Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach ("Kolegium") decyzją z 17 listopada 2022 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Starachowice ("Prezydent") z 6 czerwca 2022 r. nr [...] odmawiającą A. M. i W. M. ("skarżący", "podatnicy") umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2020 r. w kwocie [...]zł wraz z należnymi odsetkami w kwocie [...]zł. z nieruchomości położonej w S. przy ulicy [...].
Organ ustalił, że wnioskiem z 4 i 12 listopada 2020 r., podatnicy (współwłaściciele nieruchomości) zwrócili się do Prezydenta o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2020 r. ramach pomocy de minimis.
Prezydent decyzją z 12 lipca 2021 r. odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi podatnikom. Wobec wniesienia odwołania Kolegium decyzją z 13 grudnia 2021 r. Kolegium uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę organowi podatkowemu pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji 6 czerwca 2022 r. wydał ponownie decyzję odmowną, nie dopatrując się przesłanki ważnego interesu podatnika oraz przesłanki interesu publicznego.
Od decyzji Prezydenta podatnicy złożyli odwołanie zarzucając błąd w ustaleniach polegających na przyjęciu, że nie spełniają oni przesłanek do umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości, podczas gdy sytuacja majątkowa w związku z epidemią, szczególny przypadek - oszustwa przez kontrahenta, zajęcie nieruchomości pod nielegalne składowanie odpadów, doprowadziły ich do niemożności opłacenia podatku w terminie, co uzasadnia umorzenie zaległości.
Kolegium wskazało, że podstawę prawną umorzenia zaległości podatkowych stanowi art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Nadto wskazało na brzmienie art. 67b ww. ustawy. Podkreśliło, że w wypadku złożenia przez podatnika będącego przedsiębiorcą (jeden z wnioskodawców posiada taki status) spełniającego wymogi formalne wniosku o udzielenie ulgi organ w pierwszej kolejności ustala, czy za przyznaniem tej formy pomocy przemawia ważny interes podatnika lub interes publiczny. Są to podstawowe kryteria, których spełnienie umożliwić może dopiero organom podatkowym przyznanie ulgi. Ocena, że w sprawie nie wystąpił zarówno ważny interes podatnika, jak i interes publiczny czyni zbędnym badanie dopuszczalności udzielenia stronie pomocy de minimis. Jeżeli bowiem organ uzna, że żadna z ww. przesłanek nie została spełniona, nie może udzielić ulgi w zapłacie zaległości podatkowej.
Następnie organ odwoławczy wyjaśnił znaczenie pojęć “ważnego interesu podatnika" i “interesu publicznego". W tym zakresie odwołał o się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie. Wywiódł, że to podatnik winien wykazać, że znajduje się w sytuacji, uzasadniającej przyznanie ulgi i na nim spoczywa ciężar dowodzenia wystąpienia przesłanek umorzenia. Obowiązkiem organu jest natomiast ocenić, czy w konkretnej sprawie istnieją przesłanki umorzenia. Z kolei korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny.
Kierując się tymi kryteriami organ nie dopatrzył się istnienia żadnej ze wskazanych przesłanek umożliwiających ewentualne umorzenie przedmiotowych zaległości. Stwierdził, że nie przemawia za tym sytuacja majątkowa wnioskodawców. Dokonując ustaleń w sprawie wskazał, że w złożonym wniosku podatnicy powołali się na trudną sytuacją spowodowaną zawarciem niekorzystnej umowy najmu magazynu, będącego ich własnością. Przedmiotowa nieruchomość miała służyć przechowywaniu tekstyliów, a stała się składowiskiem odpadów, wskutek działania oszustów związanych z rynkiem utylizacji odpadów. Podatnicy wyjaśnili, że nie są w stanie na własny koszt doprowadzić do utylizacji odpadów.
Nadto sytuacja związana z pandemią koronowirusa dotknęła prowadzoną przez wnioskodawczynię działalność, albowiem popyt na zakup opału zmalał. Przełożyło się to na wysokość uzyskiwanych przychodów, a zarazem uniemożliwiło pokrycie należności publicznoprawnych. Nadto wskazali, że są osobami cierpiącymi na wskazane choroby i ponoszą znaczne koszty leczenia.
