Uzasadnienie
Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że jest osobą bezrobotną, utrzymującą się z zasiłku w kwocie około 500 zł miesięcznie. Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku i nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym.
Pismem doręczonym w dniu 13 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy wezwał do uzupełnienia w terminie 14 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedstawienie zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, że skarżący jest osobą bezrobotną, przedłożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, udokumentowanie – za pomocą kopii faktur, rachunków, wezwań do zapłaty itp. – wysokości wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz ewentualnych zaległości w tym zakresie, a nadto wskazanie źródeł dochodu, z których skarżący pokrywa te wydatki.
Wezwanie to do chwili obecnej nie zostało wykonane.
Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje:
Na wstępie zaznaczyć trzeba, że skarżącemu, na co bezskutecznie zwracano uwagę na wcześniejszym etapie postępowania, przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej "P.p.s.a.") strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia takich kosztów. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych był w rozpatrywanej sprawie zbędny, zaś postępowanie o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stosowanego w stosunku do postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy na zasadach analogii. Dlatego orzeczono jak w punkcie drugim sentencji.
W świetle natomiast art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową.
Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że strona skarżąca nie wykazała powyższej przesłanki, w ogóle nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Zaznaczyć zaś wypada, iż wezwanie takie, stosownie do art. 255 P.p.s.a., wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Oznacza ono więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W efekcie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację zawartych nim twierdzeń poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych.
Brak dokumentacji, o którą wzywano, wyklucza jakiekolwiek ustalenia dotyczące sytuacji skarżącego – zwłaszcza jego dochodów, wydatków, stanu majątkowego, a nawet jego statusu jako osoby bezrobotnej – a tym samym rozważenie, czy sytuacja ta pozwala mu na poniesienie kosztów postępowania w sprawie.
Podsumowując, niewykonanie wezwania referendarza sądowego nie pozwala uwzględnić wniosku, pozostawiając bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które postawiono w wezwaniu; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, iż w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157).
Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji