Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcachz 18 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 39/21

Uzasadnienie

1.1 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium) decyzją z [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatowego nr [...] nr [...] orzekającą o zatrzymaniu H.W. prawa jazdy na okres 3 miesięcy, tj. od 21 lipca 2020 r. do 21 października 2020 r., z rygorem natychmiastowej wykonalności.

1.2 Kolegium wskazało, że pismem z 6 lipca 2020 r. Komendant Miejski Policji w [...] skierował do Starosty [...] wniosek o wydanie, na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy H.W. Komendant wyjaśnił, że 6 lipca 2020 r. o godz. 15.39 w [...] kierowca ten naruszył przepisy ruchu drogowego, jadąc z prędkością 121 km/h przy ograniczeniu do 70 km/h. Przekroczył dozwoloną prędkość w obszarze zabudowanym o 51 km/h, czym popełnił wykroczenie określone w art. 92a ustawy Kodeks wykroczeń. Na kierującego został nałożony mandat karny, który nie został przyjęty oraz nie zatrzymano prawa jazdy. Do wniosku komendant załączył świadectwo legalizacji urządzenia pomiarowego oraz notatkę urzędową sporządzoną przez funkcjonariusza, który zatrzymał do kontroli kierującego.

1.3 Organ odwoławczy wyjaśnił, że informacja Komendanta Miejskiego Policji w [...] stanowi informację, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, będącą podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, dotyczącej zatrzymania prawa jazdy na 3 miesiące. Przepisy art. 102 ustawy o kierujących pojazdami mają charakter obligatoryjny. W przypadku wystąpienia określonych w nim okoliczności organ administracyjny ma obowiązek wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Podstawę do zatrzymania prawa jazdy oraz wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy stanowi sam fakt ujawnienia wykroczenia, tj. kierowanie pojazdem z prędkością dopuszczalną o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym. Organy administracji publicznej nie badają w jakich okolicznościach doszło do popełnienia wykroczenia, ani okoliczności dotyczących sposobu pomiaru prędkości, czy rodzaju urządzeń do tego służących.

Organ prowadzący postępowanie o zatrzymanie prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami nie może powoływać ani z urzędu, ani na wniosek strony, dowodów na okoliczność potwierdzenia, czy też weryfikacji treści zawartych w informacji, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy z dnia 20 marca 2015 r. Starosta powziąwszy informację o przekroczeniu w terenie zabudowanym prędkości o więcej niż 50 km/h ma obowiązek wydać decyzję zatrzymującą prawo jazdy.

W związku z powyższym zarzut odwołującego dotyczący błędnego ustalenia stanu faktycznego, poprzez niewzięcie pod uwagę jego zastrzeżeń odnośnie prawidłowości dokonanego pomiaru prędkości, jest bezzasadny.

1.4 Ustawodawca przewidział tylko jedno odstępstwo od obowiązku zatrzymania kierowcy prawa jazdy na trzy miesiące w sytuacji przekroczenia dozwolonej prędkości o więcej niż 50km/h w terenie zabudowanym, tj. gdy kierujący pojazdem dopuścił się naruszenia, o którym mowa w tym przepisie, działając w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego dobru chronionemu prawem, jeżeli niebezpieczeństwa tego nie można było uniknąć inaczej, a poświęcone dobro w postaci bezpieczeństwa na drodze przedstawiało wartość niższą od dobra ratowanego. H.W. nie wykazał, że w momencie przekroczenia dozwolonej prędkości o więcej niż 50 km/h w terenie zabudowanym znajdował się w stanie wyższej konieczności.

2.1 Skargę na decyzję złożył H.W.. Wnosząc o uchylenie decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego:

1. 1. art. 7, 7b, 8, 9, 10 i 77 poprzez brak wnikliwego zbadania sprawy, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co też skutkowało wydaniem obarczonej wadą decyzji i utratą zaufania skarżącego do organu administracji publicznej, nieprzestrzeganie naczelnej zasady praworządności i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia faktycznego oraz niezałatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu strony skarżącej; prowadzenie postępowania z uchybieniem obowiązku pogłębiania zaufania do organu administracji publicznej, uchybienie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że urządzenie wykorzystane do pomiaru prędkości pojazdu obarczone jest błędem pomiaru, wobec czego jego skuteczność jest kwestionowana, niewzięcie pod uwagę wszelkich okoliczności dokonywanego pomiaru takich jak odległość pojazdu od urządzenia pomiarowego, pojazdy współuczestniczące w bliskich odległościach w ruchu wraz z pojazdem skarżącego,
2. 2. art. 81a § 1 poprzez nierozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony, podczas gdy wyraźnie zostało wskazane przez skarżącego, że urządzenie pomiarowe obarczone jest błędem pomiaru +- 2 km/h, co przy uwzględnieniu przez organ postępowania tego marginesu błędu umożliwiłoby zachowanie uprawnień do kierowania pojazdami.

