Uzasadnienie
J. i K. małżonkowie S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na niewykonanie przez Dyrektora Izby Skarbowej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 17 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Go 332/10.
Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 listopada 2012 r. wezwano skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 200 zł.
W wniosku z dnia [...] listopada 2012 r. skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazali, że są w trudnej sytuacji majątkowej. Oboje nie pracują. Skarżący jest na rencie inwalidzkiej I grupy ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Jego dochód miesięczny to 1.301,01 zł brutto oraz 153 zł dodatku pielęgnacyjnego. Natomiast skarżąca jest na emeryturze. Jej miesięczny dochód to 2.088,50 zł brutto.
Skarżący oświadczyli, że ich wydatki związane z utrzymaniem domu to około 2.200 zł miesięcznie (raty 617 zł, opał 880 zł, ubezpieczenie 85 zł, telefon i internet 42 zł, telewizja 40 zł, gaz 54 zł, prąd 89 zł, wywóz nieczystości 23 zł, woda 70 zł, paliwo 100 zł, leki 175 zł, podatek od nieruchomości 18 zł, telefon komórkowy 25 zł i koszty zakupu żywności). Nadto skarżący podnieśli, że w miesiącu wrześniu 2012 r. musieli ponieść koszty związane z turnusem rehabilitacyjnym skarżącego w kwocie 870 zł, co miało wpływ na ich budżet.
W oświadczeniu o stanie majątkowym skarżący wskazali, że nie mają żadnych oszczędności. Ich jedyny majątek to dom o wielkości 101 m2 obciążony hipoteką na kwotę 37.500 zł.
Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2012 r. referendarz sądowy przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w części przekraczającej 50 zł. W pozostałym zakresie wniosek oddalił.
W motywach uzasadnienia wskazał, że w niniejszej sprawie, jedyną opłatą podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi wynoszący zaledwie 200 zł. Skarżący nie mają oszczędności, a ich jedynym majątkiem jest dom mieszkalny. Ich miesięczne dochody wynoszą w sumie 2.973,45 zł netto. Niemniej przy ocenie możliwości poniesienia kosztów sądowych nie można pomijać faktu, że jednocześnie z postępowaniem w niniejszej sprawie, przed tutejszym Sądem prowadzone jest jeszcze 5 innych postępowań ze skarg małżonków S., z czego - obok niniejszej - w trzech nie uiszczono jeszcze wpisu od skargi (po 200 zł). Zapłata łącznej sumy należnych wpisów (800 zł) wykraczałaby poza możliwości finansowe skarżących. Stąd postanowiono o zwolnieniu od wpisu od skargi w części przekraczającej 50 zł.
Od powyższego postanowienia skarżący wnieśli sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu podnieśli, że przyznając prawo pomocy referendarz sądowy nie uwzględnił kosztów zakupu żywności oraz środków czystości. Według skarżących uiszczenie przedmiotowego wpisu nawet w zakresie częściowym pogorszy ich i tak bardzo trudna sytuację finansową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z regulacją art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. 270 – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania,
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wskazać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania.
Zgodnie z regulacją art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata.
Zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostały przez skarżących spełnione. Uzasadniania to przede wszystkim ich trudna sytuacja finansowa. Obarczenie skarżących ciężarem uiszczenia przedmiotowego wpisu zdaniem Sądu naraziłoby rodzinę skarżących na uszczerbek pogarszający ich sytuację finansową.
Z dokumentów przedłożonych przez skarżących wynika bowiem, że nie posiadają oszczędności, a osiągane przez nich dochody w całości przeznaczane są na pokrycie wydatków związanych nie tylko z utrzymaniem domu (wszelkiego rodzaju opłaty), zakupem leków, ale także z zakupem żywności, środków chemicznych, odzieży. Wyjaśnić przy tym należy, że skarżący określając wysokość niezbędnych wydatków nie uwzględnili tych wszystkich kosztów. Dokonując oceny wniosku, Sąd wziął pod uwagę również konieczność uiszczenia wpisów w równolegle toczących się sprawach zainicjowanych przez małżonków S., a także ponoszone przez nich wydatki związane z zaciągniętym w 2003 r. kredytem hipotecznym na nadbudowę dachu i kredytem odnawialnym mimo, że jest to zobowiązanie zaciągnięte dobrowolnie i nie może mieć zasadniczego wpływu na ocenę zasadności wniosku.
Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz fakt, że jedyną opłatą podlegającą obecnie uiszczeniu jest wpis od skargi, Sąd uznał, że zasadne jest udzielenie pomocy sądowej skarżącym w postaci zwolnienia ich od uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.