W trakcie prowadzonego postępowania organ podatkowy ustalił, że podatnicy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a ich źródłem utrzymania są świadczenia emerytalne odpowiednio w kwocie [...]zł brutto oraz [...] zł brutto, jak też ewentualnie dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez A. M., który jednak nie został wykazany w złożonym oświadczeniu. A. M. posiada zarejestrowaną działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży hurtowej drewna, materiałów budowlanych i wyposażenia sanitarnego.
Z materiału dowodowego wynika też, że podatnicy są osobami niepełnosprawnymi i schorowanymi, wymagającymi leczenia. Wobec oświadczenia wydatki związane z różnymi opłatami (energia, gaz, kanalizacja, woda, telefon, opał mieszkania, ubezpieczenie samochodu), kosztami wyżywienia i zakupem środków czystości, zakupem leków i leczeniem, wynoszą średnio ok. [...] zł miesięcznie, a co najmniej [...] zł miesięcznie, co oznacza, że pochłaniają większą część zadeklarowanych dochodów w postaci świadczeń emerytalnych czy nawet je przekraczają.
Kolegium podniosło, że wnioskując o ulgę podatnicy nie ujawnili pozostałych źródeł dochodu z których pokrywają deklarowane wydatki. Z kolei w treści odwołania poinformowali, że działalność gospodarcza została zawieszona z końcem 2020 r., zaś z rejestru CEiDG wynika, że wznowienie działalności nastąpiło w styczniu 2021 r, przy czym zainteresowani nie przedstawili aktualnych dokumentów księgowych wykazujących sytuację firmy.
Organ odwoławczy ustalił przy tym, że w aktualnym oświadczeniu o stanie majątkowym, strony nie wskazały na zobowiązania z tytułu kredytów, które zostały wykazane w poprzednim oświadczeniu złożonym w grudniu 2020 r. Zgodnie z wcześniejszym oświadczeniem, strony były obciążone miesięczną ratą kredytu wynoszącą [...] zł., zaciągniętego na zakup towaru w łącznej kwocie [...]zł.
Ponieważ odwołujący nie wykazali w bieżącym oświadczeniu majątkowym zobowiązań kredytowych, organ przyjął, że w/w kredyt został przez nich spłacony.
Ponadto w oświadczeniach majątkowych podatnicy wskazali, że nie posiadają zadłużenia wobec instytucji publicznych, kontrahentów czy innych. Nie wykazali też wierzytelności przypadających na ich rzecz, jednakże zgodnie z przedłożonym do odwołania wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z [...], orzeczono w sprawie karnej na rzecz A. M. obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę [...] zł. Tym samym twierdzenie stron, że uzyskanie odszkodowania jest niemożliwe bądź bardzo utrudnione, w związku z podnoszonym we wniosku o umorzenie, czynem oszustwa, nie znalazło potwierdzenia.
Organ podatkowy ustalił także, że podatnicy zamieszkują w mieszkaniu użyczonym przez córkę, zatem mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Jako przyczyny powstania zaległości podatkowych wnioskodawcy powołali przewlekłe choroby (m.in. operacja serca 19 listopada 2021 r.), i zwiększenie wydatków związanych z leczeniem, które wynoszą comiesięcznie przynajmniej ok. [...] zł, co nie zostało jednak udokumentowane. Z kolei w oświadczeniu złożonym w grudniu 2020 r. jako powód powstania zaległości podatkowych wskazali na sytuację związaną ze stanem epidemii.
Następnie organ podkreślił, że strona w 2020 r. wykazała stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, zaś za 2019 r., stratę wynoszącą [...] zł. W 2020 r. strona w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, z uwagi na pandemię, uzyskała wsparcie ze strony Państwa w formie świadczenia postojowego w miesiącu kwietniu i czerwcu 2020 r. w kwocie po [...] zł., w każdym z tych miesięcy, jak też pomoc w postaci zwolnienia w marcu, kwietniu i maju 2020 r. ze składek na ubezpieczenie z ZUS w kwocie po [...] zł w każdym z tych miesięcy. Umorzono także wobec niej pożyczkę w kwocie [...]zł udzieloną ze środków Funduszu Pracy.
