Uzasadnienie
J.L.w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...]. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia zarzutu egzekucyjnego, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
Skarżący podał, że pozostaje w gospodarstwie domowym z żoną i córką w wieku 14 lat. Dochód jego rodziny stanowi wynagrodzenie małżonki ze stosunku pracy w kwocie 2.900 zł netto miesięcznie. Skarżący jako posiadany majątek wykazał dom (bliźniak) o powierzchni 100 m² wartości 800.000 zł, 1/4 udziału w mieszkaniu o powierzchni 70 m² wartości 50.000 zł, działki o powierzchni 1,5 ha, 1500 m², 1700 m², 1/4 udziału w działkach o powierzchni 2700 m² i 1500 m² oraz dwa samochody osobowe o wartości powyżej 5.000 zł każdy. Skarżący wykazał również oszczędności w kwocie 250.000 zł. Jako ponoszone miesięczne wydatki wskazał koszty mieszkania w wysokości 700 zł oraz zajęcia językowe i sportowe córki w wysokości 250 zł. Ponadto wskazał, że jest bezrobotny.
Starszy referendarz sądowy oddalił wniosek, podnosząc, że sytuacja finansowa skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wyjaśnił, że skarżący i jego rodzina mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, żona skarżącego uzyskuje stały miesięczny dochód, rodzina posiada oszczędności oraz nieruchomości znacznej wartości. Miesięczne koszty utrzymania skarżący określił przy tym na kwotę 950 zł. Okoliczności te nie pozwalają dać wiary, że skarżący nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.
W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący podniósł, że nie mógł zaplanować budżetu z uwzględnieniem wpisu od skargi, ponieważ nie mógł przewidzieć rozstrzygnięcia organu. Skarżący, ze względu na zarzuty skargi, nie czuje się zobowiązany do ponoszenia kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: ustawy p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień i zarządzeń referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym służy osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.).
Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca winien należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, prawidłowo starszy referendarz sądowy dokonał oceny, że sytuacja finansowa skarżącego nie wskazuje na to, by nie był on w stanie ponieść kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, a jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący posiada relatywnie dużą kwotę oszczędności, tj. 250.000 zł oraz znaczny majątek w postaci domu, trzech działek oraz udziału w mieszkaniu oraz w trzech kolejnych działkach. Posiada dwa samochody osobowe. Wprawdzie sam nie pracuje, ale dochód z zatrudnienia uzyskuje jego małżonka.
Z przepisów art. 23 i 27 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.). wynika prawny obowiązek udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb stworzonej przez nich rodziny. Na małżonkach ciąży zatem obowiązek udzielania sobie nawzajem wsparcia finansowego, także w zakresie kosztów sądowych.
Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznana na wniosek osób bardzo ubogich, bezrobotnych, samotnych, bez źródeł stałego dochodu, znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na uiszczenie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny. Tymczasem skarżącego, który ma oszczędności i kilka nieruchomości nie sposób uznać za osobę ubogą, której konieczne jest zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wręcz przeciwnie, skarżący jest osobą stosunkowo majętną, a tego statusu nie pozbawia go pozostawanie bezrobotnym. Również miesięczne wydatki związane z utrzymaniem córki i mieszkania nie stanowią znacznego obciążenia dla domowego budżetu przy uwzględnieniu chociażby dochodów małżonki.
Dobra sytuacja majątkowa skarżącego stanowi jednocześnie o oddaleniu wniosku o ustanowienie adwokata. Podane natomiast w sprzeciwie okoliczności, że za zwolnieniem z kosztów sądowych przemawia zasadność zarzutów skargi nie stanowią przesłanek przyznania prawa pomocy. Niemniej, zgodnie z treścią art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony zwrot kosztów postępowania (w tym wpisu od skargi) niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Podsumowując, Sąd w całości podziela wnioski zawarte w postanowieniu z 13 kwietnia 2016 r., że wnioskodawca dysponuje środkami finansowymi, z których może uzyskać środki na pokrycie kosztów niniejszego postępowania w całości.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.