2.2 W uzasadnieniu skarżący ponad ww. zarzuty wyjaśnił, że maksymalna odległość pomiaru deklarowana przez producenta, a wynosząca 1200m została dotychczas wielokrotnie zakwestionowana w doktrynie i orzecznictwie, jako niemożliwa do przeprowadzenia rzetelnego pomiaru prędkości. Szerokość wiązki lasera w połączeniu z drobnymi ruchami ręki może wpłynąć diametralnie na błąd pomiaru przeważający +-2 km/h. Ponadto nie został przy pomiarze uwzględniony fakt, czy w bliskiej odległości od pojazdu kierującego poruszał się inny pojazd, który mógł wpłynąć swoją obecnością na dokonanie błędnego pomiaru prędkości.

Następnie nie doszło do ujawnienia, czy funkcjonariusz dokonujący pomiaru posiadał stosowne przeszkolenie do obsługi dokładnie tego urządzenia. Ponadto, jeśli operatorowi poruszy się ręka i wiązka laserowa przesunie się po choćby stojącym obiekcie, wynikiem będzie pomiar prędkości z jaką przesunęła się wiązka, a nie "zero". Urządzenia serii TruCam, choć wyposażone w ekran, który umożliwia identyfikację pojazdu, nadal mają problem z punktem celowniczym, który nie jest tym samym punktem, w który trafia laser. Dlatego w instrukcji obsługi LTI TruCam producent wyraźnie wskazał, że pomiar może być precyzyjny tylko z odległości do 70 metrów.

3.1 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje

4.1 Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej,,p.p.s.a." 4.2 Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny sprawy, jako prawidłowo ustalony przez organy przyjęto za podstawę rozważań Sądu.

4.3 Skarżący w uzasadnieniu zarzutów skargi zakwestionował prawidłowość pomiaru prędkości, w związku z czym wynik tego pomiaru nie może być uznany za miarodajny. Organ uznał, że w związku z treścią przepisów mających w tej sprawie zastosowanie, nie prowadzi postępowania wyjaśniającego w sprawie pomiaru i nie bada okoliczności dotyczących przekroczenia prędkości.

4.4 Ocenę powyższego sporu należy rozpocząć od wyjaśnienia podstaw prawnych wiążących się z instytucją zatrzymania prawa jazdy. Zgodnie z treścią art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1268 ze zm.), starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Przepis art. 102 ust. 1c tej ustawy stanowi, że starosta wydaje taką decyzję na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 541 ze zm.), do dnia wskazanego w komunikacie, który minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa rozdziale 15 ustawy zmienianej w art. 5:

1. 1) podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.) lub wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem;
2. 2) podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 1d i art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155), jest informacja, o której mowa odpowiednio w pkt 1 lub 3;
3. 3) organ kontroli ruchu drogowego, który stwierdził kierowanie pojazdem silnikowym w okolicznościach, o których mowa w art. 102 ust. 1d albo art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155), niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem.

Należy też przytoczyć treść art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 110 ze zm.), który stanowi, że policjant:

1. 1) zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w razie:
2. a) uzasadnionego podejrzenia, że kierujący znajduje się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu,
3. b) stwierdzenia zniszczenia prawa jazdy w stopniu powodującym jego nieczytelność,
4. c) podejrzenia podrobienia lub przerobienia prawa jazdy,
5. d) gdy upłynął termin ważności prawa jazdy,
6. e) gdy wobec kierującego pojazdem wydane zostało postanowienie lub decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy,
7. f) gdy wobec kierującego pojazdem orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów lub wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami,
8. g) przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie 5 lat od wydania skierowania na kurs reedukacyjny, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami;
9. h) przekroczenia przez kierującego pojazdem w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego lub stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy popełnił on przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1 lub 2, art. 87 § 1, art. 92a w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad 30 km/h lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2015 r. poz. 1094, 1485, 1634 i 1707 oraz z 2017 r. poz. 966),
10. i) stwierdzenia braku dokumentu, o którym mowa w art. 38 pkt 3a lub 4a, lub prowadzenia pojazdu niewyposażonego w blokadę alkoholową w przypadku, o którym mowa w art. 13 ust. 5 pkt 7 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami,
11. j) 139 popełnienia w okresie próbnym, o którym mowa w art. 91 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, trzech wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub jednego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji;

1a) zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w przypadku ujawnienia czynu polegającego na:

1. a) kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym lub
2. b) przewożeniu osób w liczbie przekraczającej liczbę miejsc określoną w dowodzie rejestracyjnym (pozwoleniu czasowym) lub wynikającą z konstrukcyjnego przeznaczenia pojazdu niepodlegającego rejestracji; przepis nie dotyczy przewozu osób autobusem w publicznym transporcie zbiorowym w gminnych, powiatowych i wojewódzkich przewozach pasażerskich w rozumieniu ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1867, 1920 i 1954 oraz z 2017 r. poz. 60 i 730), o ile w pojeździe przewidziane są miejsca stojące;
3. 2) może zatrzymać prawo jazdy za pokwitowaniem w razie uzasadnionego podejrzenia, że kierowca popełnił przestępstwo lub wykroczenie, za które może być orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów.

