Uzasadnienie
Zarząd Województwa decyzją nr [...] z 16 listopada 2022 r. (dalej: zarząd, organ, Instytucja Zarządzająca) utrzymał w mocy decyzję nr [...] tego organu z 24 sierpnia 2022 r. w sprawie udzielenia "S. T." M. S. i Wspólnicy spółka jawna ("spółka", "Beneficjent") ulgi w formie rozłożenia na raty całości należności wraz z należnymi odsetkami, których wysokość została określona przez Zarząd w decyzji ostatecznej nr [...] z 29 grudnia 2021 r.
Organ wyjaśnił, że 1 czerwca 2022 r. Beneficjent wniósł o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania w formie rozłożenia na 72 równe raty miesięczne w kwocie po [...] zł płatnych w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca kalendarzowego począwszy od miesiąca sierpnia 2022 r. do miesiąca maja 2028 r. włącznie. Ustalono, że Beneficjent nie wskazał o jaki rodzaj pomocy publicznej się ubiega, ponieważ nie przedłożył właściwego do tego formularza ani nie określił się w piśmie przewodnim. Nie przedłożył także już żadnego dodatkowego dokumentu wynikającego z ustawy o pomocy publicznej. Wobec powyższego 24 sierpnia 2022 r. Instytucja Zarządzająca wydała decyzję odmawiającą udzielenia ulgi.
Zarząd, rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie przytoczył treść przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 z późn. zm., zwanej dalej "u.f.p") – art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 2 oraz art. 6 i 9 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818, z późn. zm., zwanej dalej: "ustawą wdrożeniową"). Omówił znaczenia pojęcia pomocy publicznej w znaczeniu ww. regulacji.
Następnie wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wypracowanym na gruncie na gruncie art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu UE, pomoc publiczna może wystąpić w przypadku udzielenia wsparcia przedsiębiorstwu po spełnieniu łącznie następujących przesłanek:
- 1) wsparcie jest udzielane przez państwo lub ze środków państwowych,
- 2) wsparcie stanowi dla przedsiębiorcy przysporzenie korzystniejsze od warunków oferowanych na rynku,
- 3) wsparcie ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określone przedsiębiorstwo lub przedsiębiorstwa albo produkcję określonych towarów),
- 4) wsparcie grozi zakłóceniem lub zakłóca konkurencję oraz wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi UE.
Zatem, aby przedsiębiorca mógł uzyskać ulgę musi wykazać, że dana ulga nie będzie stanowiła pomocy publicznej (tj. nie spełnia wyżej wskazanych kryteriów) bądź też w przeciwnym przypadku - wykazać, że dana pomoc publiczna mieści się w limicie pomocy de minimis dla danego przedsiębiorcy lub też wykazać, że ulga ta będzie stanowiła inną dozwoloną formę pomocy publicznej.
Wobec braku przedstawienia przez spółkę informacji, oświadczeń oraz formularza informacji dotyczących pomocy publicznej zarówno w ramach postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji nr [...] jak i w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy, biorąc pod uwagę przeznaczenie planowanej pomocy oraz konieczność zapewnienia nieprzekroczenia dopuszczalnej wielkości pomocy udzielonej w związku z realizacją danego przedsięwzięcia przez podmiot ubiegający się o pomoc oraz uwzględniając wymagania z zakresu sprawozdawczości, pomoc publiczna nie mogła zostać jej udzielona.
Beneficjent, składając wniosek o ulgę w formie rozłożenia na raty, zwrócił się z prośbą, aby przy jego rozpatrzeniu Instytucja Zarządzająca wzięła pod uwagę trudną sytuację ekonomiczną spółki, gdyż nie jest w stanie zapłacić całego długu jednorazowo. Jednocześnie, nie negował zasadności sumy pieniężnej wskazanej w upomnieniu nr [...] w wysokości [...] zł (na kwotę składa się kwota EFRR do zwrotu, odsetki wyliczone na dzień wystawienia upomnienia i koszty upomnienia) oraz dalszych odsetek do zapłaty i zwrócił się z prośbą o nie wszczynanie postępowania egzekucyjnego w tej sprawie.
