Uzasadnienie
Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podkreślił, że jest osobą bezrobotną, zadłużoną i pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym z matką emerytką i siostrą pobierającą rentę. Zwrócił uwagę na konieczność ponoszenia przez wszystkich członków rodziny wydatków na leczenie.
Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy po otrzymaniu niniejszego wezwania, że skarżący nadał jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym za rok 2015, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, dokumentacji dotyczącej stanu zadłużenia skarżącego z tytułu kredytów i pożyczek począwszy od marca bieżącego roku, w szczególności kopii pozwów, wyroków lub zaświadczenia banku określającego wysokość miesięcznej raty kredytu spłacanego przez skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, dokumentów wskazujących wysokość wydatków związanych z leczeniem skarżącego oraz jego matki i siostry, w szczególności z zakupem leków oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie.
Przesyłka zawierająca to wezwanie została dwukrotnie awizowana, po raz pierwszy w dniu 2 sierpnia 2016 r., i po raz drugi dnia 10 sierpnia 2016 r., a następnie, jako niepodjęta w terminie – zwrócona nadawcy.
Wezwanie to do chwili obecnej nie zostało wykonane.
Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje:
Na wstępie zaznaczyć trzeba, że skarżącemu przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej P.p.s.a.) strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, tak samo jak, stosownie do art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a., strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa.
Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów był w rozpatrywanej sprawie zbędny i nie może być rozpoznany: niepodobna przecież wnioskodawcy ani przyznać tego, co i tak przysługuje mu z mocy ustawy, ani tym bardziej tego odmówić, oddalając jego wniosek. W takim przypadku postępowanie w przedmiocie prawa pomocy podlega umorzeniu na podstawie art. 249a P.p.s.a. Dlatego orzeczono jak w punkcie drugim sentencji.
Przystępując natomiast do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałej części, a zatem do wniosku o ustanowienie adwokata, stwierdzić należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca powinien zatem za pomocą dokumentacji źródłowej udowodnić, że przesłanka ta została spełniona. Minimum staranności, jakiej można od niego wymagać, polega na przedłożeniu tej dokumentacji, która została wskazana w wezwaniu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku
Tymczasem w niniejszej sprawie wezwanie takie nie zostało wykonane, gdyż przyjąć trzeba, że termin wyznaczony w tej materii upłynął bezskutecznie, a co za tym idzie, że pociągnęło to za sobą konsekwencje tego stanu rzeczy. W świetle bowiem art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma składa się je na okres czternastu dni w placówce pocztowej (§ 1), pozostawiając dwukrotnie zawiadomienia o tym m.in. w skrzynce pocztowej (§ 2 i 3), przy czym doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu (§ 4). W konsekwencji uznać trzeba, że doręczenie wezwania skarżącemu nastąpiło z dniem 16 sierpnia 2016 r. oraz że zakreślony w nim termin upłynął z dniem 23 sierpnia 2016 r.
Wymaga zaś podkreślenia, że wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy – w myśl art. 255 P.p.s.a – wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Oznacza ono więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W efekcie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację twierdzeń skarżącego i wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych.
Nie można wszak poczynić ustaleń odnośnie do któregokolwiek z aspektów stanu faktycznego skarżącego objętych wezwaniem, w szczególności jego sytuacji rodzinnej i majątkowej, w tym dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, a także jego statusu jako osoby bezrobotnej, zadłużenia i stanu zdrowia jego i członków jego rodziny oraz łączących się z tym kosztów leczenia.
Podsumowując, niewykonanie wezwania nie pozwala uwzględnić wniosku;
w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05, LEX nr 164157).
W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.