Uzasadnienie
W skardze kasacyjnej od wyroku tut. sądu z dnia 29 czerwca 2016 r. skarżąca zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Na podstawie zarządzenia z dnia 22 sierpnia 2016 r., jednocześnie z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, pełnomocnika skarżącej wezwano do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie tego wniosku na urzędowym formularzu. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 25 sierpnia 2016 r. (zpo k. 96 akt sądowych).
Zarządzeniem z 19 września 2016 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącej z [...] sierpnia 2016 r. o zwolnienie od kosztów sądowych bez rozpoznania. W uzasadnieniu zarządzenia referendarz wskazał, że wnioski o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowych formularzach, a złożenie wniosku bez zachowania tej formy obliguje sąd albo referendarza sądowego do wezwania o uzupełnienie braku formalnego w ustawowym terminie 7 dni. Natomiast niewywiązanie się z wezwania, bądź uchybienie ustawowego terminu wynikającego obliguje do pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Kontynuując referendarz sądowy wskazał, że mimo skutecznego doręczenia wezwania i upływu terminu w nim zakreślonego skarżąca nie uzupełniła braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu.
Od powyższego zarządzenia pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw, wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości, rozpoznanie wniosku skarżącej albo o ewentualne wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. W uzasadnieniu powołując się na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich pełnomocnik wskazał, że ze sposobu zredagowania przepisu art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) zw. dalej "P.p.s.a." nie można rozpatrywać w oderwaniu od celu, jaki przyświecał prawodawcy wprowadzającemu obowiązek złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na sformalizowanym druku, oraz w powiązaniu z celem instytucji prawa pomocy. Na tej podstawie pełnomocnik skarżącej wywiódł, że zasadą powinno być rozpoznanie wniosku tak, aby nie pozbawić strony dostępu do wymiaru sprawiedliwości ze względu na niemożność sprostania kosztom z tym związanym.
Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że w przedmiotowej sprawie skarżąca wskazywała na brak środków finansowych pozwalających na dostęp do sądu spowodowany jej sytuacją finansową, wynikającą wprost z akt sprawy. W ocenie pełnomocnika skarżącej
Sygn. akt I SA/Go 103/16 wymóg złożenia wniosku na urzędowym formularzu w sposób jednoznaczny pozbawia skarżącą możliwości dochodzenia jej praw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do normy art. 252 § 2 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru.
Natomiast zgodnie z art. 257 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania.
Stosownie do art. 260 P.p.s.a. sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 - 8 tej ustawy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia i postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2016 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej oraz do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie tego wniosku na urzędowym formularzu. Dowodem doręczenia przesyłki zawierającej między innymi przesłany do wypełnienia druk formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy jest zwrotne potwierdzenie odbioru ww. przesyłki w dniu 25 sierpnia 2016 r., znajdujące się na k. 96 akt sądowych.
Jak wynika z akt sprawy mimo upływu zakreślonego przez sąd terminu, skarżąca nie przesłała wypełnionego formularza o przyznanie prawa pomocy. To zaniechanie legło u podstaw pozostawienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy przez referendarza sądowego bez rozpoznania, który wydając zaskarżone przez skarżącą zarządzenie powołał się na normy art. 252 i art. 257 P.p.s.a.
Za nieuzasadnioną należało uznać argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu wniesionego sprzeciwu, poprzez którą pełnomocnik skarżącej dążył do zakwestionowania zasadności wymogu składania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu poprzez zastosowanie przy analizie treści art. 252 P.p.s.a. reguł wykładni celowościowej i systemowej. W ocenie Sądu dokonując wykładni przepisu powinno się dążyć do pozostania w ramach możliwego znaczenia
Sygn. akt I SA/Go 103/16 słownikowego danego wyrażenia. Podobnie też wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2007 r. sygn. akt I OSK 698/06, w którego uzasadnieniu stwierdził, że,,(...)wykładnia językowa jest nie tylko punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni prawa lecz zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów zawartych w tekście prawnym." Zdaniem Sądu budowa i treść art. 252 P.p.s.a., zwłaszcza wskazane w nim wymogi, są jasno sprecyzowane i nie nasuwają żadnych zastrzeżeń, gdyż w kolejno wymienionych § 1, § 1 a, § 2 i § 3 ustawodawca wymienił wszystkie wymogi formalne, jakim winien zadość uczynić ubiegający się o przyznanie prawa pomocy.
Zatem nie można odczytywać znaczenia art. 252 P.p.s.a. poprzez samo odniesienie się tylko do jednego ze wskazanych w nim warunków. Dodatkowo należy wskazać, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej to właśnie złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu ma na celu ułatwienie skarżącym szczegółowego zobrazowania ich zindywidualizowanej sytuacji majątkowej poddawanej następnie ocenie w celu rozważenia przesłanek udzielenia prawa pomocy. Niezłożenie oświadczenia w formie prawnie określonej w art. 252 P.p.s.a. uniemożliwia przystąpienie do tej oceny.
Podkreślenia wymaga, że skarżąca reprezentowana przez fachowego pełnomocnika została prawidłowo wezwana do złożenia wniosku na urzędowym formularzu. Mimo upływu zakreślonego terminu nie wykonała określonej w tym wezwaniu czynności tj. nie złożyła wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru (mimo, że stosowny formularz został jej przesłany), a zatem prawidłowo referendarz sądowy, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 6 w zw. art. 257 P.p.s.a., pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Ponadto strona składając sprzeciw od zarządzenia Referendarza z dnia 19 września 2016 r., również nie złożyła wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu.
Stanowisko zawarte w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 19 września 2016 r. Sąd w pełni podziela. Z tych względów na mocy art. 260 w zw. z art. 257 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.
- - ---------------------- 3