Organ wyjaśnił, że Beneficjent już w kwietniu 2021 r. wiedział, że zostanie nałożona korekta finansowa na część wydatków, kiedy to odbyła się kontrola doraźna projektu. W wynikach kontroli wykazano, że Beneficjent naruszył § 12 ust. 2 umowy o dofinansowanie i nałożono korektę w wysokości wydatków kwalifikowalnych [...] zł z czego dofinansowanie EFRR do zwrotu wynosiło [...] zł. Podczas drugiej kontroli doraźnej, która odbyła się lipcu 2021 r. nałożono na Beneficjenta korektę finansową za naruszenie § 2 ust.2, § 4 ust. 1, § 22 ust. 1, § 7 ust. 1, § 3 ust. 1, § 12 ust. 1 umowy o dofinansowanie na kwotę wydatków kwalifikowalnych [...] zł z czego dofinansowanie EFRR do zwrotu [...] zł. W związku z powyższymi korektami wynikła nierozliczona zaliczka do zwrotu ze środków EFRR w wysokości [...] zł - razem [...] zł. Ponadto, Beneficjent kolejny raz został poinformowany wezwaniem z 28 września 2021 r. o konieczności zwrotu wykorzystanego niezgodnie z przeznaczeniem i z naruszeniem procedur dofinansowania w wysokości [...] zł oraz odsetek liczonych jak dla zaległości podatkowych, a co zatem idzie miał świadomość konieczności zwrotu środków.
Podkreślił, że zobowiązanie z tytułu zwrotu środków dofinansowania z odsetkami naliczonymi na podstawie art. 207 ust. 1 u.f.p. powstaje automatycznie na skutek wystąpienia przesłanek określonych w treści tego przepisu. W związku z tym stwierdzenie okoliczności, o których mowa w art. 207 ust. 1 u.f.p., które miało miejsce w analizowanej sprawie już w 2021 r., skutkowało obowiązkiem wszczęcia procedury określonej w art. 207 ust. 8 i ust. 9 u.f.p. prowadzącej do wydania decyzji określającej kwotę zwrotu środków, terminu od którego nalicza się odsetki oraz sposobu zwrotu środków. Decyzja o zwrocie środków ma charakter decyzji określającej tj. jedynie potwierdzającej konieczność zwrotu środków dofinansowania wraz z odsetkami w określonej wysokości, na skutek wystąpienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże taki obowiązek. W związku z czym, decyzja nr [...] o zwrocie dofinansowania z 29 grudnia 2021 r. potwierdziła jedynie konieczność zwrotu środków z odsetkami, a zobowiązanie do ich zwrotu powstało już w miesiącach kwiecień i lipiec 2021 r. Pomimo świadomości konieczności uregulowania ciążącego zobowiązania spółka nie uregulowała tej należności, ani też nie podjęła żadnych czynności zmierzających chociaż do częściowego jej uregulowania.
Nadto nie podjęła żadnych działań po otrzymaniu wezwania, czy też w toku wszczętego postępowania administracyjnego, ani też w terminie wyznaczonym w decyzji nr [...], dopiero po otrzymaniu upomnienia, złożyła pismo o rozłożenie na raty z prośbą o nie kierowanie sprawy do egzekucji. Beneficjent wskutek własnej decyzji nie zdecydował się na wcześniejszą spłatę ciążącego zobowiązania, a co za tym idzie w sposób realny i znaczący wpłynął na wysokość ostatecznej kwoty do zwrotu. Organ wyjaśnił, że odsetki naliczane są od 22 marca 2019 r. od kwoty [...]zł i od dnia 27 kwietnia 2020 r. od kwoty [...]zł, na dzień złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynoszą [...] zł, a ich wartość stale wzrasta, aż do dnia całkowitej spłaty zobowiązania.
