Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 07.05.2013r., Nr[...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2009r.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1757/12 oraz nadesłanych dokumentów B. H. ur. w 1963r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M. H. ur. w 1962r. Jest on osobą bezrobotną i otrzymuje zasiłek z Urzędu Pracy w K. w wysokości 953,10 zł., miesięcznie, netto. Żona nie pracuje, pozostaje w leczeniu onkologicznym, co uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Małżonkowie zamieszkują w użyczonym mieszkaniu.
B. H. w wyniku działania osób trzecich utracił praktycznie cały majątek. W związku z tym wniósł do Prokuratury Okręgowej w K. zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Do Sądu Rejonowego w K., Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych złożył natomiast "wniosek o upadłość obejmującą likwidację majątku wnioskodawcy". Sąd ten, postanowieniem z dnia 26.07.2012r., sygn.[...], oddalił przedmiotowy wniosek. Podstawą orzeczenia był art.13 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U z 2012r., poz. 1112 z p. zm.). Sąd stwierdził zatem, że majątek dłużnika jest obciążony w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania.
W stosunku do wnioskodawcy prowadzone jest przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowanie egzekucyjne dotyczące łącznej kwoty 773 236,95 zł. Komornik Sądowy również prowadzi w stosunku do B. H. postępowanie egzekucyjne, w którym należność główna wynosi 255 525,23 zł.
Małżonkowie nie mają ani oszczędności ani pojazdów mechanicznych. B. H. posiada konto w B. którego saldo na dzień 07.06.2013 wynosiło 0 zł. a M..H. posiada rachunek w A.., na którym na dzień 07.06.2013r. zgromadzona była kwota 503,90 zł. Nie jest ona właścicielką żadnych nieruchomości. Strona skarżąca jest natomiast współwłaścicielem nieruchomości położonej w K. przy ul. D.[...] części, odziedziczonej po zmarłym ojcu S. H. Status prawny przedmiotowej nieruchomości nie jest jasny a szacunkowa wartość przedmiotowego udziału wynosi nie 3000 zł.
Wniosek strony skarżącej zasługuje zdaniem orzekającego na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego(§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04).
Podkreślić też należy, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (H.Knysiak – Molczyk (w:) T.Woś, H.Knysiak – Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa, LexisNexis 2009, s. 869).
Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 10 670 zł., przy przyjęciu, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 1 067 000 zł. Kwota ta, biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności jest więc poza możliwościami płatniczymi strony skarżącej.
W związku z powyższym oraz działając w oparciu o zasadę, iż nie można ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości, orzekający przychylił się do wniosku strony skarżącej.
Stąd też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1, art. 245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz.270 z p. zm.)