Uzasadnienie
Sygn. I SA/Kr 1674/04
Decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr. [...] Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania B. S. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 20004 r. w sprawie odmowy zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych- umowy sprzedaży z dnia [...] lutego 2001 r.
Bezsporne było, ze aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...] lutego 2001 r. B.S.sprzedał T. C. nieruchomość stanowiącą zabudowaną działkę nr. [...] o pow. 695 m kw. położoną w K., a notariusz jako płatnik pobrał podatek od tej czynności w kwocie 5000 zł. [...] czerwca 2004 r. B. S. zwrócił się o zwrot tejże kwoty ponieważ czynność prawna została unieważniona przed Sądem Rejonowym dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie w dniu [...] lipca 2002 r.
Organ I instancji odmawiając zwrotu podatku stanął na stanowisku, że nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych / DZ.U. Nr.86, poz. 959 ze zm./
Utrzymując w mocy tą decyzję Dyrektor Izby Skarbowej podał,że przepis powyższy pozwala na zwrot podatku miedzy innymi, gdy uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli / nieważność względna/.
Tymczasem treść zawartej w trybie postępowania pojednawczego ugody wskazuje, że strony umowy sprzedaży nieruchomości skorzystały z przysługującego im ustawowego uprawnienia odstąpienia od umowy sprzedaży na podstawie art. 560 k.c. z powodu wady rzeczy sprzedanej.
Pomimo użytego w treści ugody sformułowania " uznając ją za nieważną z powodu wad technicznych " nie można przyjąć, że odstąpienie od umowy wywołało skutek w postaci nieważności z powodu działania pod wpływem błędu.
Ponadto w decyzji II instancji stwierdzono, że z analizy wpisów w księgach wieczystych wynika iż strony nie dokonały zmian w prawie własności w oparciu o zawartą ugodę, brak jest też wzmianek o wnioskach w zakresie zmian prawa własności, wyłączających rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych
Powyższa decyzja została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez B. S., który zarzuca naruszenie prawa materialnego w szczególności przepisu art. 560 par. 1 kodeksu cywilnego, art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, sprzeczność argumentacji zaskarżonej decyzji.
Powołując te zarzuty B. S. domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zwrotu podatku oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W uzupełnieniu skargi podatnik składa dokument w postaci wypisu z ewidencji gruntów, z którego wynika, iż w oparciu o ugodę sądową dokonano ujawnienia zmiany własności przedmiotowej nieruchomości, poprzez wpisania jej na jego rzecz.
W piśmie procesowym ustanowionego dla podatnika pełnomocnika z urzędu z dnia [...] października 2005 r. podnosi się, że po zawartej umowie sprzedaży nieruchomości ujawniły się jej wady fizyczne, które zmusiły nabywcę do uchylenia się od złożonego oświadczenia woli przy zastosowaniu konstrukcji błędu, który z pewnością można uznać za istotny w rozumieniu art. 84 k.c.
W związku z powyższym nabywca nieruchomości wniósł sprawę do sądu i w pozwie z dnia 17 lipca 2001 r. uchylił się od wyrażonego w umowie oświadczenia.
Zgodnie z art. 88 par. 1 k.c. oświadczenie o uchyleniu się od skutków oświadczenia pod wpływem błędu powinno być złożone na piśmie, przy czym forma zastrzeżona jest jedynie ad probationem.
W niniejszej sprawie zachował formę pisemną uchylenia się, co więcej niejako ponad wymagany prawem obowiązek złożył sprawę do sądu, która zakończyła się zawarciem ugody.
Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując dotychczasowe stanowisko domagał się oddalenia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 1 par 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych /DZ. U. Nr 153, poz. 1269/ Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Ocenie sądu podlega zgodność decyzji administracyjnej z przepisami prawa materialnego i procesowego.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia tego kryterium, trzeba stwierdzić że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa i to w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Istotą sporu w niniejszej sprawie było to czy uchylone zostały skutki prawne czynności cywilnoprawnej - umowy sprzedaży nieruchomości z dnia[...] lutego 2000 roku wyżej wskazanej, której stronami byli B. S. i T. C., uzasadniające zwrot podatku od tej czynności na podstawie art. 11 ust 1 pkt 1 Ustawy z dnia 9 września 2000 roku /DZ. U. 86¸ poz. 959 ze zm./.
Odmawiając zwrotu podatku, organy podatkowe oparły się na treści ugody zawartej w dniu [...]lipca 2002 r. przed Sądem Rejonowym dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie do protokołu w sprawie o sygn. I Co 24/02/S.
Analizując ją przyjęto iż strony czynności skorzystały z ustawowego uprawnienia odstąpienia od umowy sprzedaży z powodu wady rzeczy sprzedanej, o którym mowa w art. 560 kodeksu cywilnego.
Istotnie odstąpienie od umowy w trybie powyższego przepisu realizuje się poprzez złożenie sprzedawcy stosownej treści oświadczenia, w następstwie czego umowa ulega zniweczeniu ze skutkiem wstecznym /ex tunc/.Rodzi to dla każdej strony obowiązek zwrotu świadczenia otrzymanego wcześniej od drugiej strony.
W takim wypadku nie można mówić o nieważności względnej umowy,o czym mowa w art. 11 ust 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
Jednakowoż należy mieć na uwadze czynności podjęte przez nabywcę nieruchomości poprzedzające ugodę,a mianowicie treść jego oświadczenia zawartego w piśmie skierowanym do Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia z dnia [...] lipca 2001 r. a zwłaszcza ostatnie zdanie, w którym w sposób nie budzący wątpliwości uchyla się od oświadczenia zawartego w akcie notarialnym - umowie sprzedaży Rep. [...] tyczącym nabycia nieruchomości, od której zapłacono podatek - jako zawartej pod wpływem błędu.
Oświadczenie, o którym mowa w art. 84 par. 1 kodeksu cywilnego zawarte w tej formie zgodnie z art. 88 par. 1 kodeksu cywilnego, jak słusznie podaje skarżący wywołało już skutek w postaci nieważności zawartej umowy, natomiast fakt zawarcia w późniejszym czasie ugody przed sądem i użycia w niej sformułowania o odstąpieniu od umowy sprzedaży, nie może go zniweczyć.
Wolą nabywcy nieruchomości bowiem w tym stanie faktycznym było unieważnienie umowy jako zawartej pod wpływem błędu, co zresztą znajduje potwierdzenie w ugodzie poprzez stwierdzenie, iż strony uznają ją za nieważną.
Za powyższym przemawia też protokół z posiedzenia Sądu Rejonowego z dnia [...]maja 2002 r. z zapisem,iż strony chcą się uchylić od skutków prawnych umowy jako zawartej pod wpływem błędu dotyczącego stanu budynku znajdującego się na sprzedawanej nieruchomości.
W tym stanie rzeczy, podzielając zarzuty skarżącego co do naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wyżej powołanej, poprzez jego niezastosowanie,stwierdzić należy iż niezasadnie odmówiono zwrotu podatku, tym bardziej, iż wbrew stwierdzeniom organu odwoławczego, własność nieruchomości w oparciu o ugodę przeszła na skarżącego.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 par 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DZ. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm./ w zw. z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DZ. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ orzekł jak w sentencji.