Kolegium stwierdziło, że z przedstawionego przez podatnika formularza przy ubieganiu się o pomoc de minimis z 14 kwietnia 2022 r. wynika, że podmiot nie spełniał kryteriów do objęcia go postępowaniem upadłościowym. W tym kontekście organ przeanalizował charakter prowadzonej działalności, w tym sytuację rynkową i ceny opału w latach 2020-2021. Na tej podstawie ustalił, że jeszcze przed wybuchem pandemii, w 2019 r. strona w ramach prowadzonej działalności nie osiągała dochodu, a poniosła stratę w wysokości [...] zł. Podatnicy jednak posiadane zobowiązanie podatkowe za 2019 r. mimo poniesionych start w działalności, uregulowały. Stwierdził, że wykazana za 2020 r. rok strata w kwocie [...]zł, nie była znacząco wyższa, a dodatkowo skutki pandemii zostały złagodzone poprzez pomoc Państwa w ramach tarczy antykryzysowej.
Zdaniem Kolegium możliwość uzyskania ulgi w postaci umorzenia nie zależy wprost od tego czy podatnik skorzystał z pomocy Państwa w ramach tarczy, niemniej jednak jest to okoliczność istotna w sprawie, albowiem podatnik, a zwłaszcza przedsiębiorca powinien w pierwszej kolejności poszukiwać alternatywnych dróg poprawy swojej sytuacji wobec tego, że umorzenie zaległości podatkowych jest zawsze ostatecznością. W ramach ważenia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego zdaniem Kolegium wszelkie okoliczności sprawy powinny zostać przeanalizowane, i wzięte pod uwagę, zwłaszcza, że podatnik powołuje się na znaczne obniżenie swoich zdolności płatniczych, które zostały wsparte przez różne formy pomocy Państwa w ramach tarczy antykryzysowej.
Według organu odwoławczego Prezydent prawidłowo ocenił, że trudności wynikające z zawarcia niekorzystnej umowy nie mają charakteru wyjątkowego, i nie mogą przemawiać za przyznaniem ulgi. W takiej bowiem sytuacji umorzenie zaległości podatkowych oznaczałoby przenoszenie skutków niepowodzeń gospodarczych, będących wynikiem określonych decyzji przedsiębiorcy, na budżet gminy, a tym samym wszystkich podatników.
Kolegium podkreśliło, że strony uregulowały swe zobowiązania podatkowe za 2021 r., a za 2022 rok regulują je na bieżąco, mimo deklarowanych ograniczonych zdolności płatniczych. Zdaniem organu nawet brak środków finansowych na zapłatę podatku, nie stanowi podstawy do zastosowania umorzenia.
Nadto akcentowane okoliczności związane ze stanem zdrowia podatników, koniecznością leczenia, jakkolwiek negatywnie rzutują na możliwości stron w zakresie uzyskiwania dodatkowego dochodu, to same w sobie nie stanowią podstawy do przyjęcia wystąpienia przesłanki " ważnego interesu podatnika".
Jak ustalił organ z przedłożonych orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, znaczny stopień niepełnosprawności w przypadku W. M. datuje się od 10 lipca 2018 r., zaś u A. M. od 29 kwietnia 2020 r. Z załączonych do akt sprawy kart informacyjnych leczenia szpitalnego ponadto wynika, że A. M. już w 2018 r. cierpiała m.in. na przewlekły zespół bólowy kręgosłupa, nadciśnienie tętnicze, i zespół depresyjny.
Zdaniem Kolegium twierdzenie stron, że to choroby są źródłem powstania zaległości podatkowych za 2020r., nie znajduje potwierdzenia.
Nadto kwestia ewentualnych kosztów, związanych z usunięciem odpadów jest zdarzeniem przyszłym, które nie może być obecnie oceniane w kategorii "ważnego interesu podatnika".
Odrębne postępowania dotyczące podatników toczące się w Referacie Gospodarki Komunalnej, Dróg i Ochrony Środowiska oraz Referacie Geodezji i Zarządzania Nieruchomościami w Urzędzie Miasta i Gminy S., nie miały żadnego związku i wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie zastosowania wnioskowanej ulgi.
Zdaniem organu odwoławczego odmowa umorzenia przedmiotowej zaległości nie zachwieje podstawami egzystencji strony i nie spowoduje konieczności ubiegania się o świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Wnioskodawcy mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i posiadają stałe źródło utrzymania, znacząco przekraczające kryterium dochodowe z pomocy społecznej.
Kolegium w kontekście istnienia przesłanki interesu publicznego stwierdziło, że podatnicy dysponują majątkiem nieruchomym, który może być przedmiotem egzekucji, a tym samym przymusowe dochodzenie należności byłoby możliwe.