4.5 Z treści powołanych wyżej przepisów wynika, że przesłanką do wydania przez organ administracji orzeczenia o zatrzymaniu prawa jazdy jest przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 1 lipca 2019 r. sygn. akt I OPS 3/18 wyraził tezę, że podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przesłanką do wydania przez organ administracji orzeczenia o zatrzymaniu prawa jazdy jest przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Podstawą wydania decyzji jest informacja o ujawnieniu popełnienia naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. lub prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie.

4.7 Podzielając w pełni stanowisko przyjęte w powyżej przywołanej uchwale (por też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2019 r. I OSK 802/17, z 4 grudnia 2019 r. I OSK 670/17, z 8 stycznia 2020 r. I OSK 1290/18, z 6 października 2020 r. I OSK 2491/18, z 13 października 2020 r. I OSK 2860/18) i przenosząc je na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że w zawiadomieniu z 6 lipca 2020 r. Komendanta Miejskiej Policji w [...], skierowanym do starosty, zawarto informację o przekroczeniu przez skarżącego o 51 km/h dopuszczalnej prędkości w obszarze zabudowanym. Skarga poddaje natomiast w wątpliwość prawidłowość pomiaru stwierdzonego w tej informacji.

Odnosząc się do tego należy podnieść, że sposób czynienia pomiaru nie może rzutować na treść decyzji starosty o zatrzymaniu prawa jazdy wydawanej w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Podkreślenia bowiem wymaga, że podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, jest, informacja o ujawnieniu popełnienia naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Informacja ta jest dokumentem urzędowym (por. uzasadnienie ww. uchwały I OPS 3/18).

W świetle powyższego należy przyjąć, że kwestia prawidłowości wykonania przez funkcjonariusza Policji pomiaru prędkości nie stanowi poddawanych ustaleniom okoliczności sprawy wpływających na możliwość lub nie wydania przez organ decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy w oparciu o art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami jest bowiem decyzją związaną. Świadczy o tym treść powyższego przepisu zgodnie, z którym starosta "wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem". W sytuacji otrzymania takiej informacji starosta ma obowiązek wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. To zaś oznacza, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie takiej decyzji starosta nie ocenia technicznych aspektów sprawy, w tym jakim urządzeniem dokonano pomiaru i czy funkcjonariusz Policji dokonał tego prawidłowo. W tym kontekście nie można uznać za zasadne zarzuty skargi wskazujące na naruszenie art. 7 K.p.a. (zasady prawdy obiektywnej) i art. 77 K.p.a. (obowiązku zebrania całego materiału dowodowego) poprzez brak wyjaśnienia aspektów sprawy co do urządzenia wykorzystanego do pomiaru prędkości pojazdu.

Do kwestii zapewnienia stronie postępowania gwarancji procesowych w sprawie dotyczącej zatrzymania prawa jazdy w związku z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h na obszarze zabudowanym, odniósł się Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej wyżej uchwale wyjaśniając, że "na podstawie art. 7 K.p.a. i przepisów szczegółowych (np. art. 78 § 1 i 2 k.p.a.) przedmiotem postępowania dowodowego są fakty mające znaczenie dla sprawy, a zatem dotyczące danej sprawy administracyjnej oraz mające znaczenie prawne (por. B. Adamiak, (w:) B. Adamiak, J. Borkowski. KPA. Komentarz, wyd. 15, Warszawa 2017, art. 77 Nb1). Zakres postępowania dowodowego wyznaczają przepisy prawa materialnego W sprawie zatrzymania prawa jazdy w związku z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h na obszarze zabudowanym o zakresie prowadzonego postępowania dowodowego przesądza treść art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c u.k.p. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie ustawy k.k. Podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy stanowi informacja Policji o ujawnieniu naruszenia polegającego na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h na obszarze zabudowanym lub prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie.

Informacja o ujawnieniu popełnienia naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. jest dokumentem urzędowym i ten jej walor jest weryfikowany w trybie postępowania administracyjnego. Odpowiedzialność za treść tej informacji ponosi podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, a w aspekcie odszkodowawczym Skarb Państwa." 4.8 W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło również do naruszenia art. 7b K.p.a. (zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony), art. 8 (zasady zaufania do władzy publicznej), art. 9 (zasady informowania stron) ani art. 10 (zasady czynnego udziału strony w postępowaniu). W sprawie nie zaszła również sytuacja, o której mowa w art. 81a. k.p.a., który stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.

W sprawie nie zaszły bowiem takie wątpliwości. Starosta otrzymał od komendanta informację o przekroczeniu przez skarżącego o 51 km/h dopuszczalnej prędkości i na tej podstawie wydał zaskarżoną decyzję.

4.9 Nie dopatrując się zatem w zaskarżonej decyzji naruszeń prawa materialnego lub procesowego w stopniu, jaki w myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. obligowałby sąd do jej uchylenia, skargę oddalono na podstawie art. 151 ww. ustawy.