Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga kasacyjna od wyroku WSA w Krakowie, z dnia 12.12.2013r., sporządzona przez adwokata A.D., zawierająca kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy K.R., w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych.
Z zawartego we wniosku "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" wynika, że K.R. jest właścicielem mieszkania o wartości ok. 150 000 zł., obciążonego kredytem hipotecznym, nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych.
Wnioskodawca podał też, że od dnia 03.02.2014r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej i nie osiąga dochodu. Na tą okoliczność przedłożył wyciąg z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej.
W "piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego", z dnia 09.04.2014r. adwokat stwierdził natomiast, iż K.R. otrzymuje pomoc od rodziców w wysokości 1000 zł., miesięcznie.
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy).
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r., sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.
Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 21.05.2014r., sygn. akt II FZ 654/14, postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06).
Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych K. R. Stąd też reprezentujący go pełnomocnik został wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów, bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jego sytuacji finansowej.
Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni, mimo przedłużenia terminu do ich przedłożenia. Nie przysłała bowiem:
- - spisu miesięcznych wydatków K.R. związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami,
- - wyciągów z kont bankowych K.R. (zarówno osobistych jak i firmowych !), obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan,
- - zeznania podatkowego K.R. za 2013r. lub odpowiedniego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o uzyskanych przez niego w 2013r. dochodach i przychodach,
- - zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością K.R. (obejmującego ich markę i rok produkcji),
- - dowodów przelewów lub przekazów rat kredytów, pożyczek, za ostatni miesiąc,
- - oświadczenia określającego wysokość aktualnego zadłużenia KR, wraz z podaniem jego wierzycieli i poszczególnych kwot zadłużenia na ich rzecz.
Zwrócić należy uwagę, iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia taką analizę. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy.
Tymczasem przesłany wyciąg z rachunku bankowego nie zawiera informacji na podstawie których można by określić właściciela przedmiotowego konta, co nie daje podstaw do brania pod uwagę tego dokumentu, podczas analizy przesłanek przyznania prawa pomocy.
W "piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego", z dnia 09.04.2014r. adwokat podał wprawdzie, iż zadłużenie wnioskodawcy nie uległo zmianie in plus a jedynie powiększyło się o odsetki ustawowe i umowne, to podkreślić należy jednak, że takie stwierdzenie nie ma wymaganych cech dokładności. Obowiązek dostarczenia odpowiedniej dokumentacji pozwalającej na ustalenie aktualnych warunków materialno – finansowych strony skarżącej spoczywa natomiast, jak już zostało wspomniane, na wnioskodawcy.
Zaznaczyć trzeba, że tak skrupulatne podejście do przedłożenia aktualnej dokumentacji jest tym bardziej uzasadnione w przypadku kiedy miało już miejsce rozstrzygnięcie, na skutek złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w tym samym zakresie. W przedmiotowej sprawie takie orzeczenie zapadło ponad osiem miesięcy temu, dnia 11.10.2013r. i to strona skarżąca winna obecnie wykazać zmianę istotnych okoliczności podlegających ocenie w ramach prawa pomocy, jeżeli chce żeby wydane zostało odmienne rozstrzygnięcie.
Strona skarżąca natomiast nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić rzetelną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 23.07.2013r., sygn. akt II FZ 565/13, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSAz dnia 11.12.2008r., sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79).
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz.270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.