Końcowo wskazało, że materiał dowodowy sprawy został zgromadzony w sposób kompletny i wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Dał on podstawę do przyjęcia, że nie zaistniały przesłanki z art. 67 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, uzasadniające udzielenie wnioskowanej ulgi.
Na powyższą decyzję A. M. i W. M. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Skarżący wnieśli o zmianę decyzji i zastosowanie ulgi. Zarzucili:
- 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- a) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. art. 80 k.p.a. polegające na uznaniu, że organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy i podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w szczególności nie zebrał we własnym zakresie materiału dowodowego, ani go nie uzupełnił, a jedynie oparł się na ustaleniach organu I instancji, który nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, w tym nie wyjaśnił jaka obecnie jest sytuacja materialna i osobista skarżącej, jakie okoliczności przemawiają za odmową umorzenia należności,
- b) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, ograniczeniu się jedynie do powołania treści wniosków z decyzji organu I instancji oraz powielenia, że skarżąca nie wykazała przesłanek do umorzenia bowiem nie złożyła stosownych dokumentów podczas gdy dokumenty takie znajdują się w aktach, a także uznaniu, że obecnie brak jest przesłanek do umorzenia należności, choć przesłanki te winny być rozpoznana na datę wydania pierwszej decyzji w sprawie, a nie obecnie,
- c) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwiło realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwiło dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów prawa i dowolności w uznaniu administracyjnym.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że uznanie administracyjne nie zwalnia od dogłębnego zbadania okoliczności sprawy.
Wyjaśnili, że toczą spór z Prezydentem w zakresie posiadania i użytkowania nieruchomości, położonej w S. ul. [...]. W ich ocenie negatywna decyzja organu I instancji stanowi reakcję na podniesiony przez nich zarzut zasiedzenia części nieruchomości, co kładzie się cieniem na sposób rozpoznania ich wniosku o zastosowanie ulgi. Powstanie zaległości podatkowej wiąże się z prowadzeniem na przedmiotowej nieruchomości działalności gospodarczej w 2020r., a właściwie jej nieprowadzeniem, bowiem nie otrzymali oni należnego czynszu najmu za magazyn, w którym ich były kontrahent urządził nielegalne składowisko odpadów odzieżowych. Problem składowania odpadów znany był organowi, a osoby odpowiedzialne za składowanie odpadów zasiadają na ławie oskarżonych. Usunięcie odpadów w przyszłości, na ich koszt, przewyższa ich możliwości finansowe.
Strona nie zgodziła się z oceną zebranego materiału dowodowego, np. ze stwierdzeniem, że przedsiębiorcy prowadzący działalność w zakresie handlu opałem w 2021 r. osiągnęli wzrost zysków od 30 do 40 %. Ceny opału niewątpliwie wzrosły, ale nie przełożyło się to na wzrost zysków, ponieważ wzrosły koszty prowadzenia działalności na skutek reform Polskiego Ładu, a także sytuacji rynkowej. Wynikiem tego był fakt, że skarżący z końcem 2020 r., zwiesili działalność gospodarczą.
Dla strony nie jest także zrozumiałe nawiązywanie przez organ do okoliczności regulowania przez nią zobowiązań podatkowych za 2021 r. i 2022 r. Przedmiotem postępowania jest bowiem podatek za 2020 r. i sytuacja jaka zaistniała w dacie powstania zobowiązania, a nie późniejsze lata. Organ winien zbadać sytuację za 2020 r., a nie odnosić się do stanu obecnego. Nie można zgodzić się z faktem przerzucania całości ciężaru prowadzenia działalności gospodarczej na przedsiębiorcę w zakresie zawieranych umów w szczególności dotyczących nielegalnego składowania odpadów. W tym bowiem względzie nie zadziałało Państwo, nie zaś skarżący, czego potwierdzeniem jest wyrok skazujący sprawców. Nie wzięto także pod uwagę, że w związku z epidemią prowadzona działalność ucierpiała.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W myśl zaś art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest ocena zgodności z obowiązującymi przepisami prawa decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 17 listopada 2022 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Starachowice z 6 czerwca 2022 r. nr [...] w sprawie odmowy A. M. i W. M. umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2020 r. w kwocie [...]zł wraz z należnymi odsetkami w kwocie [...]zł.
Rozstrzygnięcie to zostało podjęte w warunkach art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Z brzmienia w/w przepisu wynika, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe i odsetki za zwłokę. W piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądowym podnosi się, że o istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz kryteria zobiektywizowane zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny.
Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, sprawiedliwość, itp.
Instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu tzw. uznania administracyjnego (art. 67a § 1 pkt 3 O.p.), która jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi na wybór konsekwencji prawnych ustalonej sytuacji. Organ może, ale nie musi umorzyć zaległości, nawet w przypadku spełnienia przez podatnika przesłanek określonych w tym przepisie. Nawet w przypadku wystąpienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego organ podatkowy nie będzie zobowiązany do umorzenia zaległości. Ustawodawca nie wskazał bowiem sytuacji, w której organ miałby obowiązek zastosowania ulgi (por. wyrok NSA z 30 listopada 2011 r., sygn. akt: II FSK 1026/10 dostępny: www.orzecznictwo.nsa.gov.pl).
Zauważyć należy, że organ działa w ramach uznania dopiero na etapie, gdy przyjmie istnienie w sprawie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, gdyż ocena w tym przedmiocie wykracza poza zakres uznania i jest kategorią obiektywną, wynikającą z ustalonego w sprawie stanu faktycznego.
Brzmienie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. wskazuje, że organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną wyłącznie na wniosek podatnika. Podatnik, aby wywołać zamierzony skutek ma obowiązek uzasadnić wniosek, wskazując na kwalifikowane warunki zagrożenia swojego interesu. Powinien zatem wskazać okoliczności, które jego zdaniem uzasadniają jego "ważny interes" lub "interes publiczny". Aby nie narazić się na negatywne rozstrzygnięcie, strona powinna ujawniać fakty oraz dowody będące w jej posiadaniu, przyczyniając się tym samym do wyjaśnienia sprawy. To podatnik występuje ze stosownym wnioskiem o wszczęcie postępowania w tym zakresie i to podatnik powinien starać się wykazywać, że znajduje się w takiej sytuacji, która uzasadnia przyznanie ulgi. Oznacza to, że w przypadku postępowania w sprawie umorzenia, ciężar dowodzenia zdecydowanie przesuwa się na stronę podatnika, gdyż tylko on posiada w tym zakresie stosowną wiedzę.
W interesie podatnika leży podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie utrwalenia ich w dokumentach. Podatnik musi mieć świadomość, że zgodnie z ogólną zasadą postępowania dowodowego, ciężar dowodzenia spoczywa na tym, kto wywodzi określone skutki prawne. Do niego należy inicjatywa dowodowa i to on powinien współprzyczyniać się do gromadzenia dowodów.
Podkreślenia wymaga, że decyzje w przedmiocie ulg jako decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ wybór jest słuszny, a zatem Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej, takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne a dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego.
Obowiązkiem organu jest bowiem ocenić, czy w konkretnej sprawie istnieją przesłanki umorzenia. Ocena ta może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej).
Kryterium "ważnego interesu podatnika" co do zasady wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są wyjątkowe, niezależne od woli oraz sposobu postępowania podatnika (np. klęski żywiołowe, zdarzenia losowe) i jednocześnie uniemożliwiają mu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków względem Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, które w żaden sposób nie mogą zostać zaspokojone bez doraźnej pomocy ze strony organów skarbowych. Pojęcia ważnego interesu nie można jednak ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych. Pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów, wielkość posiadanego majątku. Spełnienie przesłanki ważnego interesu podatnika wiąże się z istnieniem po jego stronie powodów które sprawiają, że pełna i terminowa zapłata może zachwiać podstawami jego funkcjonowania. Należy przy tym zauważyć, że o istnieniu ważnego interesu podatnika muszą decydować kryteria zobiektywizowane.
Podkreślenia wymaga, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek zgromadzenia i zaprezentowania organowi, do którego zwraca się z wnioskiem o umorzenie zaległości, wszelkich danych jakie on sam uznaje za niezbędne dla wykazania swej sytuacji oraz zaprezentowania danych i dokumentów, o jakie zwróci się w tym postępowaniu organ podatkowy.
Z kolei nakaz uwzględnienia "interesu publicznego" oznacza dyrektywę postępowania, zgodnie z którą należy mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, a także sytuację, gdy zapłata zobowiązania podatkowego spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa (por. wyrok NSA z 22 kwietnia 1999r., sygn. akt SA/Sz 850/98, lex nr 36843). Przy ocenie tej przesłanki należy również uwzględnić zasadność obciążania gminy będącej wspólnotą mieszkańców, a zatem w konsekwencji jej mieszkańców, kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że ulgi podatkowe wymienione w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, nie stanowią przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia, tak społecznego, jak i indywidualnego.
Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. (...). W konsekwencji ustalenie przez organ podatkowy kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Dokonując "ważenia" obu wartości organ podatkowy uwzględnia rzecz jasna także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1351/11 wyrok z 10 lutego 2016 r. sygn. akt II FSK 3139/13, wyrok z 2 marca 2016 r. sygn. akt II FSK 2474/15 dostępne: www.orzecznictwo.nsa.gov.pl).
W realiach przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że organy podatkowe obu instancji uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanych wyżej przepisów.
Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie. Podjęły czynności zmierzające do szczegółowego ustalenia sytuacji finansowej skarżących. Zgromadziły pełny materiał dowodowy co do sytuacji materialnej skarżących oraz dokonały odpowiadającej wymogom prawa jego oceny.
Jak wynika z akt sprawy, argumentami podawanymi przez podatników, stanowiącymi ich zdaniem o konieczności umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości była trudna sytuacja materialna oraz zdrowotna, w tym ta związana z pandemią koronowirusa, która dotknęła prowadzoną działalność -skład opału. Nadto uzasadniając wniosek wskazali również na zawarcie niekorzystniej umowy najmu posiadanej nieruchomości.
W tej sytuacji w pełni prawidłowe były działania organu podatkowego, który w pierwszej kolejności poinformował podatników o możliwości złożenia dokumentów poświadczających istnienie ważnego interesu lub interesu publicznego w umorzeniu wnioskowanej zaległości, a następnie zgromadził materiał przedmiotowo istotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Należy podkreślić, że organ podatkowy nie może się ograniczyć jedynie do analizy podniesionych przez podatnika we wniosku argumentów. Na organie ciąży obowiązek ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, zaś w realiach niniejszej sprawy organ z tego obowiązku się wywiązał.
W szczególności organy podatkowe prawidłowo przy dokonywaniu oceny w kontekście przyznania ulgi wzięły pod uwagę fakt, że skarżący prowadzą gospodarstwo domowe i pobierają emerytury w wysokości [...] zł brutto, oraz [...] zł brutto, co odpowiada kwocie ok. [...] zł netto. Skarżący posiadają zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe.
Nadto osiągają ewentualny dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez A. M., który jednak nie został wykazany w złożonym oświadczeniu.
Nadto strona w aktualnym oświadczeniu o stanie majątkowym, nie ujęła zobowiązań z tytułu kredytów, które zostały wykazane w poprzednim oświadczeniu złożonym w grudniu 2020 r. Zgodnie z wcześniejszym oświadczeniem, stronę obciążała miesięczna rata kredytu w wysokości [...] zł, zaciągniętego na zakup towaru w łącznej kwocie [...]zł.
Powyższe świadczy w sposób jednoznaczny o okoliczności regulowania przez skarżących zobowiązań cywilnoprawnych. Nie ma natomiast żadnych podstaw do przyjęcia, że zobowiązania takie mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi.
Nadto ustalono, że podatnicy nie posiadają dalszego zadłużenia wobec instytucji publicznych, jak również innych kontrahentów.
Zauważyć przy tym wymaga, że skarżący nie wykazali także wierzytelności przypadających na ich rzecz, natomiast zgodnie z przedłożonym do odwołania wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z [...] r., orzeczono na rzecz A. M. obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę [...] zł.
Oceniając sytuację materialną skarżących nie można pomijać, że wnioskodawczyni w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, z uwagi na pandemię, uzyskała wsparcie w formie świadczenia postojowego w miesiącu kwietniu i czerwcu 2020 r. w kwocie po [...] zł., w każdym z tych miesięcy, jak też pomoc w postaci zwolnienia w marcu, kwietniu i maju 2020 r. ze składek na ubezpieczenie z ZUS w kwocie po [...] zł w każdym z tych miesięcy. Umorzono także wobec niej pożyczkę w kwocie [...]zł udzieloną ze środków Funduszu Pracy.
Pomimo wykazania straty w 2019 r. (przed pandemią) skarżący uregulowali zobowiązanie podatkowe za 2019 r. Również wykazana za 2020 r. rok strata w kwocie [...]zł, nie była znacząco wyższa, a dodatkowo skutki pandemii zostały złagodzone udzieloną pomocą Państwa.
