Uzasadnienie
Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2000 zł, zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika procesowego, tj. alternatywnie o adwokata, radcę prawnego lub doradcę podatkowego. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że obecnie znajduje się w krytycznej sytuacji finansowej i majątkowej. Utrzymuje się z emerytury pomniejszonej o alimenty (1.100 zł). Na utrzymanie pozostaje jej kwota 422,23 zł.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca samotnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego majątku. Dochód brutto skarżącej stanowi kwota 1.761,16 zł, która jest pomniejszona o zajęcie komornicze. W końcowej części wniosku skarżąca oświadczyła, że jest obciążona kredytami i innymi zobowiązaniami na łączną kwotę około 4 mln złotych. Dodała, że nie posiada stałego miejsca zamieszkania, nie pracuje i nie prowadzi działalności gospodarczej. Skarżąca nie posiada rachunków bankowych i korzysta doraźnie z pomocy syna.
Pismem z dnia 19 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do uzupełnienia ww. wniosku poprzez nadesłanie dokumentów mających zobrazować jej stan majątkowy.
W piśmie referendarza zawarto pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane, jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Powyższe wezwanie, doręczone skarżącej w dniu 9 września 2015 r., pozostało bez odpowiedzi.
Postanowieniem z dnia 24 września 2015 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy z uwagi na brak dokumentacji obrazującej jej sytuację.
W sprzeciwie, do wniesienia którego Sąd postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r. przywrócił skarżącej termin, skarżąca wniosła o uwzględnienie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z uzasadnienia sprzeciwu wynika, że nikt nie jest zameldowany w miejscu zamieszkania skarżącej i nikt poza nią tam nie przebywa. Skarżąca nie uzyskuje i nie uzyskiwała w okresie ostatnich 6 miesięcy żadnych wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń, a należną jej emeryturę, pomniejszona o kwotę alimentów, otrzymuje w formie gotówkowej przekazem pocztowym. Skarżąca nie posiada rachunków bankowych ani lokat. Z uwagi na obowiązek alimentacyjny inne organy egzekucyjne nie dokonują potrąceń z wypłacanego jej świadczenia emerytalnego. Skarżąca nie posiada faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z mieszkaniem i utrzymaniem gospodarstwa domowego. Otrzymywana emerytura nie zapewnia skarżącej kosztów bieżącego utrzymania oraz wydatków związanych z zamieszkaniem.
W końcowej części sprzeciwu skarżąca wyjaśniła, że z uwagi na zły stan zdrowia nie wykonała wezwania referendarza sądowego. Dodała, że w sprawie z jej udziałem prowadzonej pod sygn. akt III SA/Gl 1649/14 zostało jej przyznane prawo pomocy.
Do sprzeciwu dołączono m.in.: pocztowe potwierdzenie wypłaty emerytury w kwocie 440,23 zł, decyzję o uznaniu syna skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 3 września 2015 r., decyzję o odmowie przyznania mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu i poniesionej straty w roku podatkowym 2014 (w jego świetle dochód skarżącej wyniósł 21.028,50 zł), decyzję o przeliczeniu emerytury (wysokość świadczenia do wypłaty wynosi 440,23 zł), oświadczenie syna skarżącej, w świetle którego jego sytuacja uległa zmianie i wobec tego nie ma możliwości udzielania pomocy matce.
Nadto odnotować należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca złożyła także w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1649/14, w której postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 400 zł, ustanowił dla skarżącej radcę prawnego z urzędu, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy wskazał, że jedynym dochodem skarżącej jest świadczenie emerytalne. Zwrócił zarazem uwagę, że otrzymuje ona pomoc od syna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ppsa", w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, czyli stosownie do art. 245 § 2 ppsa obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania.
Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe.
Dokonując oceny zasadności rozpoznawanego wniosku odnotować należy, że dotyczy on zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z korporacji, której wybór strona pozostawiła Sądowi.
Zdaniem Sądu, w stosunku do skarżącej zachodzi przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżąca w dostatecznym bowiem stopniu wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, i to pomimo tego, że nie wykonała wezwania do uzupełniania danych zawartych we wniosku w pełnym zakresie.
Zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy pozwolił stwierdzić, że skarżącej przyznano co prawda świadczenie emerytalne w wysokości 1857,24 zł, jednakże w chwili obecnej skarżąca otrzymuje je w wysokości 440,23 zł. Świadczenie to jest bowiem obciążone zajęciem komorniczym i stanowi jedyny dochód skarżącej. Zaznaczyć zarazem należy, że obecnie syn skarżącej nie jest już w stanie świadczyć pomocy w kwocie około 400 zł, którą deklarował w sprawie
III SA/Gl 1649/14. Uznać zatem wypada, że dochód, jakim dysponuje skarżąca, jest niewielki i nie może wystarczyć na opłacenie zarówno wszystkich wydatków życiowych, których pomimo wezwania skarżąca nie udokumentowała, poprzestając w tym zakresie jedynie na oświadczeniach, jak i kosztów postępowania. Nadto wiek i stan zdrowia skarżącej pozwalają przy tym uznać za mało prawdopodobne, aby jej sytuacja uległa znacznej poprawie i pozyskała ona dodatkowe źródło dochodów. Trzeba też mieć na uwadze, że skarżąca to osoba zadłużona, która nie posiada zasobów finansowych ani majątku do spieniężenia.
Z powyższego wynika, że poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie (które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w kwocie 2000 zł) oraz opłacenie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru nie mieści się w możliwościach płatniczych skarżącej. Przyznając prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego Sąd wziął pod uwagę, po pierwsze, że radca prawny może występować w sprawie jako pełnomocnik i po drugie, iż pełnomocnika z tej korporacji wcześniej ustanowiono dla skarżącej w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1649/14.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ppsa orzekł jak w sentencji.