Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcachz 9 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Ke 587/16

Uzasadnienie

1.Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania.

1.1.Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej w skrócie: Agencja, ARiMR) decyzją z dnia [...] roku [...] utrzymał w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] roku Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych przez S. B. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012.

1.2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w rozpatrywanej sprawy zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2012.1164 ze zm.) dalej "Ustawa" wraz z wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi oraz przepisy unijne. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2014.1438 ze zm.) dalej "ustawa o Agencji", jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku zadaniem Dyrektora Agencji nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (tj. czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu. Na podstawie art. 80 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE)Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. określenie ''nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (K.p.a.), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych.

1.3. Organ ustalił, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją Nr [...]z dnia [...] r. przyznał S.B. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 w łącznej wysokości 6126,40 zł (w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 4158,10 zł, z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych w wysokości 650,23 zł, z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 632,40 zł, płatność do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych w wysokości 100,88 zł oraz płatność do krów w wysokości 584,79 zł). Powyższa decyzja została skutecznie doręczona i strona nie złożyła od niej odwołania. Płatności przyznane powyższą decyzją zostały zrealizowane na rachunek bankowy wnioskodawcy w dniu 28 lutego 2013 r. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wznowił z urzędu postępowanie zakończone powyższą decyzją. Po przeprowadzeniu postępowania i na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w dniu 8 września 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją Nr [...]uchylił decyzję Nr [..] z [...] r. oraz przyznał S.B. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 w łącznej wysokości 5450,54 zł (w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 3565,13 zł, z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych w wysokości 650,23 zł, z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 549,51 zł, płatność do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych w wysokości 100,88 zł oraz płatność do krów w wysokości 584,79 zł). Powyższa decyzja została skutecznie doręczona w dniu 14 września 2015 r. Od powyższej decyzji strona nie wniosła odwołania i stała się ona ostateczna.

Organ wskazał, że wobec tego, przekazane na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. Nr [...] z [...] r. środki pieniężne w kwocie 592,97 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej stały się nienależne, skoro organ odmówił ich przyznania w trybie nadzwyczajnego postępowania wznowieniowego. Zatem środki, które rzeczywiście zasiliły rachunek bankowy strony z powyższego tytułu podlegają zwrotowi jako płatność nienależna (por. Wyrok WSA w Warszawie Sygn. akt V SA/Wa 76/08).

W tym stanie prawnym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. zobowiązany był wydać decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności. Ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności również nastąpiło w sposób prawidłowy, tj. w wysokości, jaka wynika z różnicy kwoty przyznanej z tytułu jednolitej płatności obszarowej na mocy decyzji Nr [..] z dnia [...] r. a kwotą, która została przyznana z tytułu jednolitej płatności obszarowej na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] r. (por. Wyrok WSA w Warszawie V SA/Wa 2533/11).

1. 2. Skarga do Sądu.
2. 2.1. Na powyższą decyzję S.B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K..
3. 2.2. Skarżący prosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, że w/w decyzja sugeruje, że zawyżył areał na działce nr 144 i wyłudził z ARiMR kwotę 592,97 złotych. Wskazał, że w odwołaniu prosił o ponowne kontrole i pomiary działki ale na powyższe nie otrzymał odpowiedzi. Stwierdził, że nigdy żadnej kontroli na działce nie widział.

2.3 W odpowiedzi na skargę ARiMR wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

1. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:
2. 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2014.1647) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2016.718) określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym. W zakresie badania nie jest – co do zasady- związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
3. 3.2. Rozpatrując w tak zakreślonych granicach sprawę Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podzielił i uznał za niewadliwe ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego. Znajdują one potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, a Sąd przyjął je za podstawę dalszych rozważań.
4. 3.3. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Agencji w przedmiocie ustalenia S.B. kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. 3.4 Zgodnie z przepisem art. 29 ust 1 i 2 ustawy o ARiMR - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie łub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Natomiast środków tych należy dochodzić od podmiotu, który rzeczywiście podejmie wypłacone przez ARiMR środki. Podkreślić jednak należy, że w takim przypadku zadaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (tj. czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu (por. Wyrok WSA w Warszawie V SA/Wa 298/12 z dnia 4 czerwca 2013 r.).
5. 3.5. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że w dniu 11 maja 2012 r. S.B. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności na rok 2012 oraz, że w dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją Nr [..] przyznał wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 w łącznej wysokości 6126,40 zł. Na podstawie powyższej decyzji na rachunek Pana S. B. zostały wypłacone środki publiczne za 2012 rok pochodzące z Europejskiego Funduszu Rolnego Gwarancji oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. Bezsporne jest również, że po wznowieniu postępowania, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. w dniu [...] r. wydał decyzję Nr [...], którą uchylił decyzję dotychczasową oraz przyznał S.B. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 5450,54 zł. Decyzja ta jest ostateczna. W konsekwencji powyższego należało stwierdzić, że ustalenie skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności było uzasadnione. Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności kontroli nie podlegają przyczyny, wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznających płatności. Inaczej mówiąc w niniejszej sprawie badaniu nie podlega kwestia czy prawidłowe są ustalenia organu w zakresie powierzchni działek. Strona nie może skutecznie podnosić argumentów przeciwko decyzji o przyznaniu płatności w niniejszym postępowaniu. Zatem zarzut skarżącego, że organ nie uwzględnił jego wniosku o ponowny pomiar działki nie może zostać uwzględniony w postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności za rok 2012. Zasadnie zatem przyjęto, że S.B. wnioskując o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012, zadeklarował do płatności działki o większej powierzchni, niż ich powierzchnia referencyjna PEG. W związku z czym nie spełniały one wymogów określonych w powyżej cytowanych przepisach. Wobec tego, przekazane na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. Nr 0238-2012-000033367 z dnia 9 stycznia 2013 r. środki pieniężne w kwocie 592,97 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej stały się nienależne, skoro organ odmówił ich przyznania w trybie nadzwyczajnego postępowania wznowieniowego. Zatem środki, które rzeczywiście zasiliły rachunek bankowy strony z powyższego tytułu podlegają zwrotowi jako płatność nienależna.
6. 3.6. W rozstrzyganej nie miała miejsca również pomyłka organu, o której mowa w art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji Nr 1122/2009. Stosownie do art. 80 ust. 1 Rozporządzenia Komisji Nr 1122/2009 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki naliczone zgodnie z ust.

1. 2. Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności (ust. 3).

W niniejszej sprawie decyzja przyznając skarżącemu płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2012 r. została wydana w oparciu o dane wskazane przez skarżącego we wniosku. Opierając się na przedłożonych przez beneficjenta dokumentach organ nie popełnił żadnego błędu. Tym samym wypłacone płatności, nie wynikały z pomyłki Agencji.Skoro płatność nie została dokonana na skutek błędu właściwego organu, to prawidłowo organ uznał, że brak jest przesłanek do zastosowania art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji Nr 1122/2009.

3.7. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę. Wynagrodzenie pełnomocnikowi, ustanowionemu w ramach prawa pomocy, Sąd przyznał na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w związku § 21 ust.1 pkt.1 a w zw. z § 8 pkt. 2 i § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. 2015 poz.1801) w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U 2016 poz.1714)