Starając się o dofinansowanie ze środków unijnych Beneficjent zapewniał, że poniesie ryzyko ewentualnych niepowodzeń w realizowaniu projektu. Na podstawie umowy o dofinansowanie pobrał środki publiczne o znacznej wartości i wykorzystał je zwiększając własny stan majątkowy. Nie powinien zwlekać ze zwrotem oczekując na rozstrzygnięcie sprawy decyzją administracyjną. Zobowiązanie spółki do zwrotu kwoty dofinansowania wykorzystanego niezgodnie z umową powstaje bowiem z mocy prawa, a nie z chwilą wydania decyzji, doręczenia jej ani uzyskania przymiotu ostateczności. Tym samym powinien był zabezpieczyć środki i dokonywać spłaty zobowiązania od momentu kiedy ono powstało.
Strona zwracając się z prośba o umożliwienie rozłożenia należności na raty miesięczne wskazała początek spłaty zadłużenia na miesiąc sierpień 2022 r. do miesiąca maja 2028 r. Spłata ta nie nastąpiła. Beneficjent nie dokonał również spłat dwóch kolejnych rat, ti. do dnia 30 września 2022 r. oraz do dnia 31 października 2022 r. Zdaniem organu poddaje to w wątpliwość wiarygodność wniosku Beneficjenta oraz jego zapewnienia co do zamiaru ratalnej spłaty zobowiązania. Przedstawiona przez stronę propozycja spłat powinna dawać gwarancję spłaty zobowiązania w proponowanych terminach. Tymczasem spółka nie dotrzymała własnych warunków spłaty zobowiązania.
W dalszej kolejności Zarząd stwierdził, że za udzieleniem ulgi nie przemawiały także względy gospodarcze w szczególności możliwości płatnicze Beneficjenta. Analiza ww. przesłanki na podstawie przedłożonych dokumentów PIT-36L, PIT/B, PIT/WZ dowodzi, że w roku 2019 i 2021 spółka generowała straty: w 2019 r. strata spółki wyniosła [...] zł z czego strata przypadająca na podatnika M. S. wyniosła [...] zł, E. S. [...] zł, W. S. [...] zł. W 2021 r. strata spółki wyniosła [...] zł z czego strata przypadająca na podatnika M. S. wyniosła [...] zł, E. S. [...] zł, W. S. [...] zł. Z PIT/WZ wynika, że M. S. nie uregulował zobowiązań względem 67 wierzycieli na kwotę [...]zł, E. S. i Wadna Stronkowska nie uregulowały zobowiązań względem 67 wierzycieli na kwotę po [...] zł.
Z dokumentu PIT/B wynika, że jedynie w 2020 r. dochód spółki wyniósł [...] zł nie wykazano strat, pomimo tego jak wynika z PIT/WZ M. S. nie uregulował zobowiązań względem 18 wierzycieli na kwotę [...]zł, E. S. i W. S. nie uregulowały zobowiązań względem 18 wierzycieli na kwotę po [...] zł. Dochód w 2020 r. przypadający na podatnika M. S. wyniósł [...] zł, na E. S. i W. S. po [...] zł.
Następnie organ dokonał omówienia przesłanek "ważnego interesu podatnika (dłużnika)"i "interesu publicznego" na kanwie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, który operuje pojęciami "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego". W tym zakresie wskazał na orzecznictwo.
Wyjaśnił, że brak możliwości spłaty zadłużenia przez nie jest wynikiem sytuacji wyjątkowej, losowej i niezależnej od działań podatnika. Należność nie powstała na wskutek nadzwyczajnych i wyjątkowych okoliczności, spowodowanych działaniem czynników, na które Beneficjent nie miał wpływu i które były niezależne od jego postępowania tj. działania w zakresie rozporządzenia przedmiotowymi środkami spowodowały niekorzystną dla niego sytuację, skutkującą zwrotem powyższych środków. Instytucja Zarządzająca stwierdziła, że możliwości płatnicze, jak również względy społeczne, nie przemawiały za rozłożeniem należności na raty.
Odnośnie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego wyjaśnił, że ujmowany jest jako interes wyjątkowy odbiegający od powszechnych standardów i sytuacji, natomiast w przedmiotowej sprawie nie zachodzą nadzwyczajne okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku Beneficjenta. Nie można wystąpienia przesłanki "ważnego interesu podatnika" upatrywać w dolegliwości finansowej, jakiej doświadcza obecnie Beneficjent w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na nim zobowiązań. Trudna sytuacja majątkowa dłużnika (gdyby taka wystąpiła) sama w sobie także nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi, a tym bardziej nie można jej utożsamiać z ważnym interesem dłużnika, ponieważ w przeciwnym razie prowadziłoby to do absurdu, gdyż każdy dłużnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi.
