Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (Dyrektor) postanowieniem z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.Ś. (Naczelnik) z [...] nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku M.Z. na podstawie tytułów wykonawczych nr 2608.723.532803.2020, 2608.723.532813.2020, 2608.723.532824.2020, 2608.723.532829.2020, 2608.723.532835.2020, 2608.723.532840.2020, 2608.723.532850.2020, 2608.723.532854.2020, 2608.723.532863.2020, 2608.723.532870.2020, 2608.723.532877.2020, 2608.723.532886.2020 z 3 września 2020 r. w związku z nieuregulowaniem zobowiązań podatkowych, tj. podatku od towarów i usług. Odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu 10 września 2020 r., po czym spisano ze zobowiązanym protokół o stanie majątkowym.
Postanowieniem z [...] nr [...], organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w O.Ś. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku M.Z. na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Postanowienie zostało odebrane przez zobowiązanego 24 września 2020 r.
W dniu 17 września 2020 r. (data wpływu do organu 21 września 2020 r.), zobowiązany zgłosił do Naczelnika zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dotyczące ww. tytułów wykonawczych, które zostały przekazane do wierzyciela.
Skarżący złożył zażalenie na postanowienie z 21 września 2020 r. umarzające postępowanie egzekucyjne.
Dyrektor utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie wskazał na art. 59 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U.2020.1427 ze zm.) - dalej "u.p.e.a.", określający przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W niniejszej sprawie, organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne z przyczyn, o których mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a., tj. stwierdzono, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Ustalono bowiem, że zobowiązany nie pracuje i w związku z tym nie osiąga żadnego dochodu, pozostaje aktualnie na utrzymaniu żony, A.Z.. Nieruchomość (dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje zobowiązany) jest własnością małżonki, na podstawie umowy o podziale majątku wspólnego z 22 czerwca 2017 r., Rep. A 4669/2017.
Ponadto, zobowiązany 22 czerwca 2017 r. dokonał rozdzielności majątkowej z małżonką na podstawie aktu notarialnego nr Rep. A 4065/2017r. Jak ustalił Naczelnik zobowiązany nie posiada żadnych nieruchomości, ruchomości oraz rachunków bankowych. Rachunek bankowy prowadzony w PKO BP S.A. w W., w toku uprzednio prowadzonego postępowania zabezpieczającego został zamknięty przez zobowiązanego. Wypłacana stronie renta chorobowa została wstrzymana na wniosek zobowiązanego. Nie ustalono także innych wierzytelności pieniężnych oraz innych składników majątkowych i praw zbywalnych.
Zdaniem organu odwoławczego istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny żądania strony zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w związku z wniesionymi w terminie zarzutami, a nie jego umorzenia.
Dyrektor wskazał na art. 35 § 1 u.p.e.a. regulujący kwestię zawieszenia i podniósł, że zobowiązany zgłosił do Naczelnika zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych za pismem z 16 września 2020 r. (data nadania w placówce Poczty Polskiej S.A. 17 września 2020 r.). Do organu egzekucyjnego ww. zarzuty wpłynęły 21 września 2020 r., to jest w dniu wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Uwzględniając fakt, że datą wpływu do organu pisma jest dzień, miesiąc i rok wskazany w pieczęci urzędowej potwierdzającej jego wpływ, a datą wydania aktu administracyjnego jest data uwidoczniona w treści aktu (o ile jest to także data złożenia danego aktu do wysyłki adresatowi - co miało miejsce w niniejszej sprawie), to za dopuszczalne należy uznać wydanie w tej samej dacie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, nawet w sytuacji wpływu w tej samej dacie dziennej środka zaskarżenia (zarzutu). Zdaniem Dyrektora decyzja (postanowienie) administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej sporządzenia, doręczenie ma zaś na celu zakomunikowanie stronie zawartego w niej rozstrzygnięcia, które następuje w chwili złożenia na decyzji (postanowieniu) podpisu osoby uprawnionej. Chwilą wydania decyzji (postanowienia) jest wobec tego data jej sporządzenia nie zaś doręczenia stronie.
Wraz z umorzeniem postępowania egzekucyjnego automatycznie i jednocześnie zostaje umorzona egzekucja prowadzona w ramach tego postępowania, zatem zawieszenie postępowania w związku z wniesieniem zarzutów przez zobowiązanego staje się bezprzedmiotowe.
Na powyższe postanowienie M. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Zarzucił naruszenie art. 6 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 w zw. z art. 33 ust. 1 w zw. z art. 35 ust. 1 u.p.e.a. poprzez umorzenie prowadzonego postępowania administracyjnego, pomimo posiadanej wiedzy o wniesionych zarzutach przez skarżącego. Skutkiem powyższego winno być przyjęcie przez organy podatkowe, że postępowanie podatkowe uległo zawieszeniu z mocy prawa, stąd podejmowanie jakichkolwiek dodatkowych czynności było niedopuszczalne, w szczególności do czasu rozpatrzenia wniesionych zarzutów. Organy podatkowe uznały natomiast umorzenie postępowania, jako uzasadnione czym naruszyły zasadę legalizmu oraz zasadę zaufania do działań podejmowanych przez organy władzy publicznej.
