Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 03.08.2012r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz akt sprawy W.W. ur. w 1929r. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Otrzymuje rentę w wysokości 1071,82 zł., miesięcznie, netto. Jej koszty utrzymania obejmują: opłatę za energię elektryczną, gaz, telefon, wodę, wywóz śmieci - w łącznej wysokości 400 zł. oraz wydatki na lekarstwa w kwocie ok. 200 - 300 zł.
Wnioskodawczyni jest właścicielką lokalu będącego odrębną własnością o pow. 52,60 m2, położonego w T. przy ul. S., składającego się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki, wc i przedpokoju oraz nieruchomości o pow. 0,0628 ha, położonej w T. przy ul. Z., zabudowanej dwukondygnacyjnym domem o pow. 140 m2, składającym się z czterech pokoi, dwóch kuchni i dwóch łazienek. W stosunku do niej Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T., w ramach postępowania egzekucyjnego o sygn. akt [...] przystąpił do opisu i oszacowania.
Strona skarżąca podaje, iż nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro.
Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego(§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04).
Sytuacja majątkowa wnioskodawczyni była już przedmiotem analizy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który dnia 15.03.2013r. wydał postanowienie oddalające wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Od momentu wydania tego orzeczenia uległy jednak zmianie okoliczności faktyczne dotyczące stanu majątkowego wnioskodawczyni, które w sposób istotny rzutują na jej zdolności płatnicze. W ramach postępowania egzekucyjnego komornik sądowy przystąpił do opisu i oszacowania w/w zabudowanej nieruchomości. Czynności te są następstwem zajęcia nieruchomości i praktycznie wykluczają dysponowanie przez wnioskodawczynię przedmiotową nieruchomością, w sposób, który mógłby przynieść jej bezpośrednio jakiekolwiek fundusze. Zbycie dokonane po zajęciu nieruchomości byłoby wprawdzie ważne ale bezskuteczne względem wierzycieli uczestniczących w postępowaniu egzekucyjnym. Bezskuteczne wobec nabywcy nieruchomości w egzekucji byłoby również oddanie zajętej nieruchomości w użyczenie, leasing, najem lub dzierżawę. Obciążenie takiej nieruchomości objęte byłoby natomiast sankcją nieważności (por. art. 930 ustawy z dnia 17.11.1964r. Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U z 1964r. nr 43, poz. 296 z p. zm.).
Obecnie W.W. ma więc do dyspozycji rentę w wysokości 1071,82 zł. miesięcznie oraz lokal mieszkalny.
Zaznaczyć przy tym wypada, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (H.Knysiak – Molczyk (w:) T.Woś, H.Knysiak – Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa, LexisNexis 2009, s. 869). Mając to na względzie i biorąc pod uwagę, iż koszty sądowe w tym postępowaniu sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 500 zł., zdaniem orzekającego, poniesienie ich przez wnioskodawczynię nie jest możliwe, bez pogorszenia jej warunków bytowych.
Same opłaty miesięczne i wydatki na lekarstwa wynoszą bowiem ok. 600 - 700 zł. a suma ta nie uwzględnia kosztów wyżywienia. Uiszczenie zatem w/w kwoty wpisu, przy podanej wysokości dochodów strony skarżącej, braku oszczędności oraz zaistniałej sytuacji majątkowej, zagroziłoby realizacji podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawczyni.
Mając więc na względzie powyższe okoliczności oraz działając w oparciu o zasadę, iż nie można ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości, orzekający przychylił się do wniosku strony skarżącej.
W związku z tym, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1, art. 245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz.270 z p. zm.)