Nadto podkreślił, że przyznanie ulgi w postaci rozłożenia na raty powstałych z jego winy zaległości, a zatem nie będących wynikiem nagłych, nadzwyczajnych zdarzeń losowych, które mogły ewentualnie uzasadniać przyznanie powyższej ulgi, stałoby w sprzeczności z zasadą równego traktowania przez Instytucję Zarządzającą Beneficjentów Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2014-2020, którzy znaleźli się w podobnej sytuacji.
Z kolei w ocenie organu argumentem przemawiającym za brakiem spełnienia warunku ważnego interesu publicznego, jest fakt, iż kwota przypadająca do zapłaty pochodzi w całości ze środków unijnych, których Instytucja Zarządzająca jest jedynie dysponentem i które mogą być przeznaczone jedynie na wydatki uznane za kwalifikowalne w danym działaniu programu operacyjnego i zgodnie z warunkami dofinansowania wskazanymi w Umowie o dofinansowanie. Środki wydatkowane w sposób nieprawidłowy muszą zostać zwrócone do budżetu Unii Europejskiej na koniec danego okresu programowania.
Odnosząc się do liczby 72 rat wskazanych przez Beneficjenta wyjaśnił, że Regionalny Program Operacyjny Województwa Ś. na lata 2014-2020 zmierza ku zakończeniu, a co za tym idzie środki EFRR wypłacone w ramach tego programu operacyjnego powinny być wyegzekwowane i zwrócone do Komisji Europejskiej. Beneficjent zawnioskował o udzielenie ulgi dopiero w 2022 r., po zastosowaniu środków przymusu egzekucyjnego, a w 2021 r. nie podjął żadnej czynności zmierzającej do chociaż częściowego uregulowania zobowiązania. Mając na względzie wysokość wskazanych rat po [...] zł to Instytucja Zarządzająca na podstawie przedłożonych przez Beneficjenta dokumentów finansowych nie znalazła podstaw do uznania, że istnieją możliwości regulowania przez niego raty we wskazanej wysokości.
Zdaniem IZ w analizowanej sprawie nie zachodzi ważny interes publiczny przemawiający za udzieleniem wnioskowanej ulgi, ponieważ aktualna sytuacja Beneficjenta jest konsekwencją jego wcześniejszych działań i suwerennych decyzji. Powstanie przedmiotowej należności, jak wykazano w decyzji, spowodowane było realizacją inwestycji niezgodnie z procedurami obowiązującymi przy wykorzystaniu środków publicznych. Przyznanie wnioskowanej ulgi stanowiłoby wyraz akceptacji dla nienależytego wywiązywania się z zobowiązań co nie znajduje aprobaty w aspekcie społecznym. Ochronie podlegałby wyłącznie indywidualny interes Beneficjenta i to kosztem interesu społecznego.
Końcowo podkreśliła, ze "ważny interes podatnika" wymaga istnienia nadzwyczajnych okoliczności w sytuacji życiowej konkretnego podatnika, zdarzeń obiektywnie niezależnych od postawy, zachowania podatnika, na które nie mógł mieć wpływu nawet przy dołożeniu nadzwyczajnej staranności w danych okolicznościach, zaś interes publiczny oznacza, że za zastosowaniem wnioskowanej ulgi musi przemawiać konieczność respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka zarzuciła naruszenie art. 67 Ordynacji podatkowej. Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie ulgi, względnie o jej uchylenie.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że jej sytuacja finansowa i ekonomiczna zarówno w dacie wydawania zaskarżonej decyzji administracyjnej, jak i w chwili obecnej jest na tyle zła, że nie pozwala jej na jednorazową spłatę istniejącego zadłużenia. Okoliczność powyższa została wykazana, udowadniając jednocześnie, że jej geneza nie leży po stronie zarządu, ani właścicieli spółki. Z przyczyn opisanych powyżej zgodnie z treścią art. 67 Ordynacja podatkowa spółka ma prawo do ulgi w postaci rozłożenia na raty.