W uzasadnieniu skarżący opisał uprawnienia przysługujące dłużnikowi w związku z doręczeniem mu tytułów egzekucyjnych (art. 33 u.p.e.a.). W ocenie skarżącego, mając na uwadze treść art. 35 u.p.e.a., z całą stanowczością należy stwierdzić, że postępowanie egzekucyjne w sprawie zostało zawieszone. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżący wskazał na dorobek przedstawicieli piśmiennictwa oraz stanowisko judykatury. Jednocześnie przedstawił sposób interpretacji zasady legalizmu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2019.2325), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy p.p.s.a., w myśl którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.Ś. z 21 września 2020 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku M.Z. na podstawie dwunastu tytułów wykonawczych z 3 września 2020r. o wskazanych numerach. Podstawą prawną postanowienia był art. 59 § 2 u.p.e.a., w myśl którego postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Dyrektora oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika naruszają przepisy postępowania, tj. art. 35 § 1 u.p.e.a. oraz art. 59 § 2 u.p.e.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe spowodowało także naruszenie przez Dyrektora art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez wadliwe utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika.
Podniesienia wymaga, że spór w sprawie nie dotyczy kwestii istnienia (właściwego ustalenia przez organ) przesłanek, czyniących umorzenie postępowania egzekucyjnego zasadnym, lecz zagadnienia możliwości i zarazem prawidłowości wydania przez organ rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy strona wywiodła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.
Odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności zauważenia wymaga, że z niekwestionowanych ustaleń stanu faktycznego w sprawie wynika, że M.Z.w dniu 10 września 2020r. doręczono 12 tytułów wykonawczych, w związku z nieuregulowaniem przez niego należności z tytułu podatku od towarów i usług za podane okresy. W treści każdego z tytułów zawarto m.in. pouczenie o przysługującym zobowiązanemu prawie do wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz informację, że wniesienie zarzutu nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu, do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu.
Strona pismami z dnia 16 września 2020r., nadanymi w placówce pocztowej 17 września 2020r. złożyła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.
Mając na uwadze art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. (znajdujący zastosowanie w związku z art. 18 u.p.e.a.) termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe. Zatem należy przyjąć, że wniesienie przez stronę zarzutów nastąpiło 7 dnia od doręczenia tytułów wykonawczych.
Przesyłki pocztowe zawierające zarzuty wpłynęły do organu egzekucyjnego dnia 21 września 2020r., o czym jednoznacznie świadczy umieszczona na pismach pieczęć Urzędu Skarbowego w O.Ś., z adnotacją "Wpłynęło" oraz datą "2020-09-21".
W dniu 21 września 2020r. Naczelnik wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., które zostało następnie utrzymane w mocy zaskarżonym w przedmiotowej sprawie postanowieniem Dyrektora z 16 listopada 2020r.
Oceniając prawidłowość zaskarżonego postanowienia wydanego w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego na tle bezspornych, a przywołanych powyżej chronologicznie okoliczności, należy przywołać brzmienie art. 35 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z treścią tego przepisu wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu, do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Przepisy art. 56 § 3, art. 57 § 1 i art. 58 stosuje się odpowiednio.
Cytowany powyżej przepis określa skutek wniesienia w konkretnym terminie zarzutów, którym jest zawieszenie postępowania egzekucyjnego z mocy prawa, z określonym dniem tj. dniem doręczenia zarzutu organowi. Przepis ten określa również ramy czasowe zawieszenia postępowania, wskazując na jego termin początkowy i końcowy.
W myśl art. 102 k.p.a. w czasie zawieszenia postępowania organ może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego.
W przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie jest więc możliwe podejmowanie czynności oraz rozstrzygnięć w zakresie tego postępowania, chyba, że podjęcie danych czynności jest dopuszczalne, co wynika z treści konkretnego przepisu prawa, np. art. 35 § 2, 3 i 4 u.p.e.a.
W realiach kontrolowanej sprawy nie budzi wątpliwości, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego, biorąc pod uwagę ustalone okoliczności i przepisy obowiązującego prawa nastąpiło z dniem 21 września 2020r. (trwało natomiast do czasu zawiadomienia organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutu – art. 35 § 1 u.p.e.a.). Biorąc pod uwagę skutki procesowe jakie pociąga za sobą stan zawieszenia postępowania egzekucyjnego, jako wadliwe należy ocenić wydanie w tym samym dniu, tj. 21 września 2020r. postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na stwierdzenie, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Skoro nieprawidłowości tej (tj. niedopuszczalności wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w dniu, w którym doszło do zawieszenia z mocy prawa tego postępowania) nie dostrzegł organ odwoławczy, wadą dotknięte jest także jego postanowienie.
Reasumując, Sąd wyeliminował z obrotu prawnego postanowienia organów obu instancji wydane na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, albowiem do wydania postanowienia Naczelnika doszło w dniu, w którym nastąpiło zawieszenie postępowania egzekucyjnego, związane z wniesieniem przez zobowiązanego zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułów wykonawczych.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika.O kosztach postępowania, obejmujących zwrot na rzecz skarżącego od organu kwoty 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi oraz kwoty 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a i art. 205 ustawy p.p.s.a. w zw. z § 14 ust 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265).