Uzasadnienie
W dniu [...] listopada 2007r. skarżący K. D., działając przez swego pełnomocnika doradcę podatkowego K. W. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] wydaną w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku VAT.
Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody rodziny, brak majątku. Wskazuje, iż jedynym źródłem utrzymania rodziny jest jego wynagrodzenie za pracę w wysokości 1 385 zł. Dodaje, iż w czasie wykonywania funkcji członka zarządu spółki, wykonywał wszelkie czynności wynikające z ciążących na spółce zobowiązań podatkowych, dlatego też w żadnej mierze nie mógł przygotować się pod względem finansowym na okoliczność orzeczenia przez organy podatkowe o jego odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego zasługuje w części na uwzględnienie.
Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Jak wskazuje wnioskodawca, rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego na stanowisku dyrektora generalnego "T" Polska Sp. Z o.o. w W. w kwocie 1 385,84 zł (wynagrodzenie netto z ostatnich trzech miesięcy wg zaświadczenia dostarczonego na wezwanie Sądu wyniosło 813,79 zł). Według oświadczenia – małżonka skarżącego nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów.
Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż rodzina nie posiada żądnych nieruchomości lokalowych ani gruntowych. Mieszkanie, w którym zamieszkuje jest, wedle oświadczenia strony – kwaterunkowe. Skarżący nie wykazuje natomiast cennych ruchomości ani oszczędności. Nie posiada też rachunków bankowych.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.
W ocenie Sądu, skarżący wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić pełnego należnego wpisu sądowego bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu swoim i swych najbliższych. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów rodziny wnioskodawcy w przeliczeniu na liczbę jej członków, brak majątku i oszczędności, a także wysokość samego wpisu zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony w części od wpisu sądowego. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie.
Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane jedynie w stopniu uzasadniającym częściowe zwolnienie od wpisu sądowego. Trzeba jednak zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Również i skarżący, wnosząc skargę i posiadając stały, pewny dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę winien przewidywać, iż będzie zobligowany do poniesienia stosownych kosztów, winien zatem z osiąganego dochodu stosunkowo wcześniej zaoszczędzić stosowne kwoty pieniężne. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).