Uzasadnienie
Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach (dalej: dyrektor) wydał 4 lipca 2023 r. nr OR13/01197/23 decyzję odmawiającą M. B. (dalej: skarżąca) przyznania pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego PROW 2014-2020.
Decyzja ta została doręczona skarżącej 7 lipca 2023 r.
Zaskarżona decyzja zawierała pouczenie o prawie do wniesienia odwołania do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa za pośrednictwem Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Pouczenie zawierało także wyjaśnienia co do sposobu i formy wniesienia odwołania.
Skarżąca złożyła 21 lipca 2023 r. (data stempla pocztowego) na ww. decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Rozpoznając skargę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. I tak na podstawie art. 3 § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach m. in. skarg na decyzje administracyjne.
Merytoryczne badanie legalności decyzji organu administracji publicznej jest możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na taką decyzję jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie.
Skarga podlega odrzuceniu, bowiem skarżąca wniosła ją na decyzję dyrektora, od której to decyzji przysługiwało odwołanie do organu drugiej instancji, czyli Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, za pośrednictwem organu pierwszej instancji, w terminie 14 od dnia jej doręczenia, o czym skarżąca została pouczona w treści decyzji objętej skargą do tut. sądu.
Stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a. warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).
Z powołanego przepisu wynika, że dopóki stronie przysługuje prawo wniesienia jakiegokolwiek środka zaskarżenia, dopóty wniesienie skargi na ten akt do sądu administracyjnego jako przedwczesne jest niedopuszczalne. Dla wypełnienia warunku wyczerpania środków zaskarżenia bezwzględnie konieczne jest uprzednie rozpoznanie wniesionego środka zaskarżenia przez organ administracji publicznej drugiej instancji (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 947/08, opublikowane na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
W sytuacji zaś, gdy strona, jak w niniejszej sprawie, nie wyczerpie trybu zaskarżenia, skarga taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi z innych przyczyn jest niedopuszczalne (podobnie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt II GSK 136/07, opublikowane na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że osoba niezadowolona z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji może wnieść odwołanie lub zażalenie do organu wyższego rzędu. Dopiero, gdy organ drugiej instancji wyda decyzję (lub postanowienie) można wnieść skargę do sądu administracyjnego.
Tym samym skarga jest niedopuszczalna, jeżeli skarżący nie wniesie odwołania lub zażalenia do organu drugiej instancji i od razu zaskarży do sądu administracyjnego decyzję (lub postanowienie) organu pierwszej instancji albo gdy już po wyczerpaniu przysługujących mu w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia wniesie skargę na rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji do sądu administracyjnego. Sądy administracyjne nie są bowiem powołane do kontroli legalności rozstrzygnięć organów administracyjnych pierwszej instancji, gdyż ich działanie naruszałoby ww. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Decyzja dyrektora wydana w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej jest decyzją wydaną przez organ pierwszej instancji, od której najpierw przysługuje odwołanie do organu drugiej instancji. W decyzji tej zostało zawarte prawidłowe pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia odwołania do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa za pośrednictwem Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Z akt administracyjnych wynika, że decyzja organu pierwszej instancji wraz z pouczeniem została skarżącej prawidłowo doręczona 7 lipca 2023 r., a zatem miała ona wiedzę co do przysługującego jej na tym etapie rozpoznawania sprawy odwołania.
Należy również zauważyć, że skarżąca zapoznała się w sposób praktyczny z zasadą dwuinstancyjności postępowania. Z akt sprawy administracyjnej wynika bowiem, że skorzystała z przysługującego jej prawa do wniesienia odwołania od uprzednio wydanej decyzji dyrektora z 24 listopada 2022 r (jako organu pierwszej instancji), w następstwie czego decyzja ta została przez organ odwoławczy uchylona a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę jako wniesioną na rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, uznając ją z tej przyczyny za niedopuszczalną.