Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 lipca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia 19 lutego 2020 r. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 24 lipca 2019 r. wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A.
Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy:
Naczelnik Urzędu Skarbowego K. będący organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji należności pieniężnych, wszczął postępowanie egzekucyjne wobec B. S. na podstawie ww. tytułu wykonawczego wystawionego przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej. Obowiązek objęty ww. tytułem wykonawczym dotyczył zaległości z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2014 r. do kwietnia 2019 r. Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej 9 września 2019 r. wraz z zawiadomieniem z dnia 6 sierpnia 2019 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku P. S.A.
Dnia 11 września 2019 r. zobowiązana wniosła zarzuty wskazując na nieistnienie egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a.").
Pismem z dnia 23 września 2019 r. organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie podniesionego przez zobowiązaną zarzutu. Wierzyciel postanowieniem z dnia 4 listopada 2020 r. uznał wniesiony zarzut za nieuzasadniony. W związku z wniesionym przez zobowiązaną zażaleniem, wierzyciel postanowieniem z dnia 28 stycznia 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia 4 listopada 2019 r.
Postanowieniem z dnia 19 lutego 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego K. uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Organ egzekucyjny przedstawił obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i uiszczaniem opłat za ich używanie uregulowane w ustawie z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1801 ze zm.). Wskazał, odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku wnoszenia przez zobowiązaną opłat z tytułu abonamentu rtv, że rejestracja odbiornika używanego pod adresem: ul. [...] w K. zgłoszona została na imię i nazwisko skarżącej. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna, stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowego odbiornika i służąca do dokonywania opłat abonamentowych.
Natomiast na mocy rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r., nr 187 poz. 1342) skarżącej został nadany indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Rozporządzenie stanowiło, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników, stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Naczelnik US podał także, że wyłącznie podjęcie przez abonenta działań określonych w zacytowanych przez organ przepisach, zmierzających do wyrejestrowania odbiorników rtv, może doprowadzić do ustania obowiązku wznoszenia opłat abonamentowych. Jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, zobowiązany jest do uiszczania opłat abonamentowych.
Ciężar udowodnienia faktu wyrejestrowania odbiornika leży po stronie zobowiązanego. Poczta Polska nie dysponuje dokumentem, który stanowiłby o dopełnieniu przez stronę formalności związanych ze zgłoszeniem wyrejestrowania odbiornika rtv. Tym samym zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku został uznany za nieuzasadniony.
Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, DIAS w K. podał, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Podkreślił, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela odnośnie zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku, nie jest uprawniony do prowadzenia samodzielnego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów. Organ egzekucyjny może jedynie dokonać analizy, czy postępowanie wierzyciela było prawidłowe pod względem merytorycznym. DIAS w K. wskazał, że organ nadzoru jest uprawniony do rozpoznania zażalenia, jednakże z zastrzeżeniem art. 29 §1 u.p.e.a., który zawęża zakres rozpoznania sprawy w postępowaniu zażaleniowym.
Zobowiązany mógł i podnosił zarzut nieistnienia obowiązku w trakcie postępowania dwuinstancyjnego przez organami wierzycielskimi. Badanie kwestii istnienia obowiązku przez organ egzekucyjny i DIAS w K. oznaczałoby, że sprawa ta jest wbrew ustawie (u.p.e.a. i k.p.a.) rozpatrywana przez trzecią i czwartą instancję. Byłoby to sprzeczne z podstawowymi zasadami na jakich opiera się procedura administracyjna.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła, że wierzyciel Poczta Polska nadała osobie fizycznej numer indentyfikacyjny bez zwrotnego potwierdzenia, co jest niezgodne z prawem obowiązującym w Polsce.
Odpowiadając na skargę DIAS w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Z treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (w stanie prawnym obowiązującym w niniejszej sprawie) wynika, że zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.
Stosownie do art. 34 u.p.e.a. zarzuty wniesione na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4).
Przedmiotem kontrowersji w niniejszej sprawie jest zasadność zarzutu nieistnienia obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym, a kwestia ta jest ściśle związana z oceną zgodności z prawem działań wierzyciela w zakresie uruchomienia wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego dotyczącego opłat abonamentowych RTV. Organ egzekucyjny, jak również organ II instancji, wskazały, że nie miały podstaw do kwestionowania stanowiska wierzyciela w zakresie istnienia należności objętej tytułem wykonawczym i były tym stanowiskiem związane. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., badanie kwestii istnienia obowiązku przez organy egzekucyjne obu instancji oznaczałoby, że sprawa jest wbrew ustawie (u.p.e.a. i k.p.a.) rozpatrywana przez trzecią i czwartą instancje.
