Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 25.11.2013r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadków i darowizn.
W uzasadnieniu wniosku oraz zawartym w nim "oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", J.R. podał, iż; pracuje dorywczo i uzyskuje z tego tytułu 600 zł., miesięcznie, jest właścicielem budynku mieszkalnego przeznaczonego do rozbiórki i budynku w budowie, jak również posiada 45 000 zł., "z dotacji do budowy".
W piśmie z dnia 26.02.2014r., będącym odpowiedzią na wezwanie z dnia 19.02.2014r. poinformował natomiast, że wspólnie z nim zamieszkują ojciec, który zatrudniony jest w E., gdzie zarabia 2000 zł., miesięcznie oraz dwie młodsze siostry, które się uczą i nie posiadają majątku. Wnioskodawca oświadczył również, że; nie posiada rachunków bankowych, na wyżywienie wydaje ok. 300 - 400 zł., miesięcznie, posiada wspólnie z matką samochód osobowy marki Citroen C8 z 2003r. a z pomocy społecznej korzystał uzyskując 6000 zł. po usunięciu domu w 2010r. oraz 300 000 zł., na budowę nowej siedziby.
Z akt sprawy wynika z kolei, że; skarżący jest właścicielem działek położonych w P. o nr [...], [...], [...], dom przeznaczony do rozbiórki ma pow. 370 m2, a dom w trakcie budowy ma pow. 100 m2.
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r., sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.
Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06).
Tymczasem przedstawione przez wnioskodawcę dane, dotyczące podstawowych kwestii, z punktu widzenia analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy mając charakter wybiórczy i niepełny.
Przede wszystkim należy podkreślić, że z formularza wniosku PPF wynika, iż wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Dopiero po wezwaniu w trybie art. 255 w/w ustawy oświadczył on, że wspólnie z nim zamieszkują ojciec i dwie siostry a wszystkie te osoby partycypują w kosztach opału i energii elektrycznej. Dowodem w/w opłat miały być, jak zaznaczył wnioskodawca "faktury w załączeniu", których jednak nie załączył do pisma z dnia 26.02.2014r. stanowiącego odpowiedź na wezwanie z dnia 19.02.2014r. Stąd też trudno ustalić jakie faktyczne wydatki z tego tytułu, poza kosztami wyżywienia, ponosi J.R.
W przedmiotowym piśmie z dnia 26.02.2014r., wnioskodawca ujawnił również, że posiada, wspólnie z matką, samochód osobowy marki Citroen C 8, z 2003r. Nie ujawnił natomiast czy pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, oraz jakie uzyskuje ona dochody.
Z punktu widzenia doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy trudno też uznać za wiarygodne oświadczenie strony skarżącej, iż nie posiada żadnych rachunków bakowych.
Wnioskodawcy przyznano bowiem dotację na budowę domu w wysokości 300 000 zł., potem kupił on działki w Przytkowicach za sumę 80 000 zł., wreszcie posiada obecnie środki będące pozostałością wspomnianej dotacji w wysokości 45 000 zł. Stąd też wydaję się mało prawdopodobne aby wszystkie wspomniane sytuacje miały miejsce bez udziału banku.
W konsekwencji w/w okoliczności trzeba stwierdzić, że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację majątkowa. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału aby przeprowadzić rzetelną analizę jej sytuacji finansowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie można się natomiast opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r., sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79).
Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz.270 z p. zm.).