Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił sprzeciw skarżącej złożony na postanowienie z dnia 24 września 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy z uwagi na wniesienie go z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że przesyłka polecona z dnia 29 września 2015 r., skierowana do skarżącej i zawierająca odpis powyższego postanowienia oraz pismo z pouczeniem o prawie i terminie wniesienia sprzeciwu, została awizowana w dniu 2 października 2015 r., a następnie wydana adresatce w dniu 19 października 2015 r. Sąd wyjaśnił, że skoro przesyłka ta była awizowana w dniach 2 i 12 października 2015 r., to jej doręczenie zgodnie z regułą zawartą w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ppsa") nastąpiło już wcześniej, tj. z dniem 16 października 2015 r. Wobec tego siedmiodniowy termin na wniesienie sprzeciwu upłynął z dniem 23 października 2015 r. Skarżąca wniosła natomiast sprzeciw w dniu 26 października 2015 r., a więc już po upływie ustawowego terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności.
Przesyłka polecona skierowana do skarżącej, zawierająca odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem, została doręczona w dniu 28 grudnia 2015 r.
W dniu 3 stycznia 2016 r. (data nadania) skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie z dnia 14 grudnia 2015 r., które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 3 marca 2016 r.
Jednocześnie w dniu 3 stycznia 2016 r. (data nadania) skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu. Uzasadniając wniosek skarżąca oświadczyła, że postąpiła zgodnie z pouczeniem zawartym w piśmie z dnia 29 września 2015 r. o "doręczeniu odpisu postanowienia", tj. złożyła sprzeciw w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 86 § 1 ppsa jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ppsa).
Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym terminie siedmiodniowym. Przyjmując bowiem najbardziej korzystną dla strony interpretację, trzeba stwierdzić, iż przyczyna uchybienia terminu – niewiedza co do rzeczywistego początku biegu terminu w związku z zastosowaniem trybu doręczenia zastępczego – ustała z chwilą doręczenia skarżącej odpisu postanowienia z dnia 14 grudnia 2015 r. o odrzuceniu sprzeciwu, czyli w dniu 28 grudnia 2015 r. Wniosek zaś został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 3 stycznia 2016 r., a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 87 ppsa.
Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu.
Przechodząc zatem do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu należy zauważyć, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie i piśmiennictwie stanowiskiem przywrócenia terminu może domagać się strona, która nie dokonała czynności w terminie, ale jest w stanie uprawdopodobnić, że stało się tak bez jej winy z uwagi na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt FZ 63/04, niepubl., zob. też B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 219).
W ocenie Sądu skarżąca uprawdopodobniła, że niemożność terminowego złożenia sprzeciwu zaistniała na skutek okoliczności niezawinionych. Niewątpliwie bowiem przeszkoda, polegająca na nieprawidłowym wydaniu przesyłki zawierającej odpis postanowienia z dnia 24 września 2015 r. wraz z uzasadnieniem, była całkowicie od skarżącej niezależna i nie mogła ona jej w żaden sposób zapobiec. Oczywistym przy tym jest, że przeszkoda ta utrudniła skarżącej dochowanie terminu. Miała ona prawo pozostawać w błędnym przekonaniu, że dzień rzeczywistego wydania przesyłki stanowi zarazem dzień jej doręczenia. W konsekwencji uchybienie procesowe, którego się dopuściła nastąpiło z przyczyn usprawiedliwionych, niezawinionych przez nią.
W związku z powyższym, na podstawie art. 86 § 1 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.