Uzasadnienie
Na podstawie zarządzenia z dnia 16 listopada 2010 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał skarżącą Spółkę do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego tego Wydziału z dnia 4 stycznia 2010 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 16 lutego 2009 r. o odrzuceniu wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu.
Odpowiadając na wezwanie, Spółka złożyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych (druk PPPr).
Skarżąca zaznaczyła, że w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. zablokowano jej wszystkie rachunki bankowe, uniemożliwiając dysponowanie zgromadzonymi na nich środkami pieniężnymi. Równocześnie komornicy zajęli wszystkie należące do niej środki ruchome i nieruchomości, obecnie podlegają one licytacji i z uwagi na dokonane wpisy hipoteczne nie mogą zostać zbyte.
Spółka zaznaczyła, że jej kapitał zakładowy wynosi 1.700.000,00 zł, zaś wartość posiadanych środków trwałych według bilansu za ostatni rok to 4.362.182,77 zł. W ostatnim roku obrotowym Spółka poniosła stratę w kwocie 5.169.319,24 zł, natomiast na dwóch rachunkach bankowych prowadzonych w B S.A. oraz w Banku C S.A. na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku brak było jakichkolwiek środków pieniężnych.
Pismem z dnia 28 grudnia 2010 r. wezwano wnioskującą Spółkę o nadesłanie:
- 1) zeznań podatkowych za lata 2008-2009. Równocześnie wskazano, że gdyby zeznania takie nie zostały złożone, należało przedłożyć potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego, poświadczające równocześnie, że skarżąca za lata 2008-2009 nie wykazała dochodów do opodatkowania oraz że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na jej podatek dochodowy;
- 2) sprawozdania finansowego (bilans, rachunek zysków i strat, informacja dodatkowa) za lata 2008-2009;
- 3) deklaracji na podatek od towarów i usług za sześć ostatnich miesięcy;
- 4) raportów kasowych za trzy ostatnie miesiące;
- 5) wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, zwłaszcza w Banku B i Banku C, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. Wskazano, że przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, (to jest wystawione po otrzymaniu wezwania), zaświadczenia banku, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji - stosowne zaświadczenie banku potwierdzające ten fakt lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku;
- 6) ewidencji środków trwałych według stanu na koniec ostatniego miesiąca, (bądź ostatnio sporządzonej),
- 7) aktualnych (uzyskanych po dniu otrzymania wezwania) wypisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych, na których posadowione są stacje paliw oraz kompleks biurowo-hotelowy - z przedłożonej dokumentacji (także np. odpisów umów najmu itp.) powinno też wynikać, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca korzysta z nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...]. Odpisy te należało przedstawić także w przypadku utraty tytułu prawnego do nieruchomości w okresie ostatnich trzech lat.
Wezwanie referendarza sądowego doręczono stronie skarżącej w dniu 17 stycznia 2011 r. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi.
Postanowieniem z dnia 9 lutego 2011 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy.
W obszernym uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia referendarz sądowy zaznaczył między innymi, iż w kontekście okoliczności zdeklarowanych w druku obecnie rozpoznanego wniosku skarżącej należy zauważyć, że analiza wniosków Spółki złożonych w innych sprawach z jej skarg pozwoliła stwierdzić, iż dane zawarte w oświadczeniu o majątku i dochodach (druk PPPr z dnia 13 grudnia 2010 r., pkt 6-8) pochodzą de facto z 2006 r. i obrazują kondycję finansową Spółki na dzień 31 grudnia 2006 r. Rozpoznający wniosek zwrócił również uwagę na bierność procesową Spółki w zakresie dostarczania dokumentów źródłowych odnośnie jej aktualnej kondycji finansowej.
W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego Spółka wniosła o uchylenie postanowienia referendarza oraz o zwolnienie od kosztów sądowych. Zaakcentowała, że Sąd ma możliwość obserwacji jej sytuacji finansowej "od trzech lat." Strona nie prowadzi działalności gospodarczej, która zablokowana została przez "przestępcze działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych". Straty z tego wynikające przekroczyły już kwotę 75 000 000 zł. Skarżąca funkcjonuje jedynie dzięki pożyczkom jednego z wierzycieli.