Pomimo to organ administracji publicznej po dwukrotnym jej rozpatrzeniu w żaden sposób nie wziął pod uwagę - dopuszczając się tym samym naruszenia art. 67 Ordynacja podatkowa.
Z względów decyzja narusza słuszny interes prawny i materialny spółki.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych j.t. (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach swej kognicji, sąd administracyjny bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 r. poz. 259); dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa.
Kontroli podlegała decyzja Zarządu Województwa nr [...] z 16 listopada 2022 r., którą utrzymano w mocy decyzję tego organu z 24 sierpnia 2022 r. w sprawie udzielenia spółce ulgi w formie rozłożenia na raty całości należności wraz z należnymi odsetkami, których wysokość została określona przez Zarząd w decyzji ostatecznej nr [...] z 29 grudnia 2021 r.
Należności objęte wnioskiem stanowią, zgodnie z art. 60 pkt 6 u.f.p., niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym jako należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności.
Na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może n a wniosek zobowiązanego umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.
Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieregulowanych tą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z art. 6 i art. 9 ustawy wdrożeniowej za przygotowanie i prawidłową realizację programu operacyjnego odpowiada instytucja zarządzająca, którą w przypadku regionalnego programu operacyjnego jest zarząd województwa. Na podstawie art. 9 ust 2 pkt 9 lit. b ustawy wdrożeniowej do zadań instytucji zarządzającej należy wydawanie decyzji o umorzeniu w całości albo w części oraz o odroczeniu albo rozłożeniu na raty spłaty należności wynikających z obowiązku zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań, o których mowa w art. 61 u.f.p.
Podkreślenia wymaga, że decyzje w przedmiocie udzielania ulg w spłacie należności, których dotyczy niniejsza sprawa wydawane są w oparciu o tzw. uznanie administracyjne, w ramach którego ustawodawca pozostawił organowi wybór pomiędzy równoważnymi rozstrzygnięciami.
Specyfika orzekania w przedmiocie udzielenia ulg w spłacie należności nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających określonym przez prawodawcę przesłankom, ale w możliwości negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia nawet przy ich ustaleniu, co determinuje zakres sądowej kontroli takich rozstrzygnięć.
W takim modelu postępowania w jego pierwszym etapie organ bada czy w ogóle występują przesłanki do umorzenia tych zaległości (ważny interes podatnika (wnioskodawcy) lub interes publiczny). Jeśli żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona organ bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi. W przypadku ustalenia zaistnienia którejś z przesłanek umorzenia należności, postępowanie wchodzi w drugi etap – uznania administracyjnego, tj. możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia. Dopiero na tym etapie postępowania organ korzysta z uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadził do systemu prawa swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) rozłożenia na raty tych należności ("może rozkładać na raty").
Do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek i przejawia się ono w tym, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanki, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. Rozstrzygnięcie organu nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.
Konsekwencją takiego modelu postępowania organu podatkowego jest kontrola sądu sprawowana zasadniczo na trzech poziomach: 1. kontrola prawidłowości przeprowadzonego postępowania, w tym postępowania dowodowego (zwłaszcza kompletności materiału dowodowego);
- 2. kontrola prawidłowości oceny przesłanek umorzenia oraz w przypadku ich zaistnienia: 3. kontrola granic przyznanego organowi uznania administracyjnego.
W realiach niniejszej sprawy kontrola sądowa był realizowana na pierwszym i drugim z tych poziomów, tj. dotyczyła prawidłowości przeprowadzonego przez organ postępowania oraz dokonanej przez te organy oceny istnienia przesłanek udzielenia ulgi.
W tym miejscy wskazać należy, że użyte w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej przy określeniu przesłanek umorzenia zaległości podatkowej zwroty normatywne – "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny" – nie mają stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnosić go do indywidualnej sytuacji wnioskodawcy występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Są swoistymi klauzulami generalnymi, odsyłającymi do ocen pozaprawnych.