Trzeba w tym miejscu wskazać, że do dnia 15 czerwca 2005 r. problematykę opłat abonamentowych (art.
- 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art.
- 49) regulowały przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tj.: Dz. U. z 2004r. nr 253, poz. 2531 ze zm.). Ustawodawca połączył w tej ustawie obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tj.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1801 ze zm.), dalej "u.o.a.", a wobec braku przepisów przejściowych i mając na uwadze zasadę bezpośredniego działania prawa, uznać należy, iż ustawodawca połączył w tym akcie prawnym obowiązek ponoszenia opłat w stosunku do osób, które dokonały rejestracji odbiorników RTV w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również w stosunku do osób, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Kwestię rejestracji odbiorników RTV regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Łączności 16 lipca 1993r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70 poz. 338). Zgodnie z jego § 3 ust. 2 dowodem zarejestrowania była imienna książeczka radiofoniczna. Natomiast na mocy rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007r. Nr 187 poz. 1342), dokonano zmiany w zakresie legitymowania się przez użytkownika dowodem rejestracji. Zgodnie z §3 wskazanego rozporządzenia, dowodem zarejestrowania odbiorników, jest wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych. §5 rozporządzenia stanowił, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników, stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do wskazanego rozporządzenia.
Jak wskazują akta sprawy, organ egzekucyjny wydał postanowienie odmawiające uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela - Poczty Polskiej S.A.. W uzasadnieniu zarówno postanowienia wierzyciela jak i postanowienia organu egzekucyjnego I instancji szczegółowo wskazano powody, dla których zarzuty zobowiązanego w zakresie nieistnienia obowiązku nie mogły zostać uwzględnione. Organy te powołały się na wskazane wyżej akty normatywne, jak również okoliczności sprawy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. ograniczył się natomiast do powołania się na związanie organu stanowiskiem wierzyciela w ww. zakresie. W postanowieniu z dnia 4 listopada 2019 r. wierzyciel wskazywał, że na imię i nazwisko B. S. zgłoszona została rejestracja odbiorników RTV używanych pod adresem ul. [...] w K., a po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowego odbiornika i służąca do dokonywania opłat abonamentowych.
Następnie, w związku z przywołaną wyżej nowelizacją przepisów skarżąca została powiadomiona o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. W aktach sprawy znajduje się duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych z dnia 27.08.2008 r. przekazany zobowiązanej wraz z postanowieniem wierzyciela z dnia 4 listopada 2019 r. W postanowieniu z dnia 28 stycznia 2020 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej podał natomiast, że przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. nie posługują się pojęciem "doręczenia" lecz "przesłania zawiadomienia". W ocenie wierzyciela, Poczta Polska przez przesłanie zawiadomienia wykonała obowiązek zawiadomienia użytkowników (posiadaczy książeczek opłat rtv) o nadaniu indywidualnych numerów.
Sąd wskazuje, że ww. rozporządzenie weszło w życie 13 grudnia 2007 r., a więc, jeżeli w chwili jego wejścia w życie skarżąca była zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny miał obowiązek nadać jej indywidulany numer identyfikacyjny i zawiadomić ją o tym pisemnie. Jak to już zostało wcześniej wskazane, z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika. W postanowieniu z dnia 28 stycznia 2020 r. Poczta Polska podała, że użytkownicy odbiorników RTV, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy o radiofonii i telewizji z dnia 29 grudnia 1992 r. oraz z wcześniejszych uregulowań prawnych, poprzedzających u.o.a., pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczenia opłat abonamentowych (z wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania).