W treść sprzeciwu wkomponowano postanowienie komornika sądowego z dnia 8 grudnia 2006 r. o umorzeniu egzekucji z powodu jej bezskuteczności oraz postanowienie tut. Sądu z dnia 3 września 2007 r. sygn. akt III SA/Gl 586/07 w którym zwolniono spółkę od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie natomiast z art. 246 § 2 pkt 2 wskazanej ustawy przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych), następuje, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Zatem, to na podstawie wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie ma on dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania.
Ponieważ sprzeciw strony skarżącej został skutecznie wniesiony, postanowienie referendarza sądowego z dnia 9 lutego 2011 r. o odmowie przyznania prawa pomocy utraciło moc, zaś wniosek Spółki o zwolnienie od kosztów sądowych podlegał rozpoznaniu przez Sąd.
Rozstrzygając zatem ponownie wniosek strony skarżącej o prawo pomocy należało po pierwsze zaznaczyć, iż jest to kolejny tego typu wniosek w niniejszej sprawie. Podkreślić również po raz kolejny należy, iż dotychczasowe wnioski Spółki nie były uwzględniane z uwagi na brak odpowiedniej dokumentacji źródłowej, umożliwiającej prawidłową ocenę szeroko pojętej sytuacji finansowej strony wnioskującej.
Poddając zatem ocenie obecny wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, Sąd doszedł do przekonania, że również i tym razem nie zasługuje on na uwzględnienie. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest przede wszystkim konsekwentnie prezentowana przez Spółkę bierna postawa procesowa, polegająca na całkowitym braku współpracy z referendarzem sądowym oraz Sądem orzekającym w zakresie dostarczania dokumentów źródłowych w trybie art. 255 P.p.s.a.
Strona skarżąca w złożonym sprzeciwie powołała się na wielokrotnie już przedstawiane przez nią postanowienie komornika sądowego z dnia 8 grudnia 2006 r. o umorzeniu egzekucji z powodu jej bezskuteczności oraz na zapadłe w Wydziale III tut. Sądu korzystne dla niej postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy (ostatnie z nich z dnia 24 listopada 2008 r.).
Sąd wielokrotnie już wskazywał skarżącej, iż postanowienie komornika pochodzi z końca roku 2006, nadto zaś może być ono wynikiem niewystarczająco aktywnej postawy wierzyciela. Postanowienia zapadłe w Wydziale III stanowią z kolei odstępstwo od ugruntowanej już linii orzeczniczej, dotyczącej wniosków skarżącej Spółki o prawo pomocy, która zyskała wielokrotnie akceptację instancji odwoławczej (por. m. in. postanowienia NSA: z dnia 24 kwietnia 2006 r. sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06; z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07, z dnia 28 lutego 2008r., sygn. akt I FZ 55/08, z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 315/08).
Przy sprzeciwie strona skarżąca nie nadesłała jakiegokolwiek z dokumentów, o które wzywana była pismem referendarza sądowego w ramach obecnie rozpoznawanego wniosku o prawo pomocy.
Słusznie rozpoznający wniosek wskazał przy tym w postanowieniu z dnia 9 lutego 2011 r., iż dane zawarte w oświadczeniu o majątku i dochodach Spółki (druk PPPr z dnia 13 grudnia 2010 r.) pochodzą de facto z 2006 r. i obrazują kondycję finansową Spółki na koniec roku 2006.
Zaznaczyć również należy, że w niniejszej sprawie w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny, zwracając m. in. uwagę, że twierdzenia Spółki o trudnej sytuacji majątkowej wymagały rozszerzenia i uprawdopodobnienia. Nie mogły one bowiem samodzielnie uzasadniać zadośćuczynienia żądaniu strony (por. postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn. akt II FZ 479/09).
Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał również, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. postanowienie z dnia 8 października 2010 r., sygn. akt II FZ 463/10 – wydane w niniejszej sprawie).
Nieprzedstawienie przez wnioskującą koniecznych materiałów źródłowych (stanowiących zresztą podstawowy zasób dokumentacji finansowo – księgowej) po raz kolejny uniemożliwiło referendarzowi sądowemu, a obecnie – Sądowi, wolną od wątpliwości ocenę rzeczywistych możliwości finansowych strony skarżącej.
Rozpatrywany obecnie wniosek o prawo pomocy nie wskazuje na istnienie jakichkolwiek nowych okoliczności, nieznanych tak referendarzowi sądowemu jak i Sądowi orzekającemu, które pozwalałyby na uczynienie zadość żądaniu strony.
Mając zatem na uwadze powyższe, na podstawie przytoczonych przepisów i przy zastosowaniu art. 16 § 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.