Sąd w całości potwierdza prawidłowość dokonanej w zaskarżonej decyzji interpretacji tych dwóch nieostrych pojęć normatywnych, tj. "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny" i nie widzi potrzeby ponownego odwoływania w tej mierze do poglądów wyrażanych w orzecznictwie sądowym, co uczynił natomiast trafnie organ odwoławczy.
Tym niemniej dodatkowo w uzupełnieniu tej argumentacji sąd wskaże, że najogólniej rzecz ujmując ważny interes podatnika (wnioskodawcy) to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku, ale także sytuacja ekonomiczna podatnika. Pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków.
Z kolei przesłanka interesu publicznego nakazuje mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korektę błędnych decyzji. Istnienia przesłanki interesu publicznego nie można wiązać wyłącznie z obowiązkiem ponoszenia przez podatników ciężarów publicznych, uzależniać jej ziszczenie od nadzwyczajności powstania zaległości podatkowej, ani też przeciwstawiać jej przesłance ważnego interesu podatnika
Obie przesłanki zostały prawidłowo ocenione przez organ, który oparł się na stanowisku orzecznictwa w tym zakresie. Co istotne w sprawie organ dokładnie wskazał przesłanki, którymi kierował się wydając decyzję o odmowie przyznania ulgi. Znamienne jest również to, że spółka nie przekazała organowi wszystkich dokumentów wymaganych przepisami prawa, tj. przez rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis z dnia 29 marca 2010 r. (Dz.U. Nr 53, poz. 311), Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie z dnia 29 marca 2010 r. (Dz.U. Nr 53, poz.312) z dnia 29 marca 2010 r. (Dz.U. Nr 53, poz. 311) - k. 5 i 9 decyzji.
Nadto nie dokonała jakichkolwiek spłat, mimo upływu terminu wskazanego we wniosku o przyznanie ulgi. Odnotowania wymaga, że organ dokonał analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i przedstawił szereg argumentów na poparcie twierdzenia, że przesłanki uwzględnienia wniosku skarżącej spółki nie zaistniały. Ustalając stan faktyczny dokonał tego w sposób wyczerpujący i pełny. W aktach sprawy znajdują się dane świadczące o wszechstronnym, dokładnym i wnikliwym zbadaniu sytuacji spółki i podjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Sytuacja spółki została wnikliwie opisana i oceniona przez organy obu instancji, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć. Dokonano w nich, wbrew zarzutom skargi, wyczerpującej analizy dokumentów obrazujących wszelkie istotne dla sprawy okoliczności i odniesiono ją do argumentacji wnioskodawcy.
Organy umożliwiły stronie czynny udział w prowadzonym postępowaniu, wyznaczając termin na zapoznanie się i wypowiedzenie w sprawie zebranego materiału dowodowego, a także wskazując np., że cały zgormadzony dotychczas materiał dowodowy w szczególności wniosek o dofinansowanie projektu, umowa o dofinansowanie nie wykazuje spełnienia przesłanek umożliwiających rozłożenie na raty całości zobowiązania.
W ocenie składu orzekającego przedstawiona przez organy w ramach ustaleń dotyczących przesłanki ważnego interesu podatnika analiza sytuacji skarżącej spółki jest wyczerpująca i wnikliwa. W decyzji organu wskazano w szczególności, że nie można wystąpienia ww. przesłanki upatrywać w dolegliwości finansowej, jakiej ona doświadcza obecnie w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących zobowiązań. Nadto trudna sytuacja majątkowa dłużnika (gdyby taka wystąpiła) sama w sobie także nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi, a tym bardziej nie można jej utożsamiać z ważnym interesem dłużnika, ponieważ w przeciwnym razie prowadziłoby to do absurdu, gdyż każdy dłużnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi.