Mając na uwadze treść wcześniej zacytowanego §3 rozporządzenia, należy stwierdzić, że z akt sprawy przedstawionych Sądowi nie wynika, aby skarżąca składała wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, ale wynika, że 27 sierpnia 2008 r. wierzyciel sporządził "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych", w którym jako adresata tego zawiadomienia wskazano skarżącą. Sąd nie neguje, że użyte w § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia słowo "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia przesyłką nierejestrowaną, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2 rozporządzenia, gdyż normodawca nie określił żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. akt II FSK 2116/16, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd stwierdza jednak, że pomimo że obowiązek uiszczenia opłaty wynika z u.o.a. i nie zależy w istocie od faktu rejestracji odbiornika, to realizacja przez Pocztę Polską S.A. powiadomień wynikających z § 5 ust. 2 rozporządzenia miała istotne znaczenie. Poczta Polska S.A. zobowiązana była przesłać do wszystkich zarejestrowanych abonentów zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta wraz z pięcioma odcinkami spersonalizowanych formularzy polecenia przelewu/wpłaty gotówki wraz z numerem rachunku bankowego dedykowanego wpłatom RTV (osiem ostatnich cyfr tego rachunku stanowiło indywidualny numer identyfikacyjny abonenta) oraz dwa druki zamówienia na spersonalizowane formularze polecenia przelewu/wpłaty gotówki (https://centruminformacji.tvp.pl/15782205 /nie-otrzymales-nowych-formularzy-oplat-abonamentowych-przeczytaj-co-zrobic). Powyższa okoliczność jest wypełnieniem ważnego obowiązku informacyjnego nałożonego na wierzyciela (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 950/20, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z tym, w niniejszej sprawie nie można przyjąć, że wierzyciel wykazał, iż wykonał względem skarżącej ww. obowiązek informacyjny na podstawie przedstawionych przez niego dokumentów. Wyjaśnienia wierzyciela przedstawione w wydanych w sprawie postanowieniach uznać należy za niewystarczające, gdyż nie tylko nie dowodzą, że przesyłka z pismem informacyjnym została skarżącej doręczona, ale również, że została nadana w urzędzie pocztowym. Do postanowienia z dnia 4 listopada 2019 r. wierzyciel załączył wydruk duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, jednak nie przedstawił żadnego wiarygodnego dowodu, że poza wygenerowaniem ww. pisma, doszło do jego wysłania skarżącej. Dostrzec przy tym należy, że wierzyciel przedłożył dowód, który sam sporządził i to w sposób, który nie pozwala zweryfikować przedstawionego przezeń stanowiska. Z pism skarżącej składanych w sprawie wynika natomiast, że spornego zawiadomienia nie otrzymała i że nie istnieje wobec niej w ogóle obowiązek.
Wierzyciel nie dysponuje przy tym dowodem nadania przesyłki doręczycielowi, a w każdym razie w toku postępowania administracyjnego takiego dowodu nie przedstawił. Sąd nie neguje twierdzeń Dyrektora Poczty Polskiej, że żaden przepis ustawy abonamentowej nie wymaga, aby obowiązek informacyjny był realizowany przy pomocy przesyłek rejestrowanych - listów poleconych, jednak należy uznać, że w przypadku sporu, ciężar dowodu doręczenia pisma spoczywa na stronie spełniającej obowiązek informacyjny. Wierzyciel nie wykazał, że spełnił wobec skarżącej ww. obowiązek informacyjny, tj. aby wysłał, a nie tylko wygenerował ww. pismo z systemu komputerowego (ww. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 marca 2021 r.).
Powyższe istotne, w opinii Sądu braki w aktach sprawy, uniemożliwiły dokonanie kompleksowej kontroli i oceny poprawności przeprowadzonego postępowania w tym zakresie. Sąd wskazuje, że niewątpliwie organy egzekucyjne były związane stanowiskiem wierzyciela stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., to jednak wobec możliwości kontrolowania prawidłowości tego stanowiska w ramach skargi na postanowienie organu egzekucyjnego i stwierdzonych przez Sąd uchybień, uchylenie wydanych postanowień organów egzekucyjnych obu instancji było konieczne. Przedstawiony wyżej sposób załatwienia sprawy administracyjnej narusza zasady o jakich mowa art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W myśl art. 7 k.p.a. w zw. z art 18 u.p.e.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Organy administracji publicznej obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a ponadto oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Realizacja tych zasad wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na zasadzie art. 145§1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego K..
Z uwagi ponadto na wskazywane wcześniej związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w zakresie podniesionych zarzutów nieistnienia obowiązku, które to stanowisko mogło zostać skontrolowane przez Sąd dopiero na etapie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych, Sąd uchylił także postanowienie Poczty Polskiej z 28 stycznia 2020r. działając na podstawie art. 135 p.p.s.a.. Było to konieczne, aby umożliwić wyeliminowanie stwierdzonych przez Sąd nieprawidłowości. Na podstawie art. 153 p.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy są zobowiązane do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej i wyeliminowania stwierdzonych przez Sąd uchybień w zakresie wykazania realizacji ww. obowiązku informacyjnego (rejestracyjnego).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zarządzenie:
Sek. proszę:
- 1. odnotować uzasadnienie,
- 2. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o skardze kasacyjnej doręczyć:
- - stronie skarżącej,
- - organowi,
- 3. kal. 30 dni.
K.,
Sędzia
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. Bogusław Wolas