Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] 2009 r., doręczonym w dniu [...] 2009 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych. Na wezwanie skarżąca nie udzieliła w terminie odpowiedzi.
Wobec powyższego postanowieniem z dnia 6 stycznia 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.
Przesyłka adresowana do skarżącej i zawierająca odpis powyższego postanowienia została dwukrotnie awizowana, a następnie zwrócona do Sądu z adnotacją "nie podjęto w terminie". Na postanowienie nie został wniesiony sprzeciw.
W dalszej kolejności na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 lutego 2010 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
W dniu [...] 2010 r. skarżąca złożyła pismo z dnia [...] 2009 r., w którym ustosunkowała się m.in. do wezwania referendarza o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych. W piśmie tym zawarła ponadto wniosek o przywrócenie terminu, który "nie z [jej] winy nie został dotrzymany". W obszernej treści pisma podniosła, że jest osobą schorowaną, korzystającą z pomocy opiekunki. Do pisma załączyła m.in. orzeczenie z dnia 26 czerwca 2009 r. o stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, że skarżąca wymaga m.in. opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 kwietnia 2010 r. uznano, że pismo skarżącej z dnia [...] 2009 r., nadane w dniu [...] 2010 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu do złożenia dodatkowych oświadczeń dotyczących wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego wezwano skarżącą do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia dodatkowych oświadczeń dotyczących wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni informując, że niewykonanie wezwania może skutkować oddaleniem wniosku.
Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została awizowana w dniu [...] 2010 r., a następnie odebrana przez skarżącą w dniu [...] 2010 r.
Do chwili obecnej skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.
Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, w pierwszej kolejności należy wskazać, że z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 ppsa został zachowany.
W związku z tym Sąd rozstrzygnął te niedające się usunąć wątpliwości na korzyść strony i przyjął, że wniosek jest złożony w terminie, odnosząc się do niego merytorycznie.
Wobec powyższego należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144).
W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059).
Powyżej zaprezentowane stanowiska wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy.
Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, iż skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy. Za takie nie mogą być uznane, w ocenie Sądu, okoliczności wskazane przez nią w piśmie z dnia [...] 2009 r. Przede wszystkim przyjdzie bowiem stwierdzić, że stan zdrowia skarżącej nie utrudnił jej dokonania innych czynności w postępowaniu w terminie. Tytułem przykładu można by wskazać na terminowe złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF. Pomimo więc, że skarżąca jest niewątpliwie osobą schorowaną, to jednak dolegliwości te nie mogą być uznane za przeszkodę nie do przezwyciężenia, skoro nie uniemożliwiły jej dokonania innych czynności w terminie.
Nadto należy stwierdzić, że skarżąca, która jak wskazała w formularzu sama prowadzi gospodarstwo domowe, nie jest jednakże osobą samotną, gdyż w piśmie z dnia [...] 2009 r. wspomina o córce, będącej "pod opieką ojca i rodziny". Skarżąca mając zatem świadomość, że opiekunka może nie nadać pisma uzupełniającego wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w terminie, powinna podjąć kroki mające na celu dochowanie terminu i poprosić o pomoc przy nadaniu tego pisma choćby innych członków rodziny. Mogła zatem skorzystać z pomocy nie tylko opiekunki, ale i córki. Przyjdzie wreszcie odnotować, że skarżąca również sama często przebywa poza miejscem swojego zamieszkania, co może świadczyć o jej mobilności. Wniosek taki wynika z analizy zwrotnych potwierdzeń odbioru przesyłek adresowanych do skarżącej, które często są awizowane.
W świetle powyższych uwag więc niezłożenie pisma uzupełniającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w terminie jest, w ocenie Sądu, wynikiem niezachowania należytej staranności procesowej przez skarżącą, jakiej można wymagać od przeciętnego uczestnika postępowania znajdującego się w jej sytuacji procesowej. Wobec powyższego można jej przypisać winę w uchybieniu terminu. Na marginesie tylko powyższych rozważań przyjdzie odnotować, że skarżąca wezwana do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu nie udzieliła żadnej odpowiedzi.
W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 ppsa orzeczono jak w sentencji.