Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30.07.2014r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M.K.ur. w 1977r. mieszka w mieszkaniu należącym do jej matki - emerytowanej nauczycielki.
Wnioskodawczyni prowadzi Kancelarię Radcy Prawnego i z tego tytułu otrzymuje dochód w wysokości ok. 1000 zł., miesięcznie.
Zeznanie podatkowe PIT – 36 L wskazuje, że w 2013r. uzyskała ona dochód w wysokości 38 099,32 zł., przy przychodzie na poziomie 44 266 zł. Zeznanie podatkowe PIT – 37 wskazuje z kolei, że w roku tym osiągnęła również dochód w wysokości 3 356,25 zł.
Jej miesięczne wydatki obejmują: koszty wyżywienia – 650 zł., koszty leków – 80 zł., koszty wizyt lekarskich i badań – 100 zł., koszty odzieży -100 zł., koszty środków higieny osobistej - 100 zł., koszty przejazdów – 70 zł.,
Strona skarżąca nie posiada samochodu ani przedmiotów wartościowych. Na koncie prowadzonym przez mBank S.A. ma zgromadzoną sumę 7 212,78 zł. Kwotą tą nie może jednak dysponować z powodu zajęć egzekucyjnych na następujące sumy:
187 101,53 zł., 719 741,84 zł., 29 169,82 zł., 193 741,46 zł., 126 597,51 zł., 25 745,38 zł., 1 078 392,32 zł., 418,68 zł., 462,74 zł., 33 745,64 zł..
Wnioskodawczyni podnosi, iż na skutek nieuczciwości jej wspólnika, w stosunku do którego toczy się postępowanie karne, popadła w niewyobrażalne długi. W 2013r. była dwukrotnie hospitalizowana a obecnie leczy się kardiologicznie.
Jej zobowiązania w stosunku do wierzycieli, w tym banków, obejmują następujące kwoty: 128,985,11 zł., 2 089 271,26 zł., 107 837, 58 zł., 508 592,42 zł., 13 544,06 zł., 25 574 zł.
Strona skarżąca jest właścicielką: udziału w wysokości 656/20 000 części w nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w K., udziału w wysokości 126/ 20 000 części w nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla w K., udziału w wysokości ½ części w nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w K., udziału w wysokości ½ części w nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w K, udziału w wysokości 163/ 20 000 części w nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w K. W stosunku do w/w udziałów prowadzone są postępowania egzekucyjne, bądź obciążone są one wysokimi hipotekami.
Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy).
W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04, postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12).
Sytuacja M. K. nie daje zdaniem orzekającego możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych, które w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 1615-16/14 wynoszą obecnie 7 418,80 zł. (5 418,80 zł. + 2000 zł. = 7 418,80 zł.). Uzyskiwany niewysoki dochód przeznacza ona bowiem na bieżące utrzymanie. Nie posiada też wolnych środków finansowych ani przedmiotów wartościowych. Status prawny jej udziałów w w/w nieruchomościach nie pozwala natomiast na wygospodarowanie gotówki.
W związku z powyższym oraz działając w oparciu o zasadę, iż nie można ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych nie pozwala na zainicjowanie procesu kontroli legalności zaskarżonego aktu, orzekający przychylił się do wniosku strony skarżącej.
Orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 244§1, art. 245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz.270 z p. zm.).