Uzasadnienie
N. L. wniosła skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. W treści skargi skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej wskazał, że realizacja obowiązku podatkowego w drodze egzekucji nieruchomości spowoduje nieodwracalna szkodę po stronie skarżącej. W ocenie skarżącej zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w postaci przeprowadzenia egzekucji nieruchomości należącej do skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) – dalej jako p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części skarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie takiej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi zatem odstępstwo od ogólnej reguły, iż ostateczna decyzja administracyjna podlega wykonaniu i objęte jest zakresem uznania sądu, iż w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania takiej ochrony.
Z przytoczonego przepisu wynikają dwie przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, mianowicie wyrządzenie znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków wykonania aktu. Ponieważ postępowanie dotyczące wstrzymania wykonania toczy się na wniosek strony, więc przyjmuje się, że ciężar przedstawienia okoliczności świadczących o spełnieniu ustawowych przesłanek wstrzymania obarcza ten podmiot, który domaga się uzyskania ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.
Ów ciężar rozumie się jako obowiązek wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, tak aby przedstawić sądowi, nieznającemu sytuacji strony i nie posiadającemu kompetencji do badania z urzędu sytuacji wnioskodawcy, spójny i niewątpliwy stan faktyczny uzasadniający konkluzję o wystąpieniu którejś z przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie wskazuje się, że uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne.
Sąd musi mieć bowiem wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (zob. np. postanowienie NSA z 20 lipca 2015 r. sygn. akt II FZ 542/15, postanowienie WSA w Krakowie z 9 września 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1247/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy zauważyć, że to na wnioskodawcy ciąży wykazanie zasadności wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się więc do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest w danej sprawie obiektywnie zasadne, a ponadto wskazana we wniosku argumentacja winna być poparta stosowną dokumentacją finansowo-majątkową wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09).
Wnioskujący, składając wniosek winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku, zaś w razie gdy niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w sposób niewątpliwy wynika z całości okoliczności sprawy, sąd powinien te okoliczności wziąć pod uwagę z urzędu (por. postanowienie NSA z 26 marca 2008 r., sygn. akt I OZ 181/08).
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, niezbędne jest odniesienie się do konkretnych okoliczności, pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej. Natomiast brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku, sporządzonego (tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie) przez profesjonalnego pełnomocnika, uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienie NSA z 30 listopada 2004 r., sygn. akt GZ 120/04, postanowienie NSA z 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04).
Oceniając wniosek skarżącej, przy uwzględnieniu podniesionych w nim okoliczności, sąd stwierdził, iż skarżąca nie wykazała, że zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Strona podała jedynie, iż wykonanie decyzji (przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości należącej do skarżącej) może spowodować zaistnienie nieodwracalnych szkód po jej stronie. Są to bardzo ogólnikowe stwierdzenia i nie zostały one poparte stosowną argumentacja oraz dowodami, obrazującymi stan majątkowy i możliwości finansowe skarżącej.
Lakoniczne stwierdzenie o hipotetycznej możliwości egzekucji, nie czyni zadość wskazanemu przepisowi. Samo wszczęcie procedury egzekucyjnej nie zawsze prowadzi do sprzedaży nieruchomości dłużnika; organ egzekucyjny ma bowiem do wyboru szereg innych możliwości egzekucji należności pieniężnych przewidzianych przez ustawodawcę.
Z tych też powodów Sąd został pozbawiony możliwości oceny, czy wykonanie zaskarżonej decyzji rzeczywiście spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, bądź spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Nie może być tak, że sąd w odniesieniu do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu miałby się domyślać lub przewidywać, czy zajdzie realne niebezpieczeństwo powyższych zdarzeń oraz jakie będą ich następstwa.
Mimo przyznanego skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i przytoczonych w tym postępowaniu okoliczności, nie można utożsamiać przesłanek przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 lub 2 p.p.s.a., z przesłankami, na podstawie których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienie NSA z 26 maja 2021 r., sygn. akt II FZ 60/21).
Sąd ma świadomość wysokości zobowiązania podatkowego ciążącego na skarżącej. Podkreślić jednak należy, że określenie w zaskarżonej decyzji zobowiązania podatkowego nawet w wysokiej kwocie, nie uzasadnia samo z siebie wstrzymania jej wykonania. Każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego (por. postanowienie NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11). Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku strony są zwykłym następstwem takiej decyzji.
Stąd też sąd na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, przy czym zgodnie z art. 61 § 5 p.p.s.a. uczynił to na posiedzeniu niejawnym.