Uzasadnienie
Sprawę, o której mowa, rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny na skutek skargi spółki z o.o. "Polparty" w S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w przedmiocie wysokości cła.
Z ustaleń poczynionych w tej sprawie na szczególną uwagę zasługują następujące okoliczności:
Decyzją z 5 listopada 1999 r. dyrektor Urzędu Celnego w C. stwierdził powstanie długu celnego w przywozie towaru oraz określił wynikającą z niego kwotę należności. Jednocześnie organ celny obliczył należny podatek od towarów i usług. W części dotyczącej podatku powołał się organ I instancji na przepisy art. 2 ust. 2, art. 11, art. 11a i art. 18 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./.
W uzasadnieniu decyzji dyrektor Urzędu Celnego w C. stwierdził, że 15 października 1990 r. przyjął zgłoszenie celne towarów, stanowiących produkty kompensacyjne powstałe w wyniku poddania procesowi uszlachetniania towarów. Wobec tego, zgodnie z treścią art. 224 Kodeksu celnego, powstał dług celny wobec przywiezionych towarów pochodzących. Datą powstania tego długu była data przyjęcia zgłoszenia celnego produktów kompensacyjnych do wywozu, w tej sprawie - data nadania im przeznaczenia powrotnego wywozu.
Wobec takiego rozstrzygnięcia, spółka "Polparty" wniosła o stwierdzenie nieważności tej decyzji w trybie art. 156 par. 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, iż zgodnie z art. 13 ustawy Ordynacja podatkowa, organy celne nie są organami podatkowymi, a zatem nie są uprawnione do wydawania decyzji w przedmiocie obliczania VAT. Stwierdziła również, że podatek od towarów i usług obliczony w decyzji administracyjnej wydanej przez organ celny nie może być dla podatnika podatkiem naliczonym, przez co nie można obniżyć podatku należnego. Ponadto na podstawie art. 247 ustawy Ordynacja podatkowa, decyzje administracyjne wydawane przez organy podatkowe bez podstawy prawnej dotknięte są wadą nieważności.
Zaskarżoną tu decyzją Prezes GUC umorzył postępowanie odwoławcze wskazując na przepis art. 233 par. 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Powołując się na przepis art. 2 par. 4 ustawy Kodeks celny organ II instancji wskazał, że stanowi on podstawę prawną dla określenia w odrębnych przepisach praw i obowiązków organów celnych w zakresie zobowiązań podatkowych powstających w związku z eksportem i importem towarów. Te obowiązki w zakresie VAT określono w ustawie z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług. Zgodnie z art. 11 ust. 5, organ celny jest obowiązany do poboru podatków należnych z tytułu importu towarów oraz wpłaty kwoty tych podatków na rachunek urzędu skarbowego, właściwego ze względu na siedzibę organu celnego.
Decyzję tę zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka "Polparty" podnosząc, iż przepis art. 11 ust. 5 ustawy o VAT nie ma tutaj zastosowania, albowiem w niniejszej sprawie "nie było importu".
Rozważania, jakie poczynił w tej materii Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę wniesioną przez spółkę "Polparty" godne są przytoczenia, gdyż stanowiły podstawę do sformułowania poglądu prawnego o treści przytoczonej na wstępie. Są one następujące:
Zgodnie z art. 2 par. 4 Kodeksu celnego, zasady powstawania i wykonywania oraz wygasania zobowiązań podatkowych, związanych z wprowadzeniem towaru na polski obszar celny lub z jego wyprowadzeniem z polskiego obszaru celnego, oraz zakres praw i obowiązków organów celnych w tych sprawach regulują odrębne przepisy.
Taką regulację prawną zawiera ustawa o VAT w przepisach zawartych w art. 11 do art. 11c, mocą których importer obowiązany jest sam obliczyć i wykazać w zgłoszeniu celnym należne podatki. Organ celny natomiast ma obowiązek sprawdzić deklarację i dopiero w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości dokonuje prawidłowego obliczania kwot podatku i wykazuje je w zgłoszeniu celnym. Przyjęto, że organ celny powiadamia dłużnika o wysokości należności podatkowych, podobnie jak powiadamia go o wysokości długu celnego. Stosuje się tu, zatem odpowiednio art. 230 Kodeksu celnego. Natomiast w art. 11a ustawy o VAT wprowadzono zasadę, iż we wszystkich sprawach związanych z importem towarów, w których nie da się wprost zastosować jej przepisów, stosuje się odpowiednio Kodeks celny.
Wobec tego, że ustawodawca w art. 6 ust. 7 i ust. 7a ustawy o VAT precyzyjnie określił moment powstania obowiązku podatkowego w imporcie towarów, nie zachodzi konieczność odpowiedniego stosowania tych przepisów. Zgodnie z tą regulacją, obowiązek podatkowy w imporcie towarów powstaje z chwilą powstania długu celnego z zastrzeżeniem ust. 7a, który stanowi, że w przypadku objęcia towarów m.in. procedurą celną uszlachetniania czynnego, obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów powstaje z chwilą objęcia towarów tą procedurą, którą jest zgłoszenie towaru do tej procedury /art. 60 par. 1 Kodeksu celnego/.
Z kolei według art. 224 Kodeksu celnego, w przypadku towarów wywożonych z kraju w postaci produktów kompensacyjnych uzyskanych pod procedurą uszlachetniania czynnego oraz gdy towary przywiezione do kraju były poddane procesowi uszlachetniania i podlegały wcześniej należnościom celnym przywozowym, to w wypadku wystawienia dokumentów niezbędnych do zastosowania w innym kraju preferencyjnych środków, powstaje dług celny w przywozie wobec tych towarów przywiezionych. Dług celny powstaje, więc w chwili przyjęcia przez organ celny zgłoszenia celnego towarów wywozu.
Strona skarżąca nie kwestionowała powstania długu celnego, który jest ściśle związany z obowiązkiem podatkowym. Słusznie, zatem organ odwoławczy uznał, iż postępowanie odwoławcze jest bezprzedmiotowe, ponieważ strona zakwestionowała jedynie istnienie obowiązku podatkowego.
Wobec powyższego Prezes GUC prawidłowo umorzył postępowanie przekazując żądanie podatnika organowi podatkowemu właściwemu do wydania decyzji w zakresie obowiązku podatkowego.