Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 22.04.2014r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2008 do stycznia 2011r. oraz marzec 2011r.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M. S. ur. w 1975r. wraz z córkami; ES ur. w 2001r. oraz K.S. ur. w 1994r. jest na utrzymaniu swoich rodziców: W. D i J. D. Oni też pokrywają koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wnioskodawczyni od mamy dostaje ponadto ok. 200 - 300 zł., miesięcznie. Z mężem T. S. pozostaje w faktycznej separacji i od kilku miesięcy nie prowadzi z nim gospodarstwa domowego. Jest on zameldowany na pobyt stały w innej miejscowości.
W D otrzymuje emeryturę w wysokości 844,01 zł., miesięcznie, netto. W 2013r. z tego tytułu uzyskał 11 570,44 zł. dochodu.
J D otrzymuje emeryturę w wysokości 940,03 zł., miesięcznie, netto a w 2013r, uzyskała z tego tytułu oraz z tytułu najmu lub dzierżawy dochód w łącznej wysokości 13 538,62 zł., przy przychodzie na poziomie 40 214,94 zł.
M S z kolei, w 2013r. z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej, uzyskała 375 274,92 zł. dochodu, przy przychodzie w wysokości 604 404,53 zł.
Wnioskodawczyni podaje, iż obecnie jej firma jest w stanie zawieszenia, gdyż klienci odeszli z powodu działań operacyjnych prowadzonych przez UKS i prokuraturę.
Do miesięcznych kosztów utrzymania strona skarżąca zalicza opłatę za gaz – ok. 600 zł., opłatę za energię elektryczną – ok. 100 zł., opłatę za telefon – 90 zł., opłatę za odpady komunalne – 22 zł., opłatę za inne opłaty komunalne – 76 zł., koszty wyżywienia, kosmetyków i artykułów pierwszej potrzeby – ok. 400 zł.,
K S aktualnie studiuje w W i jest właścicielką domu, który poprzednio był własnością M S i jej męża.
J D. w Banku Spółdzielczym w N. posiada dwa konta: osobiste i firmowe – prowadzone na rzecz "D. J, "D" Zakład Produkcyjno Usługowy".
Na rachunek osobisty wpływa cyklicznie kwota 7000 zł. (dowód: przelew z dnia 14.05.2014r., przelew z dnia 14.06.2014r., przelew z dnia 14.08.2014r.).
M.S. posiada natomiast trzy konta, jedno osobiste – prowadzone przez Bank Spółdzielczy w N. i dwa firmowe, prowadzone przez Bank Pekao S.A. na rzecz: "Z. D M ".
Na rachunku osobistym, dnia 14.05.2014r., odnotowano przelew przychodzący w wysokości 3000 zł., a na jeden z rachunków firmowych stale wpływają kwoty w różnych wysokościach, takich jak: 6000 zł. – przelew z dnia 02.05.2014r., 2 200 zł. – przelew z dnia 12.05.2014r., 1 200 zł. i 1300 zł.– przelewy z dnia 12.05.2014r., 5 900 zł. i 300 zł. – przelewy z dnia 29.05.2014r., 4 246 zł. – przelew z dnia 30.06.2014r., 5 400 zł. – przelew z dnia 30.07.2014r.,
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r., sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.
Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06).
Tymczasem przedstawione przez wnioskodawczynię dane, dotyczące podstawowych kwestii, z punktu widzenia analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy mając charakter wybiórczy i niepełny.
Przede wszystkim należy podkreślić, że niewiarygodne są twierdzenia strony skarżącej jakoby była tylko na utrzymaniu rodziców a prowadzona przez nią działalność gospodarcza była zawieszona. Po pierwsze bowiem, na jej rachunek osobisty miał miejsce wpływ 3000 zł. - z tytułu niewyjaśnionego przez skarżącą, po drugie z kolei, na jej konto firmowe stale wpływają znaczne kwoty pieniędzy, świadczące o tym, że działalność ta jest prowadzona.
Zaznaczyć też trzeba, że wysokość podanych dochodów rodziców skarżącej - jako jedynych żywicieli rodziny, budzi również duże wątpliwości w kontekście odnotowywanych cyklicznych wpłat na rachunek J.D. po 7000 zł.
Zwrócić należy uwagę, iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie lub przedstawienie niepełnych danych skutecznie uniemożliwia taką analizę. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy.
W konsekwencji w/w okoliczności trzeba stwierdzić, że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację majątkowa. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału aby przeprowadzić rzetelną analizę jej sytuacji finansowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie można się natomiast opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r., sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79).
Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz.270 z p. zm.).