Nie sposób pomijać, że przyznanie spółce ulgi w postaci rozłożenia na raty powstałych z jej winy zaległości, a zatem nie będących wynikiem nagłych, nadzwyczajnych zdarzeń losowych, które mogły ewentualnie uzasadniać przyznanie powyższej ulgi, stałoby w sprzeczności z zasadą równego traktowania przez Instytucję Zarządzającą Beneficjentów Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2014-2020, którzy znaleźli się w podobnej sytuacji. Nadto spółka wniosła o udzielenie ulgi dopiero w roku 2022 r., po zastosowaniu środków przymusu egzekucyjnego, a w 2021 r. nie podjęła żadnej czynności zmierzającej do chociaż częściowego uregulowania zobowiązania.
Mając na względzie wysokość wskazanych rat po [...] zł oraz mając na uwadze treść przedstawionych dokumentów finansowych przez spółkę za uprawniony należało uznać wniosek, że nie posiada ona możliwości ich regulowania we wskazanej wysokości. Zważywszy na powyższe organ zasadnie stwierdził, że przesłanka ważnego interesu wnioskodawcy w niniejszej sprawie nie zaistniała. Udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania co do zasady zawsze leży w interesie dłużnika. Umorzenie tego zobowiązania jest zatem dopuszczalne jedynie wówczas, gdy interes ten można uznać za ważny. Tymczasem spółka nie wykazała istnienie takich okoliczności, które mogłyby prowadzić do oceny odmiennej od tej, którą przyjęły organy.
Na aprobatę zasługuje także twierdzenie organów, że w sprawie nie zaistniała przesłanka interesu publicznego. W ramach tej przesłanki należy mieć na uwadze, że instytucja umorzenia należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym powinna być odstępstwem od generalnej zasady ich płacenia i może być stosowana jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami towarzyszącymi zarówno powstaniu zaległości, jak i warunkom ich spłaty. Ustalając, czy ważny interes wnioskodawcy przemawia za uwzględnieniem jego żądania należy - jak przyjmuje się powszechnie w judykaturze - zbadać co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności czy zastosowanie ulgi, a "ważąc" te wartości należy uwzględniać dyrektywy wspólne dla całego społeczeństwa, jak np. sprawiedliwość, zasady etyki. Wymogi te spełniono w niniejszej sprawie. Stwierdzając, że skoro poprzez udzielenie ulgi naruszona zostałaby zasada równego traktowania beneficjentów, niezasadne jest z punktu widzenia interesu publicznego udzielenie wnioskowanej ulgi.
Tezę tą poparto, co należy podkreślić, odniesieniem się do wielu przedstawionych przez stronę aspektów aktualnego funkcjonowania. W szczególności prawidłowo uwzględniono, że argumentem przemawiającym za brakiem spełnienia warunku ważnego interesu publicznego, jest fakt, że kwota przypadająca do zapłaty pochodzi w całości ze środków unijnych, których Instytucja Zarządzająca jest jedynie dysponentem i które mogą być przeznaczone jedynie na wydatki uznane za kwalifikowalne w danym działaniu programu operacyjnego i zgodnie z warunkami dofinansowania wskazanymi w Umowie o dofinansowanie. Środki wydatkowane w sposób nieprawidłowy muszą zostać zwrócone do budżetu UE.
Nadto, organ odniósł się do kryterium "możliwości płatniczych wnioskodawcy", organ przeanalizował przedłożony przez skarżącą rachunek zysków i strat oraz bilans za lata 2019-2021, istniejące zobowiązania i prawidłowo doszedł do wniosku, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadnione względami gospodarczymi do udzielenia wnioskowanej ulgi.
Reasumując Sąd stwierdza, że organy obu instancji zasadnie stwierdziły, że w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek do udzielenia ulgi, wobec czego uwzględnienie wniosku strony nie było dopuszczalne.
Zdaniem Sądu organ II instancji wyrażając własne stanowisko w sprawie, a także nie kwestionując ustaleń organu I instancji i utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wypowiedział się w sposób wystarczający, uzasadnił swoje rozstrzygnięcie i dostatecznie odniósł się do treści zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym przedstawiono polemikę z ustaleniami organu I instancji.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, dokonał wnikliwej jego analizy, wyciągnięte wnioski co do braku przesłanek uwzględnienia wniosku spółki są logiczne, poprawne i mają poparcie w materiale dowodowym, wobec czego rozstrzygnięcie miało charakter związany.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.