nr 743162). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a. (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888).
W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10, LEX nr 784373).
Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącej, gdyż nie można przyjąć, by nie miała ona dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, nawet w kilku sprawach i w stosunkowo znacznej wysokości. Konkluzja taka jest przecież oczywista, jeżeli uwzględni się treść wyciągów z rachunków bankowych, których stan został zresztą bezpodstawnie zaniżony we wniosku, oraz, przede wszystkim, raportów kasowych, obrazujących obrót gotówkowy. Otóż saldo dodatnie na jednym z rachunków bankowych ponadwukrotnie przekracza sumę wszystkich wpisów należnych w sprawach rozpoznawanych na dzisiejszym posiedzeniu, podobnie sumę tę przewyższały zarówno wpłaty, jak i wypłaty dokonane w ciągu miesiąca na drugim rachunku.
Ponadto jeszcze większe środki, sięgające nieomal piętnastokrotności wspomnianej sumy wpisów, pozostają do dyspozycji w kasie Spółki. Skądinąd dysproporcja kwot ulega dalszemu pogłębieniu, jeżeli zestawić tę sumę z przychodami i wydatkami odnotowanymi za ten miesiąc w raporcie kasowym. Trudno wskazać powody, dla których spośród tych wydatków nie można byłoby wygospodarować kwoty potrzebnej na pokrycie wszystkich wpisów, tym bardziej iż w analizowanym miesiącu na potrzeby postępowania sądowoadministracyjnego wydatkowano kwotę zbliżoną.
Dalsze znaczenie ma natomiast strata wykazana w zeznaniu w podatku dochodowym od osób prawnych oraz w sprawozdaniu finansowym skarżącej. Strata z prowadzonej przez Spółkę działalności jest wszak jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 43/11, LEX nr 783832). Skądinąd zmniejszyła się ona o kwotę 348.950,07 zł w porównaniu do straty wykazanej we wcześniejszym okresie rachunkowym i z niewiadomych powodów podanej we wniosku, a w sprawozdaniu wyrażono przekonanie o możliwości niezakłóconego funkcjonowania Spółki w przyszłości. Stabilność sytuacji finansowej skarżącej potwierdzają też deklaracje dla podatku od towarów i usług, w których regularnie wykazywane są podstawy opodatkowania w bardzo dużej wysokości, przynajmniej w porównaniu z kosztami sądowymi.
Argumentacja podnosząca pogorszenie położenia Spółki nie może być zatem uznana za przekonującą w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy. Spostrzeżenie to dotyczy również zmiany zasad opodatkowania i licencjonowania działalności wykonywanej przez Spółkę. Jak podkreślił bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 436/11, tego rodzaju stan rzeczy "nie może wyłączać powinności ponoszenia kosztów postępowania sądowego, które immanentnie są związane z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej".
Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe uwagi, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.