Zatem wbrew odmiennemu stanowisku strony skarżącej organ podatkowy uznając brak przesłanki ważnego interesu podatnika, prawidłowo wskazał, że jej trudna sytuacja nie miała charakteru trwałego, czy też wyjątkowego na tle innych podatników, w tym biorąc pod uwagę skutki pandemii. Już bowiem w przeszłości prowadzona działalność przynosiła ujemne wyniki finansowe.
Dodatkowo podnieść należy, że wykazana strata w prowadzonej działalności, jako wypadkowa przychodów i kosztów, nie świadczy jeszcze o nadzwyczajnej sytuacji ekonomicznej tego podmiotu i niemożności spłaty zaległości podatkowych. Trafnie w tym kontekście organ podatkowy wskazał, że w poprzednich latach podatkowych skarżąca również odnotowywała straty, co nie stanowiło przeszkód do regulowania zobowiązań zarówno cywilnoprawnych jak i publicznoprawnych.
Brak zysków z prowadzonej działalności gospodarczej czy poniesienie strat, nawet spowodowane takim zdarzeniem jak pandemia, nie może być rekompensowany poprzez stosowanie w każdej sytuacji umorzenia zaległości podatkowych, tym bardziej jeżeli uwzględnimy, że działalność podatnika nie została objęta reżimem ograniczeń tak dalece dolegliwym, jak dla innych rodzajów działalności np. gastronomicznej.
Przeprowadzone w tym zakresie analizy i ocena reprezentatywnego materiału dowodowego nie budzą żadnych wątpliwości i zastrzeżeń Sądu.
Podkreślenia przy tym wymaga, że wbrew argumentacji skargi, dla oceny istnienia przesłanek umorzenia zaległości podatkowej niezbędne jest zbadanie aktualnej sytuacji materialnej wnioskodawcy, nie zaś odniesienie się do czasu zaistnienia danego zobowiązania.
Organ podatkowy w sposób wszechstronny przeanalizował również sytuację zdrowotną i jej wpływ na sytuację majątkową strony. W tym też zakresie wyprowadził trafny wniosek, że okoliczności związane ze stanem zdrowia podatników, koniecznością prowadzenia leczenia, jakkolwiek negatywnie rzutują na możliwości stron w zakresie uzyskiwania dodatkowego dochodu, to same w sobie nie stanowią podstawy do oceny wystąpienia przesłanki " ważnego interesu podatnika" i na tle zaistniałego w sprawie stanu faktycznego taką przesłanką nie są.
Jak ustalono z orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, znaczny stopień niepełnosprawności w przypadku W. M. datuje się od 10 lipca 2018 r., zaś u A. M. od 29 kwietnia 2020 r. Nadto z załączonych do akt sprawy kart informacyjnych leczenia szpitalnego wynika, że u A. M. już w 2018 r. stwierdzono schorzenia, na których oparła wniosek. Tym samym założenie, że to choroby są źródłem powstania zaległości podatkowych za 2020 r., nie znalazło obiektywnego uzasadnienia. Sąd nie kwestionuje złego stanu zdrowia podatników i dolegliwości z tym związanych, w tym trudności w codziennym funkcjonowaniu oraz dodatkowym zarobkowaniu, jednakże pamiętać należy, że strony posiadają zabezpieczenie społeczne, gdyż pobierają emerytury i okoliczność powyższa sama w sobie nie stanowi o zasadności zgłoszonego żądania i przemawia za udzieleniem ulgi.
Dodatkowo podkreślić należy, że skarżący są współwłaścicielami majątku – nieruchomości, co daje perspektywę skutecznej egzekucji.
Należy zwrócić uwagę, że art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej nie uzależnia możliwości umorzenia zaległości podatkowej tylko od złej sytuacji finansowej i materialnej podatnika. Jedną z dwóch przesłanek udzielenia tej ulgi jest "ważny interes podatnika", a pojęcie to jest zdecydowanie szersze. Dlatego organ, oceniając możliwość zastosowania ulgi, musi wziąć pod uwagę nie tylko sytuację materialną i finansową podatnika, ale także te argumenty podatnika, w których on upatruje istnienie tego interesu. Tak też uczynił organ w przedmiotowej sprawie. Nadto trafnie organ wskazał, że interesu podatnika nie można utożsamiać z niepowodzeniami w prowadzonej działalności gospodarczej wywołanej pandemią czy zawarciem niekorzystniej umowy najmu nieruchomości.
