Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek O. Sp. z o.o. w Ł., o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 06.05.2013r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów O. Sp. z o.o. w Ł. prowadzi działalność w zakresie m.in. sprzedaży detalicznej artykułów używanych prowadzonej w wyspecjalizowanych sklepach, kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek, specjalistycznego i niespecjalistycznego sprzątania budynków i obiektów przemysłowych, przetwarzania danych, zarządzania stronami internetowymi, wydawania książek, gazet, czasopism. Jej kapitał zakładowy wynosi 50 000 zł.
Spółka zaznacza, iż obecnie nie zatrudnia żadnych pracowników, nie posiada środków trwałych a bilans za rok 2012r. wykazał stratę w wysokości 1 160 817,66 zł.
Z deklaracji podatkowej VAT – 7 za I kwartał 2014r. wynika natomiast, że podstawa opodatkowania dostawy towarów i świadczenia usług, na terytorium kraju, tego podmiotu, wyniosła 30 000 zł.
Na jednym z dwóch kont firmowych prowadzonych przez Bank BPH S.A., Oddział w Krakowie spółka na dzień 31.05.2014r. posiadała środki w wysokości 681 zł.
Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy.Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy (w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny.
Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r., sygn. akt II Fz 409/11). Jeżeli skarżący jest podmiotem gospodarczym, to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.
Nie sposób też, w związku z tym, nie zgodzić się z tezą, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 01.04.2008r., sygn. akt I OZ 208/2008, postanowienie NSA z dnia 15.09.2011r., sygn. akt I FZ 244/11, postanowienie NSA z dnia 30.10.2013r., sygn. akt II FZ 845/13).
Partycypacja ta jest w pełni uzasadniona w przypadku, takim jak rozpatrywany, kiedy spółka cały czas prowadzi działalność gospodarczą, nie została postawiona w stan upadłości czy likwidacji a na koncie posiada środki pozwalające na pokrycie kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania i to bez wdrażania jakichkolwiek procedur pozyskania funduszy na ten cel np. poprzez wniesienie dopłat przez wspólników. Potwierdzeniem tej tezy jest zresztą wpłata przez spółkę 100 zł. dnia 11.04.2014r., tytułem opłaty od skargi kasacyjnej.
Należy też podkreślić, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Brzmienie przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.
Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 21.05.2014r., sygn. akt II FZ 654/14, postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Tymczasem strona skarżąca, mimo wezwania nie przesłała zeznania podatkowego za 2013r. czy sprawozdania finansowego za 2013r., co samo w sobie stanowi już samodzielną przyczynę oddalenia przedmiotowego wniosku.
W odniesieniu natomiast do podanej przez spółkę straty, należy zaznaczyć, iż dotyczy ona roku 2012r. a nie 2013r. Ponadto orzekający w pełni podziela zaaprobowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż strata powstaje w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 12.04.2011r., sygn. I GZ 92/11, postanowienie NSA z dnia 11.05.2011r., sygn. II GZ 228/11, postanowienie NSA z dnia 22.03.2011r., sygn. II GZ 112/11, postanowienie NSA z dnia 25.02.2014r., sygn. II GZ 70/14, postanowienie NSA z dnia 27.05.2014r., sygn. II GZ 175/14). Stąd też fakt ten dla oceny sytuacji finansowej podmiotu jest mało istotny.
W rezultacie, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności, stwierdzić należy, iż przyznanie prawa pomocy stronie skarżącej poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych jest nieuzasadnione.
W związku z tym, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz.270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.