Nadto organ podatkowy słusznie stwierdził, że trudności wynikające z zawarcia niekorzystnej umowy nie mają charakteru wyjątkowego, i nie mogły przemawiać za przyznaniem ulgi. W takiej bowiem sytuacji umorzenie zaległości podatkowych oznaczałoby przenoszenie skutków niepowodzeń gospodarczych, będących wynikiem określonych decyzji przedsiębiorcy, na budżet gminy, a tym samym wszystkich podatników. Trzeba pamiętać, że danin publicznych (tu podatku od nieruchomości) realizowane są zadania własne i inicjatywy jednostek samorządu terytorialnego, które służą społeczności lokalnej. W przypadku zastosowania ulgi należy zatem uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej pomocy. W rozpoznawanej sprawie wyżej wskazane względy społeczne nie przemawiają ze definitywną rezygnacją gminy ze swoich należności. Tymczasem w kontekście argumentacji przedstawionej w skardze zauważenia wymaga, że podjęte działania podatników w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wpisane są w jej charakter, gdyż działalność ta prowadzona jest przez przedsiębiorcę w imieniu własnym i na własny rachunek, co stanowi tzw. ryzyko gospodarcze.
Tym samym zawarcie umowy najmu nieruchomości, która w efekcie takiego działania spowodowała niekorzystne dla strony skutki nie mogła zostać uwzględniona w procesie udzielenia ulgi i nie mogła stanowić o zasadności złożonego wniosku.
Także kwestia uprzątnięcia odpadów na wynajmowanej nieruchomości jako zdarzenie przyszłe, nie może być oceniane obecnie w kategorii "ważnego interesu podatnika".
Wyniku kontroli nie zmienia również okoliczność odrębnych postępowań, dotyczących wnioskodawców, a toczących się w Urzędzie Miasta i Gminy S.. Nie sposób dopatrywać się wzajemnej zależności tych postępowań, a powyższego nie uzasadnia także subiektywne przekonanie wnioskodawcy o ich wzajemnym wpływie.
Końcowo w kontekście stanowiska strony zauważenia wymaga, że podatek od nieruchomości jest podatkiem typu majątkowego zależnym jedynie od faktu posiadania nieruchomości, a nie od tego czy nieruchomość jest użytkowana, w jakim jest stanie i czy przynosi dochody lub straty.
W konsekwencji ustalone w sprawie okoliczności, w kontekście normy art. 67a §1 pkt 3 O.p., dają podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organy podjęły czynności zmierzające do ustalenia sytuacji finansowej skarżących. W procesie poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, organy uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać ważny interes podatnika lub interes publiczny, nie naruszając przy tym przepisów postępowania podatkowego, nie przekraczając granic określonych w art.191 Ordynacji podatkowej oraz procedując w zgodzie z zasadami Ordynacji podatkowej (w tym z zasadą prawdy obiektywnej). Odniosły się do podnoszonych przez wnioskodawców argumentów przemawiających w jego ocenie za umorzeniem zaległości, szczegółowo uzasadniając rozstrzygnięcie.
Organy podatkowe - kierując się zasadą, że przyznanie preferencji wymienionych w art. 67a Ordynacji podatkowej stanowi szczególnego rodzaju ulgę podatkową, będącą odstępstwem od zasady równości opodatkowania i mającą zastosowanie wyłącznie w określonych okolicznościach faktycznych, trafnie uznały, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania wnioskowanej przez stronę ulgi. Umorzenie zaległości podatkowych nie może bowiem naruszać elementarnych zasad sprawiedliwości i praworządnych relacji między podatnikiem, a wierzycielem publicznoprawnym.
Tym samym nie są zasadne zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisów postępowania. Podkreślenia przy tym wymaga, że w niniejszej sprawie są to przepisy Ordynacji podatkowej, nie zaś Kodeksu postępowania administracyjnego, jak podnoszą w skardze skarżący.
Organy rozstrzygające sprawę z wniosku skarżących prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy, dokonały wnikliwej jego analizy, a wyciągnięte wnioski co do braku przesłanek umorzenia zaległości podatkowej są logiczne, poprawne i mają poparcie w materiale dowodowym.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.